الگویی برای «دیپلماسی آموزشی» ایران با محوریت حکمرانی فرهنگی شبکهای + پیوند
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، پژوهشی با عنوان «طراحی الگوی دیپلماسی آموزشی جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر نقش نظام آموزش و پرورش در توسعه دیپلماسی فرهنگی» با هدف تبیین ظرفیتهای نظام تعلیم و تربیت در عرصه دیپلماسی فرهنگی و عمومی منتشر شد.
این پژوهش که توسط دکتر علی جعفری، استادیار پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش (سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی) انجام شده، در شماره دهم (تابستان ۱۴۰۵) فصلنامه علمی «پژوهشنامه دیپلماسی فرهنگی» به چاپ رسیده است.
در این مطالعه، با توجه به تحولات نظام بینالملل و اهمیت روزافزون مؤلفههای قدرت نرم، ظرفیت نظام آموزش و پرورش عمومی از جمله معلمان، دانشآموزان، برنامههای درسی و مدارس ایرانی خارج از کشور، به عنوان یکی از بسترهای اصلی توسعه دیپلماسی آموزشی و فرهنگی مورد بررسی قرار گرفته است.
این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش نظریه دادهبنیاد اشتراوس و کوربین انجام شده و دادههای آن از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۱۸ نفر از صاحبنظران و مدیران حوزههای آموزش و پرورش، دیپلماسی فرهنگی، روابط بینالملل و سیاستگذاری آموزشی گردآوری و تا رسیدن به اشباع نظری تحلیل شده است.
بر اساس یافتههای پژوهش، «دیپلماسی آموزشی جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر حکمرانی فرهنگی شبکهای» به عنوان پدیده محوری الگو شناسایی شده است. در این چارچوب، تحول مفهوم قدرت در جهان، بینالمللی شدن آموزش، ضرورت تقویت قدرت نرم و بازنمایی هویت ایرانی ـ اسلامی از جمله شرایط علی و محرکهای اصلی این رویکرد عنوان شدهاند.
همچنین ذخایر تمدنی و زبان فارسی، شبکه مدارس و معلمان، و بهرهگیری از فناوریهای نوین و سامانههای یادگیری الکترونیکی از بسترهای زمینهای مؤثر در این الگو هستند. در مقابل، غلبه نگاه داخلی در نظام آموزش و پرورش، نبود سیاست جامع، ضعف هماهنگی بیندستگاهی، محدودیت منابع مالی و چالشهای ناشی از تحریمها از مهمترین موانع پیشروی این حوزه برشمرده شدهاند.
این پژوهش برای توسعه دیپلماسی آموزشی، بر ایجاد حکمرانی شبکهای میان وزارت آموزش و پرورش، وزارت امور خارجه، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و سایر نهادهای مرتبط، گسترش تعاملات بینالمللی و تبادل معلمان و دانشآموزان، تقویت مدارس ایرانی خارج از کشور، بازطراحی برنامههای درسی با رویکرد بینالمللی و تولید محتوای چندزبانه تأکید دارد.
بهرهگیری از دیپلماسی زبان فارسی و فناوریهای نوین، آموزش مجازی و ابزارهای هوش مصنوعی نیز از دیگر راهبردهای کلیدی این الگو است که زمینه توسعه تعاملات میانفرهنگی پایدار و بهبود تصویر بینالمللی کشور را فراهم میسازد.
در بخش پیشنهادهای کاربردی، تدوین «سند ملی دیپلماسی آموزشی»، تشکیل شورای هماهنگی دیپلماسی آموزشی، توانمندسازی معلمان در ارتباطات میانفرهنگی و ایجاد نظام جامع پایش و ارزیابی عملکرد برنامهها به عنوان گامهای ضروری برای عملیاتیسازی این الگو مطرح شده است.
علاقهمندان جهت دانلود و مطالعه این مقاله، میتوانند اینجا کلیک کنند.