روایت حضور طلاب در بزرگترین اجتماع حسینی
به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، راهپیمایی عظیم اربعین را نباید تنها یک حرکت آیینی یا یک اجتماع میلیونی دانست؛ اربعین، نمایش عینی امتسازی مکتب اهلبیت(ع)، بازتولید هویت شیعی و میدان ظهور ظرفیتهای تمدنی اسلام است. در این اجتماع بینظیر، همه چیز معنا پیدا میکند؛ از خدمت بیمنت موکبداران عراقی گرفته تا گامهای عاشقانه زائرانی که کیلومترها راه را تنها برای تجدید عهد با سیدالشهدا(ع) طی میکنند.
در این میان، حضور روحانیت با لباس طلبگی، یکی از جلوههای کمنظیر اربعین است؛ حضوری که اگرچه در نگاه نخست تنها یک پوشش به نظر میآید، اما در حقیقت حامل تاریخی هزار و چهارصد ساله از علم، جهاد، تبلیغ، مقاومت و هدایت است.
امسال نیز توفیق شد همراه جمعی از طلاب، در این مسیر نورانی قدم برداریم. تجربه حضور در میان میلیونها زائر، بیش از هر چیز این حقیقت را آشکار میکند که لباس روحانیت، صرفاً یک لباس نیست؛ بلکه زبان گویای یک مکتب و نشانه اعتماد مردم به دین است.
لباسی که از «هویت» سخن میگوید
جامعه روحانیت در طول تاریخ تشیع، همواره با لباس خود شناخته شده است. این لباس، پیش از آنکه یک نشان صنفی باشد، اعلام هویت است؛ هویتی که ریشه در رسالت انبیای الهی دارد.
قرآن کریم عالمان الهی را ادامهدهندگان مسیر پیامبران معرفی میکند و در روایات نیز آمده است:«العلماء ورثة الأنبیاء». بر همین اساس، لباس روحانیت را باید نماد این وراثت دانست؛ نمادی که به مردم یادآوری میکند صاحب آن، خود را متعهد به هدایت، تبیین دین، دفاع از حق و خدمت به جامعه میداند.
از همین رو، وقتی طلبهای با لباس روحانیت در مسیر اربعین حرکت میکند، تنها یک زائر نیست؛ بلکه نماینده حوزههای علمیه، سخنگوی مکتب اهلبیت(ع) و حامل سرمایه اجتماعی روحانیت شیعه است.
اربعین؛ بزرگترین میدان تبلیغ چهره به چهره
سالهاست کارشناسان علوم ارتباطات از اهمیت «ارتباط مستقیم» سخن میگویند؛ ارتباطی که در آن اعتماد، پیش از انتقال پیام شکل میگیرد.
اربعین، بزرگترین میدان چنین ارتباطی در جهان است.
در این مسیر، میلیونها انسان بدون واسطه رسانه، بدون تشریفات اداری و بدون فاصلههای رسمی با یکدیگر گفتوگو میکنند. در چنین فضایی، لباس روحانیت به خودی خود آغازگر ارتباط است.
بارها مشاهده میشود که زائران از کشورهای مختلف، تنها با دیدن این لباس، مسیر خود را تغییر میدهند، سلام میکنند، درخواست دعا دارند، پرسشهای شرعی مطرح میکنند یا درباره مسائل اعتقادی و اجتماعی گفتوگو را آغاز میکنند.
این اعتماد، سرمایهای نیست که با تبلیغات رسانهای ایجاد شده باشد؛ بلکه حاصل قرنها حضور روحانیت در کنار مردم است.
به همین دلیل، هر طلبه در اربعین باید بداند که کوچکترین رفتار او، در واقع بازتابی از چهره حوزه علمیه در نگاه هزاران انسان است.
تبلیغی که با رفتار آغاز میشود
رهبر معظم انقلاب اسلامی بارها بر «تبلیغ» به عنوان اولویت اول حوزه علمیه تأکید کردند.
در اربعین، این حقیقت بیش از هر زمان دیگری قابل مشاهده است.
گاهی یک روحانی بدون آنکه حتی یک جمله سخنرانی کند، تنها با ایستادن در صف غذا، کمک به سالمندان، همراهی کودکان، جمعآوری زبالههای مسیر، احترام به قوانین و خوشاخلاقی با مردم، بیش از ساعتها منبر اثر تبلیغی میگذارد.
این همان تبلیغی است که اهلبیت(ع) با عبارت «کونوا دعاة الناس بغیر ألسنتکم» از آن یاد کردهاند؛ مردم را با غیر زبان خود دعوت کنید.
اگر اخلاق نبوی همراه لباس روحانیت باشد، این لباس به پرچم هدایت تبدیل میشود؛ اما اگر رفتار صاحبان آن با این شأن فاصله بگیرد، همین نماد میتواند آسیب ببیند.
لباس روحانیت؛ پرچم ایستادگی در برابر ظلم
تاریخ روحانیت شیعه، تاریخ سکوت نیست.
از قیام عاشورا تا نهضت تنباکو، از مشروطه تا نهضت امام خمینی(ره)، از دفاع مقدس تا جبهه مقاومت، روحانیت همواره در متن مبارزه با ظلم حضور داشته است.
از این منظر، لباس روحانیت تنها نماد علم نیست؛ بلکه پرچم مقاومت نیز هست.
زائران اربعین وقتی این لباس را میبینند، ناخودآگاه یاد مراجع بزرگی میافتند که در بزنگاههای تاریخی، پرچمدار دفاع از اسلام و ملتها بودهاند.
بنابراین، طلبهای که با این لباس در مسیر اربعین حرکت میکند، باید بداند که نماینده همین تاریخ پرافتخار است.
شاید هیچ همایش بینالمللی در جهان وجود نداشته باشد که بتواند در مدت کوتاهی، این حجم از ملتها، زبانها و فرهنگها را کنار یکدیگر جمع کند.
اربعین، فرصتی استثنایی برای معرفی مکتب اهلبیت(ع) به جهان است.
در چنین فضایی، حضور روحانیت صرفاً یک حضور داخلی نیست؛ بلکه یک کنش بینالمللی محسوب میشود.
ممکن است طلبهای در یک روز با زائری از آفریقا، اروپا، آسیای شرقی، شبهقاره یا آمریکای لاتین همکلام شود.
این گفتوگوها، سرمایهای است که هیچ رسانهای قادر به جایگزینی آن نیست.
از این رو، حوزههای علمیه میتوانند با برنامهریزی دقیقتر، حضور هدفمند طلاب در اربعین را به یکی از مهمترین عرصههای تبلیغ بینالملل تبدیل کنند.
مسئولیتی سنگینتر از گذشته
واقعیت این است که امروز روحانیت بیش از هر زمان دیگری در معرض قضاوت افکار عمومی قرار دارد.
رسانههای معاند سالهاست با بهرهگیری از جنگ شناختی و عملیات روانی، تلاش میکنند اعتماد مردم به روحانیت را تضعیف کنند.
در چنین شرایطی، اربعین فرصتی استثنایی برای روایت حقیقت است.
وقتی میلیونها نفر میبینند روحانی نیز همانند دیگر زائران در گرمای عراق قدم برمیدارد، در صف غذا میایستد، روی زمین استراحت میکند، به دیگران خدمت میکند و بدون هیچ امتیازی کنار مردم حرکت میکند، بسیاری از تصویرسازیهای رسانهای فرو میریزد.
به همین دلیل، حضور طلاب در اربعین، تنها یک حضور معنوی نیست؛ بلکه بخشی از جهاد تبیین نیز به شمار میرود.
یکی از مهمترین دستاوردهای اربعین، بازسازی سرمایه اجتماعی امت اسلامی است.
اعتماد، همدلی، تعاون، ایثار و محبت، مؤلفههایی هستند که در این مسیر بهصورت عینی دیده میشوند.
روحانیت نیز بخشی از این سرمایه اجتماعی است.
اگر این سرمایه حفظ شود، میتواند در آینده به سرمایه تمدنی تبدیل شود؛ سرمایهای که امت اسلامی را برای تحقق آرمانهای بزرگتر آماده میکند.
لباس روحانیت در این میان، نه یک امتیاز، بلکه یک مسئولیت تمدنی است.
حوزههای علمیه باید این فرصت را قدر بدانند و طلاب را برای ایفای نقش در عرصههای جهانی بیش از گذشته آماده کنند؛ عرصههایی که در آنها، اخلاق، گفتوگو، پاسخگویی، آشنایی با زبانهای زنده دنیا و شناخت نیازهای نسل جدید، به اندازه دانش فقهی اهمیت پیدا میکند.
شاید بتوان مهمترین توصیه به طلاب حاضر در اربعین را در یک جمله خلاصه کرد: با لباس روحانیت حرکت کنید، اما بیش از لباس، اخلاق روحانیت را با خود همراه داشته باشید.
مردم پیش از آنکه سخنان ما را بشنوند، رفتار ما را میبینند.
پیش از آنکه استدلالهای ما را ارزیابی کنند، تواضع، نظم، ادب، مهربانی و روحیه خدمت ما را قضاوت میکنند.
اگر این اخلاق همراه لباس باشد، خود این حضور به مؤثرترین تبلیغ دین تبدیل خواهد شد.
سخن پایانی
اربعین، دانشگاه بزرگ امت اسلامی است و روحانیت، یکی از مهمترین معلمان این دانشگاه مردمی است؛ البته نه با تکیه بر منبرهای رسمی، بلکه با حضور در متن زندگی مردم.
لباس روحانیت در این مسیر، صرفاً پارچهای دوختهشده نیست؛ پرچمی است که قرنها بر دوش عالمان ربانی حمل شده و با خون هزاران شهید روحانی، از کربلا تا انقلاب اسلامی، عزت یافته است.
این لباس، یادگار رسول خدا(ص)، نشانه وراثت انبیا و پرچم هدایت امت است. هر طلبهای که آن را بر تن میکند، در حقیقت امانتی بزرگ را بر دوش گرفته است؛ امانتی که ادای حق آن، تنها با علم، تقوا، اخلاق، تواضع، خدمت و ایستادگی در کنار حقیقت ممکن خواهد بود.
اربعین امسال نیز صحنهای بود که در آن عمامهها و عباها نه فقط دیده شدند، بلکه روایت کردند؛ روایتگر حوزهای که در کنار مردم است، روایتگر روحانیتی که خود را مسئول هدایت و خدمت میداند و روایتگر مکتبی که همچنان پس از قرنها، دلهای آزادگان جهان را به سوی کربلا میکشاند.