تحولات آموزشی حوزه در سال جدید؛ از رسمیت یافتن دروس عالی غیرفقه تا تسهیل فرایند پایان نامه

به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام‌ والمسلمین ابوالقاسم مقیمی حاجی، معاون آموزش حوزه‌های علمیه، پیش از ظهر امروز در آیین افتتاحیه سال تحصیلی حوزه‌های علمیه، با گرامیداشت سالروز ورود حضرت معصومه(س) به شهر قم و بزرگداشت یاد و نام امام، شهدا، سرداران و مردم شهید، برای رهبر معظم انقلاب اسلامی سلامتی و موفقیت و برای نصرت جبهه مقاومت آرزوی توفیق کرد.

وی با اشاره به شرایط دشوار فعالیت حوزه‌های علمیه در سال گذشته گفت: با وجود حوادث و شرایط سختی که در سال گذشته پشت سر گذاشتیم، حوزه‌های علمیه به فعالیت‌های علمی و آموزشی خود ادامه دادند. از مدیران حوزه‌های علمیه که در این شرایط فعالیت کردند، تشکر می‌کنم.

معاون آموزش حوزه‌های علمیه افزود: بیش از ۵۰۰ موکب توسط مدارس حوزه‌های علمیه در کنار مجاهدت علمی شکل گرفت و طلاب و مدارس در کنار مردم حضور داشتند.

فعالیت بیش از ۵۰۰ واحد آموزشی و ۶۸۰۰ استاد فعال

وی با اشاره به وضعیت آموزشی حوزه‌های علمیه گفت: بیش از ۵۰۰ واحد آموزشی در سطح یک، سطوح عالی و مراکز تخصصی در سراسر کشور فعال است و حدود ۸۵۰۰ استاد با حوزه‌های علمیه همکاری دارند که حدود ۶۸۰۰ نفر از آنان دروس فعال خود را در سامانه ثبت کرده‌اند.

حجت‌الاسلام‌ والمسلمین مقیمی حاجی ادامه داد: در چند سال اخیر به حول و قوه الهی رشد نسبی ورودی حوزه‌های علمیه را شاهد بوده‌ایم و از سال ۱۴۰۲ هر سال با رشد ورودی مواجه بوده‌ایم. امیدواریم این روند ادامه پیدا کند و بار دیگر شاهد افزایش ورودی حوزه‌های علمیه باشیم.

گسترش دروس عالی تحقیقی در رشته‌های تخصصی

وی با اشاره به طرح‌های تحولی حوزه‌های علمیه و دغدغه‌های امام شهید درباره نقش حوزه در تمدن‌سازی اظهار کرد: برای نخستین‌بار با تصویب شورای عالی حوزه‌های علمیه، دروس عالی تحقیقی غیر از فقه به رسمیت شناخته شد و از مهرماه برای نخستین‌بار شاهد برگزاری درس‌های عالی در مقطع خارج در رشته‌های تفسیر، علوم قرآن، کلام و فلسفه خواهیم بود. گروه‌های داوری این رشته‌ها فعال شده‌اند و اساتید می‌توانند برای ثبت درخواست اقدام کنند. رشته‌های حدیث، رجال، تاریخ و سیره و ادبیات عرب نیز به تصویب رسیده و هیئت‌های داوری آن‌ها نیز فعالیت خود را آغاز خواهند کرد.

معاون آموزش حوزه‌های علمیه افزود: ثبت سوابق دوره دوم درس خارج نیز برای کسانی که به‌صورت فعال درخواست دهند، با حمایت‌های پیش‌بینی‌شده برای شش سال دیگر تصویب شده و اجرای آن منوط به تحقق مطالبات هر ساله است.

ارزیابی رشد تحصیلی طلاب و رتبه‌بندی مدارس

حجت الاسلام والمسلمین مقیمی حاجی با اشاره به طرح‌های ارزیابی آموزشی گفت: در سال گذشته شاخص‌های رتبه‌بندی و تکریم اساتید تدوین شد و اکنون در مرحله نظرخواهی نهایی از اساتید قرار دارد تا با اجرای آن، شاهد نظم‌بخشی بیشتر در این عرصه باشیم. در بخش شاخص‌های رشد تحصیلی، ۳۵ هزار طلبه بر اساس شاخص‌های مشخص ارزیابی شدند و برای همه این طلاب کارنامه رشد تحصیلی فعال شده است تا ضمن بهره‌مندی از حمایت‌های معنوی، زمینه حمایت‌های مادی نیز با کمک مراجع ذی‌ربط فراهم شود. در وضعیت‌سنجی واحدهای آموزشی نیز بیش از ۲۵ شاخص در نظر گرفته شده و اطلاعات حدود ۵۰۰ مدرسه جمع‌آوری شده است. بر اساس این اطلاعات می‌توان میزان رشد کیفی مدارس را ارزیابی و وضعیت آن‌ها را در سطح استان و کشور مشخص کرد.

حرکت فقه و فلسفه به سمت تمدن‌سازی

وی با اشاره به دغدغه‌های مطرح‌شده درباره حوزه پیشرو و سرآمد گفت: یکی از دغدغه‌های امام شهید این بود که فقه به سمت تمدن‌سازی حرکت کند. در همین راستا، مبانی فقه امام خمینی(ره)، فقه خانواده، فقه اطلاعات و امنیت، فقه اخلاق و فقه مقارن به تصویب رسیده و برخی از این رشته‌ها در مرحله اجرا قرار گرفته‌اند و طلاب ذیل آن‌ها مشغول تحصیل هستند. گرایش تربیت دینی و اعتقادی نیز تصویب شده و به مراحل نهایی رسیده است. رشته دین و مطالعات فضای مجازی نیز به اجرا رسیده و گسترش آن در گرایش‌های مختلف در حال انجام است.

حجت‌الاسلام‌ والمسلمین مقیمی حاجی درباره جایگاه فلسفه در نظام آموزشی حوزه اظهار کرد: فلسفه باید به‌عنوان پشتوانه فکری تمدن حرکت کند و فلسفه اسلامی با جایگاه رفیع خود باید این بار را به دوش بکشد. در این راستا، پس از هم‌اندیشی با ۲۵۰ استاد فلسفه در ۱۵ جلسه، سطوح فلسفه مورد بازبینی قرار گرفت و سطوح بعدی نیز در حال فعال‌شدن است. همچنین بیش از ۳۶۰ مدرسه در کشور با شاخص‌های پژوهشی و تهذیبی در شورای گسترش بررسی شده و بیش از ۲۹۰ مدرسه با تأیید رئیس شورای گسترش ابلاغ شده است.

تقویت ادبیات و فقه معاصر

معاون آموزش حوزه‌های علمیه گفت: وضعیت آموزشی حدود هزار استاد در رشته ادبیات نیز بررسی شده و بر اساس نتایج این وضعیت‌سنجی، کارگاه‌ها و فعالیت‌های آموزشی و محتوایی مورد پایش و بازبینی قرار می‌گیرد. سامانه دروس تمهیدی فقه معاصر و خارج فقه معاصر در تمام مدارس فعال شده است. افزون بر قم، ۸۰ درس تمهیدی فقه معاصر در مدارس سراسر کشور برگزار شد و توسعه دروس خارج فقه معاصر نیز در دستور کار قرار دارد.

توسعه المپیادهای علمی و طرح استاد راهنما

حجت‌الاسلام‌ والمسلمین مقیمی حاجی با اشاره به برگزاری مسابقات و المپیادهای علمی حوزه گفت: در سال ۱۴۰۳ بیش از ۸ هزار طلبه در مسابقات و المپیادهای علمی شرکت کردند. از اساتید می‌خواهیم اطلاع‌رسانی لازم را برای طلاب سطوح عالی انجام دهند تا مشارکت جدی‌تری در این برنامه‌ها داشته باشند. توسعه کلاس‌های استاد راهنما در استان‌ها نیز در دستور کار است. 

تسهیل فرایند پایان‌نامه‌های حوزوی

معاون آموزش حوزه‌های علمیه با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای گره‌گشایی از فرایند پایان‌نامه‌ها گفت: طلاب از این پس با اتمام پایه نهم می‌توانند موضوع پایان‌نامه خود را دریافت کنند و دفاع از پایان‌نامه پس از اتمام پایه دهم انجام خواهد شد. سهمیه اساتید راهنما نیز از پنج مورد به ۱۰ مورد افزایش یافته و این طرح از هفته‌های گذشته عملیاتی شده است. اطلاعات اساتید بر اساس جداول و سهمیه‌های جدید در سامانه وارد شده و اساتید می‌توانند اطلاعات خود را مطابق جدول مربوطه از طریق دارالشفا پیگیری کنند. هزار موضوع مصوب در سامانه پایان‌نامه‌ها بارگذاری شده است تا زمینه برای تصویب سریع‌تر و بهتر پایان‌نامه‌های طلاب فراهم شود.