سی و ششمین شماره فصلنامه اقتصاد اسلامی منتشر شد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، این نشریه سعی دارد تا در باب اقتصاد به معنی عام آن و نسبتش با دین اسلام در مرحله اول به نظریه پردازی و تعیین ساختار بپردازد و در مرحله دوم به نقد و بررسی دیدگاههای اقتصادی و طرح مباحث تطبیقی توجه نماید. همچنین نیز به مباحث بنیادی، راهبردی، کاربردی، اقتصاد اسلامی و اقتصاد اسلامی ایران می‌پردازد.

«تحلیل اقتصادی حقوق مالیکت در اسلام (با تأکید بر مفهوم هزینه های مبادله)»، «مبانی اخلاقی مصرف از دیدگاه مکاتب سودگرایی، وظیفه گرایی و اسلام»، «نقش شورای تخصصی فقهی در ارتقای سطح مشروعیت و کارایی بانک های اسلامی (مطالعه تجربه چند کشور اسلامی)»، «بررسی تطبیقی حرمت ربا در اسلام و مسیحیت»، «بررسی درآمد حاصل از تحمل ریسک از دیدگاه آموزه های اسلامی»، «امکان سنجی اقتصادی تبدیل تسهیلات فروش اقساطی به اوراق رهنی(مورد مطالعه: بانک ملی ایران)»، «نگاهی به شاخص های حکمرانی خوب از منظر اسلام و تأثیر آن بر رشد اقتصادی»، عناوین مقالات این شماره از فصلنامه است.

تحلیل اقتصادی حقوق مالیکت در اسلام(با تأکید بر مفهوم هزینه های مبادله) عنوان اولین مقاله است. این تحقیق می کوشد با بیان طبقه بندی جدیدی از مالکیت های پذیرفته شده در اسلام، سه موضوع مهم مالکیت خصوصی، مالکیت عمومی و نظام های دسترسی آزاد را از دید هزینه های مبادله تحلیل کند و از تأثیر ابزار های حمایت از مالکیت بر هزینه های اعمال قرارداد سخن به میان می آورد. یافته های مقاله نشان می دهد که با تکیه بر شواهد تاریخی و حقوقی موجود این فرضیه را که (آموزه های حقوقی اسلام در حوزه حقوق مالکیت باعث کاهش هزینه های مبادله نمی شد) را نمی توان پذیرفت.»

دومین مقاله به مبانی اخلاقی مصرف از دیدگاه مکاتب سودگرایی، وظیفه گرایی و اسلام پرداخته است. در این تحقیق به روش تحلیلی توصیفی، ابتدا مصرف نادرست از دیدگاه مبانی اخلاقی وظیفه گرایی و سود گرایی از جمله مبانی مشهور اخلاقی غرب شمرده می شوند، سپس از دیدگاه مبانی اخلاقی اسلام بررسی می شود.

نقش شورای تخصصی فقهی در ارتقای سطح مشروعیت و کارایی بانک های اسلامی (مطالعه تجربه چند کشور اسلامی)عنوان نوشتار بعدی است. این مقاله با روش توصیف و تحلیل محتوا به دنبال این فرضیه است که تشکیل شورای فقهی، سطح مشروعیت و کارایی بانک های اسلامی را ارتقا می دهد. چنین نهادی با نظارت بر انطباق قوانین و عملکرد بانک ها با موازین اسلامی، فضای اعتماد به نفس را برای کارگزاران و فضای اطمینان را برای مشتریان بانک فراهم ساخته، ریسک شریعت را کاهش می دهد، از سوی دیگر با روز آمد کردن قانون عملیات بانکی و طراحی ابزارهای مالی جدید بر کارایی بانکداری اسلامی می افزاید.

بررسی تطبیقی حرمت ربا در اسلام و مسیحیت تحقیق بعدی این نشریه است. در این مقاله که به روش توصیفی تحلیلی انجام شده، مسئله ربا و حرمت آن در اسلام و مسیحیت بررسی شده و مشابهت ها و اختلاف های بین این دو مکتب مورد مطالعه قرار گرفته است. در یک بررسی تطبیقی رفتار مسیحیان و مسلمانان در برابر ربا و حیل و توجیه های به کار گرفته شده در برابر این حکم الهی مشخص می شود. با توجه به تحول های بحث های انیدشه ای، گسترش بازارها، افزایش ابزارهای حقوقی و ساز و کارهای مالی در آموزه های مسیحی و اسلامی معاصر دنبال شده است.

این نشریه در پنجمین مقاله خود به بررسی درآمد حاصل از تحمل ریسک از دیدگاه آموزه های اسلامی پرداخته است. یکی از اصول پذیرفته شده در علم مدیریت مالی، درآمد بیشتر در گرو تحمل ریسک بیشتر است. این مقاله در پی بررسی این اصل در حوزه سرمایه گذاری از دیدگاه آموزه های اسلامی است. از این رو ابتدا با تعریف ریسک، بیان اقسام و اهمیت آن و با استناد به آیه ها و روایت ها و سیره عقلا به بررسی اصل پذیرش ریسک به وسیله اسلام می پردازد.
در ادامه ریسک های مورد قبول اسلام مد نظر قرار می گیرد. بر اساس یافته های تحقیق می توان گفت با توجه به آموزه های اسلامی تحمل ریسکی قابل قبول است که اولا مفید، ثانیا مولد و ثالثا قابل کنترل باشد.

امکان سنجی اقتصادی تبدیل تسهیلات فروش اقساطی به اوراق رهنی(مورد مطالعه: بانک ملی ایران) عنوان مقاله بعدی است. این تحقیق ضمن ارائه یک مدل عملیاتی، استفاده از اوراق رهنی را امکانپذیر دانسته و در صورت برقراری وضعیت خاص اقتصادی بر بانک ملی ایران، انتشار اوراق رهنی مناسب و اقتصادی شمرده شده است.

نگاهی به شاخص های حکمرانی خوب از منظر اسلام و تأثیر آن بر رشد اقتصادی عنوان آخرین مقاله این شماره است. در این مقاله به بررسی اثر عامل نهادی در کنار عامل های اقتصادی دیگر بر رشد اقتصادی پرداخته شده و فرضیه رابطه مثبت و معنادار بین محیط نهادی و رشد اقتصای بررسی شده است. نتیجه ها نشان می دهد میزان اثر گذاری فاکتورهای نهادی و حکمرانی برای کشورهای ایران، مصر، ترکیه و اندونزی نسبت به کشورهای دیگر اثر گذاری کمتری دارد.

فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد اسلامی با مدیر مسؤلی علی اکبر رشاد و سردبیری عباس عرب مازار در 208 صفحه با قمیت2500 تومان به همت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و انجمن اقتصاد اسلامی ایران به انتشار رسیده است./913/ن601/ع