رابطه عبادت و شناخت حق

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، شصت و دومین شماره پرتو پژوهش با عنوان رابطه عبادت و شناخت حق از سوی معاونت پژوهش مجتمع آموزش عالی فقه قم منتشر شد.

در این شماره با طرح این پرسش که آیا میان عبادت و شناخت حق رابطه‌ای است؟ یعنی بدون شناخت حق نمی‌توان خدا را عبادت کرد؟ آمده است: «میان عبادت به معنای واقعی کلمه که همان بندگی خدای یگانه است، با شناخت حق، رابطه تنگاتنگی وجود دارد؛ زیرا عبادت فرع بر معرفت و شناخت است».

عبادت بدون شناخت معنا ندارد؛ چون اولاً انسان باید معبودی را بشناسد تا در برابر او سر کُرنش و بندگی فرود آورد و در مقابل او خضوع و فروتنی نشان دهد؛ بنابراین، در عبادت باید حتماً شناخت باشد.

این نوشتار با بیان این‌که شناخت مراتبی دارد، می‌افزاید: «کم‌ترین درجه و مرتبه شناخت عبادت محسوب می‌شود که به آن، اجر و پاداش تعلق می‌گیرد ولی هر اندازه درجه شناخت و معرفت بالاتر باشد، از فیض کمال و تعبد بیشتر بهره‌مند می‌گردد».

بخش دیگری از شصت و دومین شماره پرتو پژوهش به مفهوم لغوی عبادت می‌پردازد و با بیان این‌که عبادت و عبودیت، خضوع و فروتنی در برابر عظمت خداوند است؛ در معنای این واژه می‌آورد: «عبودیت عبارت است از اظهار تذلّل و فروتنی، اما عبادت، رساتر و بالاتر از اظهار تذلّل است؛ بلکه عبادت نهایت اظهار عجز در برابر موجودی که سزاوار و شایستگی عبادت را دارد، است».

مفهوم اصطلاحی عبات، جایگاه عبادت در نظام هستی، تبیین رابطه عبادت و شناخت خدا، نقش معرفت در عبادت از بخش‌های دیگر این شماره پرتو پژوهش است که در بخش جایگاه عبادت در نظام هستی می‌خوانیم: «عبادت در نظام هستی و در میان همه موجودات عالم، جامع‌الشمول و در برگیرنده همه موجودات عالم است».

این نوشتار با تبیین رابطه عبادت و شناخت خدا، می‌افزاید: «عبادت گذشته از آثار و فواید بسیار، فی نفسه مطلوب شارع مقدس است؛ عبادت گذشته از این‌که سنت عام الهی است، در زندگی انسان نیز جایگاه ویژه‌ای دارد؛ زیرا با عبادت است که انسان به جایگاهی بالاتر از مقام فرشتگان دست می‌یابد».

همچنین در بیان نقش معرفت در عبادت آمده است: «معرفت و شناخت رکن اعظم عبادت است؛ اگر رابطه میان شناخت حق و معبود حقیقی نباشد و عبادت بدون شناخت باشد، همانند دونده‌ای است که برخلاف مسیر اصلی طی مسیر کند و به جای این‌که به مقصد نزدیک شود، از آن دور می‌شود».

شصت و دومین شماره پرتو پژوهش در پایان نتیجه می‌گیرد که میان عبادت و شناخت حق و معبود، رابطه وجود دارد؛ عمل بدون شناخت، عبادت بدون معرفت، هرچند اجمالی، معنا ندارد. شناخت در حقیقت بال و پر عبادت است که او را از مرحله ابتدایی و شناخت اجمالی به کمال رسانده و معبود خودش را در باطن درک می‌کند».

گفتنی است، رابطه عبادت و شناخت حق عنوان شصت و دومین شماره پرتو پژوهش است که از سوی معاونت پژوهش مجتمع آموزش عالی فقه هر هفته منتشر می‌شود. /920/ن601/ع