تنقیح مبانی فلسفه هنر ضروری است

حجت‌الاسلام سیّدمحمدحسین نوّاب، مدیر مدرسه اسلامی هنر در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری رسا با گرامیداشت سالروز شهادت شهید اهل قلم سیدمرتضی آوینی و روز هنر اسلامی به تفاوت هنر برای هنر و هنر متعهد اشاره کرد و گفت: هیچ گروهی در مبانی فکری قابل اعتماد و قابل اعتنای خود معتقد به هنر برای هنر نیستند.

وی با بیان این‌که هنر برای هنر پس از کانت و در دوره‌ای کوتاه از قرن هیجدهم مطرح بوده و اکنون کسی برای آن قائل به اعتبار نیست، افزود:‌ همه جریان‌های فکری قائل به هنر متعهد هستند اما تعهد به آن در هر یک متفاوت است؛ همه گروه‌های فکری و ادیان مختلف قائل به هنر برای خود هستند.

این کارشناس هنر با اشاره به این‌که اسلام به هنر متعهد قائل است، تصریح کرد: با مقایسه‌ای کوتاه بین جامعه اسلامی و جامعه کلیسا می‌بینیم که در جامعه اسلامی به هنر کم‌توجهی شده است؛ حال آن‌که جامعه کلیسا اهتمام ویژه‌ای به استفاده از هنر دارد.

وی با بیان این‌که پاپ دویست سال پیش مشاور هنری داشته و افرادی تبلیغ دین به وسیله هنر را عهده‌دار بوده‌اند، اظهار داشت: متأسفانه مردم متدین جوامع اسلامی به علت عدم تبیین صحیح رابطه دین و هنر و روشن نشدن این رابطه کمتر به هنر نزدیک می‌شوند.

حجت‌الاسلام نوّاب، مشخص کردن رابطه دین و هنر را نخستین گام برای تقویت و تبیین صحیح هنر اسلامی دانست و گفت: باید آنچه را در اذهان مردم عادی نقش بسته مبنی بر این‌که اسلام رابطه‌ای با هنر ندارد پاک کنیم و با جواب روشنی که به این مسأله می‌دهیم، زمینه تقویت هنر اسلامی را ایجاد کنیم.

وی از قرآن کریم به عنوان معجزه پیامبر اکرم(ص) و اسلام به عنوان هنری‌ترین معجزه‌ها نام برد و با بیان این‌که هنر در متون اسلامی و به ویژه قرآن و سنت جایگاه قابل اعتمادی دارد، تصریح کرد: اسلام از هنر استفاده کرده است؛ طبیعتاً ما هم باید برای تبلیغ دین از هنر استفاده کنیم که این خود هنر متعهد است.

مدیر مدرسه اسلامی هنر با بیان این‌که هنر تنها ابزار تبلیغ نیست بلکه فراتر و بالاتر از شأنیت خود را دارد، اظهار داشت: قائل به این هستیم که هنر زبانی برای تبلیغ اسلام است؛ طبیعتاً زبان هم باید دارای محتوا بوده و یک معنا و مفهومی را پیدا کند.

وی از سخنان حضرت امام خمینی‌(ره) و رهبر معظم انقلاب درباره هنر، به عنوان ملاک‌های تشخیص هنر اسلامی یاد کرد و گفت: هنری که سبب تعالی روح شود هنر متعهد و هنری که سبب سقوط انسان شود، هنر مبتذل است.

حجت‌الاسلام نوّاب با اشاره به مباحث مطرح شده درباره زیبایی در سنت اسلامی و به ویژه در سخنان عرفا و فلاسفه اسلامی، بیان داشت: ابن‌سینا و ملاصدرا فصل مفصلی از کتاب خود را به بیان مباحث زیبایی اختصاص داده‌آند.

وی افزود: هنگامی که فلاسفه اسلامی از زیبایی سخن می‌گفتند، غربیان با این مفاهیم آشنا نبودند و آنان پس از قرن هیجدهم تازه فهمیدند زیبایی‌شناسی چیست؛ اگرچه هنوز درباره مباحث زیبایی‌شناسی از نظر فارابی، ابن‌سینا و ملاصدرا کار جدی صورت نگرفته و درباره آنها تبلیغ نشده است.

این کارشناس هنر، تنقیح مبانی فلسفه هنر را برای رسیدن به یک هنر متعهد و یک هنر اسلامی ضروری دانست و با بیان این‌که در این خصوص کارهایی انجام شده است، ابراز داشت: اکنون مدرسه اسلامی هنر در حال بررسی مباحث فقهی و فلسفی هنر است. /920/ت302/ع