حکمت گریه بر پیامبر و ائمه اطهار

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، پنجاه و ششمین شماره پرتو پژوهش، نوشته‌ای در پاسخ به پرسش‌های دینی با بررسی حکمت گریه بر پیامبر اکرم‌‌(ص) و ائمه اطهار‌‌(ع) از سوی معاونت پژوهش مدرسه عالی فقه و معارف اسلامی منتشر شد.

در این شماره با طرح این سؤال که فلسفه حکمت گریستن بر پیامبر اکرم‌‌(ص) و ائمه اطهار‌‌(ع) چیست، به بررسی مشروعیت گریه بر میت از نظر اسلام پرداخته و با بیان این‌که در مسأله جواز یا منع گریه بر میت دو نظریه وجود دارد که براساس آن علمای شیعه آن را مباح دانسته و گروهی از علمای اهل سنت آن را حرام می‌دانند، آورده است: گریستن ریشه در فطرت انسان دارد و قرآن کریم گریه را شیوه انبیای الهی می‌داند.

این نوشتار برای تبیین بهتر موضوع گریه در فطرت، قرآن و سیره پیامبر اکرم‌‌(ص) را مورد بررسی بیشتر قرار می‌دهد و می‌افزاید: گریه کردن بر گذشتگان و سوگواری، امری برخاسته از احساس پاک و فطرت سلیم هر انسان است و جنبه فطری و ذاتی دارد و خاستگاه اصلی گریه و نوحه‌سرایی فطرت و نهاد پاک انسان‌هاست و نفی آن به معنای نفی فطریّات خواهد بود.

در ادامه این نوشته می‌خوانیم: قرآن کریم گریه را شیوه دیرینه انبیای الهی می‌شمارد و آنجا که یعقوب برای یوسف سرشک غم ریخت را یادآور می‌شود و گریه نوح را بیان می‌کند؛ چون سخن از شعیب پیامبر می‌شود، گریه او را به درگاه خداوند گوشزد می‌کند و داود را رسولی توصیف می‌نماید که اهل گریه و راز و نیاز بوده است و هنگامی که به آخرین سفیر سعادت یعنی حضرت محمد‌‌(ص) می‌رسد، او و اصحابش را مردانی می‌شمرد که سرشک غم و اندوه از دیدگان خود جاری می‌کردند و با شنیدن آیات قرآن از خوف الهی اشک می‌ریختند.

پنجاه و ششمین شماره پرتو پژوهش با بیان این‌که پاره‌ای گریه آسمان و زمین را گریه‌ای حقیقی می‌دانند که به صورت نوعی دگرگونی و سرخی مخصوص خودنمایی می‌کند، روایت «لما قتل الحسین بن علی بن ابی‌طالب‌‌(ع) بکت السماء علیه و بکائها حمرة اطرافها» را مثال می‌زند و می‌آورد: هنگامی که حسین بن علی‌‌(ع) شهید شد، آسمان و بر او گریست و گریه او سرخی مخصوصی بود که در اطراف آسمان نمایان شد.

در تبیین گریه در سیره پیامبر اکرم‌‌(ص) نیز آمده است: رسول گرامی اسلام چنین امری را سزاوار و شایسته دانسته و بر گریه کردن توصیه می‌فرمود و خود بر وفات عبدالمطلب، ابوطالب، رحلت مادرشان آمنه، فرزندش ابراهیم، فاطمه بنت اسد، حمزه و یاران دیگر ‌گریست.

این شماره پرتو پژوهش با اشاره به سیره یاران و اصحاب پیامبر‌‌(ص) در گریه و سوگواری بر اموات به نمونه‌های تاریخی آن اشاره کرده و آورده است: به گفته سعید بن مسیب، به هنگام رحلت رسول گرامی اسلام‌‌(ص)، هر مکه از شدت ناله و گریه مردم به لرزه درآمد.

البته گروهی از علمای اهل سنت، سوگواری و گریه بر اموات و گذشتگان را تحریم کرده و برخلاف توصیه و روش نبی مکرم اسلام‌‌(ص) و شیوه اصحاب با آن مخالفت کرده‌اند که بدون شک با تأمل مستندات گفته‌های آنان، تحریم و ممنوعیت عزاداری، سخن گزافی بیش نخواهد بود.

این نوشتار، محبت و دوستی، حافظ و پشتوانه دین، وحدت میان امت اسلامی و استبداد ستیزی را حکمت گریه بر پیامبر اکرم‌‌(ص) و ائمه اطهار‌‌(ع) دانسته و در بخش وحدت میان امت اسلامی آورده است: یکی از برکات پربار عزاداری و گریه برای پیامبر اکرم‌‌(ص) و ائمه اطهار‌‌(ع) وحدت و هماهنگی میان اقشار مختلف اسلامی است که در سایه گردهمایی مردم در ایام سوگواری آن حضرت در مساجد و تکایا و در سینه‌زنی‌های خیابانی نمایان است.

نتیجه پایانی پنجاه و ششمین شماره پرتو پژوهش آن است که عزاداری و گریه بر پیامبر اکرم‌‌(ص) و ائمه اطهار‌‌(ع) گذشته از این‌که منع شرعی ندارد، سیره رسول اکرم‌‌(ص) و امامان معصوم است؛ فلسفه عزاداری، اتصال و ارتباط با آن بزرگواران و رفتن به سوی اولیای خداوند است و پیوند قلبی و محبت و پشتوانه محکمی برای اسلام و وحدت و استبدادستیزی از فلسفه و حکمت آن است.

گفتنی است، پس از انتشار هر بیست شماره از پرتو پژوهش، مسابقه‌ای علمی از سوی معاونت پژوهش مدرسه عالی فقه و معارف اسلامی، یکی از مدارس چهارگانه مجتمع آموزش عالی فقه برگزار می‌شود. /920/ن601/ع