قوّامیّت مردان بر زنان از نگاه قرآن بررسی شد
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، پنجاه و دومین شماره پرتو پژوهش، نوشتهای در پاسخ به پرسشهای دینی با بررسی قوّامیّت مردان بر زنان از نگاه قرآن از سوی معاونت پژوهش مدرسه عالی فقه و معارف اسلامی از مدارس تخصصی مجتمع آموزش عالی فقه منتشر شد.
در این شماره با اشاره به اهمیت ویژه موضوع خانواده در اسلام آمده است: «خانواده، نخستین نهاد اجتماعی است و یک جامعه سالم، نیازمند داشتن یک خانواده سالم است. از آنجا که هر اجتماعی نیازمند مدیریت و سرپرستی است، خانواده هم که خود اجتماعی کوچک است، نمیتواند از این قانون مستثنا باشد؛ بلکه مدیریت و سرپرستی آن ضروری است.»
این نوشتار با تصریح بر این نکته که در اسلام، سرپرستی خانواده بر عهده مردان گذاشته شده است، میافزاید: «براساس آیه الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلی النِّسَاءِ فَضَّلَ اللهُ بَعضَهُم عَلی بَعضٍ وَ بِمَا أَنفَقُوا مِن أَموَالِهِم؛ مرد به عنوان قیم و سرپرست زن معرفی شده و در ضمن، از برتری مرد نسبت به زن به عنوان دلیل این سرپرستی سخن به میان آمده است.»
پنجاه و دومین شماره پرتو پژوهش برای رسیدن به یک پاسخ صحیح از نظر قرآن، معنا و مفهوم «قیم»، «قیام» و «قوام» را بیان میکند و شرح میدهد: «قیم» به معنای کسی است که مسؤول قیام به امر شخصی دیگر است و کلمه «قوام» و نیز «قیام» مبالغه در همین قیام است، کلمه «قوام» صیغه مبالغه است و دلالت بر کثرت قیام مردان در امور زنان دارد و «قیم» نیز بدین معناست که شخصی سرپرستی شخص دیگری را به عهده دارد.
در بخش دیگری از این نوشتار به اهمیت سرپرستی در نظام خانواده اشاره شده و آمده است: «باید توجه داشت که خانواده، یک نهاد اجتماعی کوچک است و همانند یک اجتماع بزرگ باید رهبر و سرپرست واحدی داشته باشد؛ زیرا رهبری و سرپرستی مشترک زن و مرد مفهومی ندارد؛ در نتیجه مرد یا زن یکی باید رییس خانواده و دیگری معاون و تحت نظارت او باشد که قرآن بر عهدهدار شدن مقام سرپرستی توسط مرد تصریح دارد که هدف از آن نباید به استبداد، احجاف و تعدی تعبیر شود.»
دلیل قیمومیّت مردان بر زنان مطلب دیگری است که در نوشتار فوق به چشم میخورد که طی آن و براساس آیهای از قرآن کریم، برتری مرد بر زن و نفقه زن که برعهده مرد است، دلیل روشنی بر این امر ذکر شده، اما بر بررسی مرد و زن از نظر خلقت و قوای جسمانی و قدرت عقلی و استعدادهای دیگر خدادادی، تصریح دارد.
در بخش دیگری از این نوشتار، تفاوت زن و مرد مورد ملاحظه قرار گرفته و با اشاره به اینکه زن و مرد به طور طبیعی تفاوتهای جسمی و معنوی با یکدیگر دارند و در وجود هر کدام غرایز و تمایلات و استعدادهایی نهفته است که در وجود دیگری موجود نیست، آمده است: «یکی از تفاوتهای میان زن و مرد قدرت فکری و عقلی است؛ اگرچه قوه تعقل و ادراک در زن و مرد برابر است، اما در زنان به علت وجود احساسات و عواطف بالا، غالباً تعقل تحتالشعاع احساس قرار میگیرد و احساسات و عواطف بر آن غلبه میکند؛ برخلاف مردان که چون از احساسات و عواطف کمتری برخوردارند، بیشتر از قوه تعقل استفاده میکنند.»
پنجاه و دومین شماره پرتو پژوهش در پایان نتیجه میگیرد: «این که قرآن مردان را «قیم» و سرپرست زنان معرفی میکند، در حقیقت اشاره به مسؤولیتی است که مردان از جهت توانایی فکری و قدرت بدنی در انجام آن شایستهترند و آن عبارت از سرپرستی، اداره و مدیریت کانون خانواده است؛ زیرا جمعیت کوچک یک خانواده مانند سایر اجتماعات نیازمند مدیریتی است که در آن صلاح و فساد خانواده در نظر گرفته میشود و برای بهتر شدن و پیشرفت و تکامل افراد خانواده مورد توجه قرار میگیرد.»
در پایان با توجه به تفاوتهای جسمی و برخی استعدادها در وجود مرد و زن، میتوان گفت: «اسلام سنگینی مشکلات زندگی را از دوش زنان برداشته، تا زنان رفاه و آسایش بیشتری که مناسب با وضعیت جسمی و خلقت آنهاست داشته باشند، از این رو یکسان قرار دادن زنان و مردان در مسؤولیتپذیری یا سپردن کارهای طاقتفرسا و خشن به زنان، ظلم به آنان است.» /920/ن601/ع