برخی فیلمها و سریالهای ماورایی صدا و سیما فاقد روح دینی است
حجتالاسلام سیدعلی آتشزر، پژوهشگر مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری رسا، ایمان به غیب را از ویژگیهای رستگاری برشمرد و پرداختن به روح و مسأله شیطان و فرشته را که از غیب و مرتبط با غیب است به سبب بازکاوی بخشی از معارف دینی، مناسب ارزیابی کرد.
این پژوهشگر حوزوی با بیان اینکه همه مسأله غیب، شیطان، روح و مرگ نیست، گفت: متأسفانه جای بخشی از مسایل اصلی غیب، در عرصه سازندگی و تهذیب نفس خالی است که مسؤولان امر باید بیش از پیش به این موضوع توجه کنند.
وی به بررسی سریالهای پخش شده درباره روح و مسایل ماورایی از تلویزیون پرداخت و افزود: نخستین فیلمی که در این حوزه به شکل سریال ساخته شد «کمکم کن» به کارگردانی قاسم جعفری به نوعی رابطه کسب حلال و حرام، مال حلال و حرام را با مسأله روح بررسی کرده بود.
حجتالاسلام آتشزر ادامه داد: پس از سریال «کمکم کن»، مسأله شیطان در «او یک فرشته» بود و «اغما» طرح شد و بدون اینکه تفاوت رویکردی ایجاد شود، این موضوع در سریالهای بعدی دنبال شد که به نوعی سبب نخنما شدن مقوله شیطان، روح و فرشته برای مخاطب ایرانی که از این مقوله کمتر دیده بود شد.
وی بر تغییر رویکرد در ساخت سریالهای ماورایی به ویژه در حوزه دینی تأکید و تصریح کرد: اگرچه سریالهای نخستین جای خود را در بین مخاطب پیدا کرد و در کنار کاستیها و ایرادهای محتوایی و فرمی، آثار سازندهای هم در جامعه داشت، اما رویکرد ساخت سریالهای امسال مناسب نبود.
این پژوهشگر مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما با بیان اینکه تولید رسانهای امر مهمی است، اما توزیع رسانهای هم یکی از مباحث بسیار مهم و ضروری است، ابراز داشت: مخاطبشناسی در دانش ارتباطات به عنوان یکی از مباحث ساختاری مطرح است که باید آن را در نظر گرفت.
وی اضافه کرد: متأسفانه رویکرد صدا و سیما در ساخت و پخش سریالهای ماه مبارک رمضان به ویژه امسال چندان سامان و هماهنگی خوب جمعی نداشت و به ویژه خوشسلیقگی، ابتکار و خلاقیت در سریالهای جدید کم بود که سبب شد مخاطب آن را پس بزند.
روح سرگردان عنوانی غیردینی است
حجتالاسلام آتشزر با اشاره به جلسهای که سالها پیش با حضور قائم مقام آقای ضرغامی و فیلمنامهنویسان اینگونه سریالها برگزار شده بود، گفت: در آن جلسه مطرح کردیم که عنوان روح سرگردان اساسا یک عنوان غیردینی است و معلوم هم نیست تا چه اندازه در نگاه دین پذیرفته باشد.
وی با بیان اینکه در آن جلسه بر ضرورت وجود کارشناس دینی و نظارت او بر نحوه تولید و ساخت این سریالها تأکید شد، گفت: کارشناس دینی باید افزون بر امر کارشناسی، اقتضائات درام، فرم هنری فیلمنامه و کارگردانی را بشناسد.
این کارشناس ارتباطات تصریح کرد: متأسفانه سازندگان فیلمهای ماورایی با مراجعه به یک سری کتاب و تعدادی روحانی فکر میکنند مسأله حل شده است، اما غافلند که کارشناس دینی سینما باید به مثابه یک روحانی کاملا آشنا به معارف دینی، به اقتضائات دراماتیک و هنری نیز آشنا بوده و کارکردهای رسانهای در دانش ارتباطات را بشناسد.
وی با بیان اینکه عنوان روح سرگردان در سنت فیلمسازی سینمای وحشت و پیش از آن در ادبیات وحشت غرب به چشم میخورد، افزود: این سنت اشتباه اکنون در فیلمها و سریالهای ماورایی کشور مکرر استفاده و متأسفانه روح دینی در برخی از فیلمها و سریالهای ماورایی صدا و سیما نیز به ندرت دیده میشود.
حجتالاسلام آتشزر با اشاره به ارتباط روح یک خانم با روح یک آقا در سریال «پنج کیلومتر تا بهشت» و مانند آن، گفت: اگرچه یک فیلم دینی باید جذاب باشد، اما تمسک جستن به تمایلات پنهان جنسی مخاطب در یک فیلم دینی به صرف جذاب کردن شرایط برای او، چندان پسندیده نیست.
وی با بیان اینکه هرگز نباید با نقضِ غرض از ابزاری استفاده کرد که به لحاظ دینی خود مورد قبول نیست، اظهار داشت: امسال و در ساخت سریالهای ماه رمضان از اصطلاح پروتسک که یکی از اصطلاحهای مطرح شده در برخی هنرها به ویژه هنر سورئال است، بسیار بهره گرفته شد.
استفاده از ژانر وحشت و صحنههای تکاندهنده در فیلم دین کاربردی ندارد
این دانشآموخته دانشکده صدا و سیمای قم در ادامه به کار بردن صحنههای تکاندهنده بسیار گلدرشت و ژانر وحشت را که در هنر سورئال مانند فیلمهای «گودار» کاربرد دارد و اقتضای آن در ساختار سینمای وحشت است را در فیلم دین و در ماه رمضان مناسب ندانست.
وی با بیان اینکه صحنههای بسیار تکاندهنده و بعضاً فجیع برای مخاطب ترسناک است و به لحاظ مخاطبشناسی بومی ایرانی و مخاطب مسلمان، کاربرد آن با معارف دین نوعی نقض غرض است، گفت: متأسفانه به جای این که نسبت به سالهای پیشین پیشرفت کنیم درجا زدهایم.
حجتالاسلام آتشزر یادآور شد: یک روزهدار میخواهد در ماه رمضان پارسایی بورزد، از روزه نهایت استفاده را برده و شیطان را در کمین بگیرد، صحیح نیست بخواهیم در فرض یک ایده خوب، وحشت او را در دورهای که باید آرامش داشته و آماده نیایش باشد، رقم بزنیم.
وی با بیان اینکه به جای تقویت روح دینی در سریالهای ماه مبارک رمضان، آن را از پروتسک و صحنههای تکاندهنده وحشت آکنده کرده و بر مخاطب مؤمن تحمیل کردیم، عملکرد امسال صدا و سیما را نه در یک ساخته بلکه در بسیاری از ساختهها منفی ارزیابی کرد. /920/ت302/ع