در گفتوگو با یک نویسنده حوزوی مطرح شد؛
مجلس و نمایندگان در اندیشه سیاسی امام خمینی
خبرگزاری رسا ـ همزمان با نزدیک شدن نهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با یکی از نویسندگان و پژوهشگران حوزوی، اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) را در خصوص وظایف مجلس و نمایندگان مورد بحث و بررسی قرار دادیم.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، یکی از برکات ارزشمند انقلاب شکوهمند ایران اسلامی، مشارکت مردم در سرنوشت خویش،از طریق شرکت در انتخابات متعدد است. شک نیست که جمهوری اسلامی بر اساس اندیشههای سیاسی امام خمینی(ره) بنا شده است. امام خمینی(ره) از نخستین روزهای تدوین مبانی انقلاب اسلامی و طراحی خطوط اصلی آن، بر ضرورت تشکیل حکومت اسلامی تأکید میورزیدند و آن را ضرورتی دینی که از متن رسالت انبیاء برخاسته است، میدانستند. ایشان در مصاحبه ای پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، تعیین نوع آن را به انتخاب مردم مسلمان ایران واگذار میکردند.
در اندیشه سیاسی امام(ره) حکومت اسلامی صرف نظر از تفاوتهای ظاهری در هدفها و آرمانها، از نظر تشکیلات و ارکان نیز تفاوتهای اساسی و بنیادینی با نظامهای سیاسی معاصر دارد. در این حکومت بر خلاف همة نظامهای سیاسی موجودجهان، پس از تعیین رهبری و برگزاری انتخابات، مسؤولیت از مردم سلب نشده و آنها به خواد وانهاده نمیشوند، بلکه حضور آنها در صحنة ادارة جامعة اسلامی و مشارکت در سرنوشت نظام اسلامی و انتخاباتها، تکلیف شرعی آنها به شمار میاید. از اینرو با حجتالاسلام علیاکبر سبزیان از نویسندگان و پژوهشگران حوزوی در این خصوص به گفتوگو پرداختیم که متن کامل این گفتوگو در زیر میآید.
رسا ـ در ابتدا تفاوت انتخابات ایران با سایرکشورها را بیان بفرمایید؟
آن تفاوت اساسی که انتخابات را در جمهوری اسلامی ایران از انتخابات سایرکشوره متمایز میکند، تفاوت ماهوی و محتوایی انتخابات در ایران با سایر کشورهاست. زیرا انتخابات در سایر کشورها با اندیزههای غیر الهی برای حاکمیت افراد، احزاب، گروهها و دستهجات و قبیلههای مختلف بر سرنوشت ملّتها صورت میگیرد و تنها چیزی هم که مطرح نیست، خداوند، خواست و ارادة اوست.
بعد از معجزة بزرگ انقلاب اسلامی که خود این انقلاب نیز در حقیقت، انتخاب به معنای واقعی بود، مردمی که تا آن زمان، نقشی در تعیین سرنوشت خویش نداشتند، بطور جدّی وارد صحنه شدند و تعیین سرنوشت و مقدّرات خویش را به دست گرفتند و هنوز دو ماه از پیروزی انقلاب اسلامی سپری نشده بود که امام راحل(ره) مردم را به پای صندوقهای رأی فراخواندندو بیش از 98درصد از واجدین شرایط در آن انتخابات، شرکت کرده و به کومت «جمهوری اسلامی» رأی دادند و از آن پس تاکنون به صورت میانگین هر سال یک بار در انتخاباتهای مختلف شرکت کرده و کاندیداهای مورد نظر خود را برای تعیین سرنوشت خویش در نهادهای مختلف قانونگزاری، نظارتی و یا اجرائی برگزیدهاند.
بر همین اساس، امام(ره) رمز دوام انقلاب اسالامی را حضور تمام اقشار مردم در صحنه حفظ معیارهای اسلامی دانسته و در تمامی انتخاباتها که جلوهگاه حضور مردم در صحنه است، پیوسته به حفظ معیار های اسلامی، سفارش میکردند.
در بینش ژرف امام خمینی(ره)، انتخابات مجلس شورای اسلامی که نماد حضور مردم در سرنوشت خویش است، از اهمّیّت و جایگاه فوقالعادهای برخوردار است.
معمار کبیر انقلاب اسلامی، ضمن تأکید بر نقش اساسی مردم در انقلاب، همواره بر ضرورت حضور گستردة ملّت در صحنههای مختلف انقلاب خصوصاً انتخاباتها، پای فشرده و به کرّات خطر عمده و عظیم کنارهگیری صاحبان اصلی انقلاب – مردم - و گوشه نشینی انقلابیون، صاحبان اندیشه و علماء را گوشزد فرمودهاند. ایشان، ضمن انگشت نهادن بر ضعفها، کاستیها و آفات تاریخ مجالس ایران، بویژه در صدر مشروطیّت، دلیل اصلی انحراف نظام پارلمانی ایران را عزلت مردم و کنارهگیری علماء از مجلس دانستهاند.
رسا ـ لطفا اهمّیّت و جایگاه مجلس را در اندیشه امام خمینی(ره) را بیان بفرمایید؟
در اندیشة سیاسی امام خمینی(ره)، اهمّیّت و جایگاه مجلس شورای اسلامی به اندازهای است که ایشان، مجلس را « قوّة مجتمع ملّت» « مرکز همة قانونها و قدرت ها»
« مرکز همة قانونها و قدرتها» « دارای حقّ نظارت بر همهی امور» « بالاترین مقام کشور، ماحصل خون وفاداران به اسلام و عصارة زحمتهای طاقتفرسای ملّت مسلمان و فراهمآمده از اللهاکبرهای مردم»و« در رأس همة امور» دانستهاند.
رسا ـ آیا از دیدگاه امام راحل مسامحه در انتخابات وجود دارد؟
از دیدگاه بلند امام خمینی(ره)، رأی دادن، هم حقّ است و هم تکلیف و شرکت نکردن در انتخابات، خیانت به اسلام و کشور است. ایشان در این باره فرمودند: « باید ملّت شریف بدانند که انحراف از این امر مهمّ اسلامی[شرکت در انتخابات]، خیانت به اسلام و کشور است و موجب مسؤولیت عظیم امّت»
همچنین پیرامون مسامحه در شرکت در انتخابات فرمودند:
« اگر مسامحه کنید، مسؤول هستید پیش خدای تبارک و تعالیٰ، اگر نروید و رأی ندهید و آنها که جدّیت دارند به این که وارد بشوند در مجلس و به هم بزنند اوضاع ایران را، آنها خدای نخواسته بروند، مسؤولیتش بر عهدهی شمااست. همهی طبقات مسؤولیت دارند. مراجع مسؤولند، علما مسؤولند، ائمّهی جماعات مسؤولند، بازرگانان مسؤولند، دانشگاهیان مسؤولند، طلاب علوم دینی مسؤولند، کارگرها مسؤولند، همه مسؤولند.»
رسا ـ امام راحلی ویژگیهای نماینده اصلح را در چه میدانند؟
در اندیشهی سیاسی امام خمینی(ره)، که از چشمهی جوشان قرآن کریم بهره جُسته، نمایندگی مجلس و مسؤولیتهای مشابه، به عنوان امانت الهی تلقی شده و متصدّیان امور ، در اصل، امانتداران نظام اسلامی محسوب میشوند.در بینش اسلامی نیز تأکید فراوان بر واگذاری امانت(مسؤولیت) به اهل آن شده است.
در انتخابات مجلس، برای تحقّق چنین مهمّی – انتخاب اصلح - و معیارهای آن از اهمیت خاصّی برخوردار است.
از دیدگاه امام خمینی(ره) نمایندهی اصلح باید این گونه باشد:
1- اعتقاد به اسلام، جمهوری اسلامی و قانون اساسی:
« من متواضعانه از شما میخواهم که حتیالامکان در انتخاب اشخاص با هم موافقت نمائید و اشخاصی اسلامی، متعهّد غیر منحرف از صراط مستقیم الهی را در نظربگیرید و سرنوشت اسلام و کشور خود را به دست کسانی دهید که به اسلام و جمهوری اسلامی و قانون اساسی معتقد و نسبت به احکام نورانی الهی متعهّد باشند و منفعت خود را بر مصلحت کشور مقدّم ندارند»
2- متعهّد، متفکّر و دلسوز ملّت:
« امید آن دارم که با وحدت کلمه و کوشش در راه التیام بین قشرهای مختلف، موفّق شوید که نمایندگانی متعهّد، متفکر، دلسوز به ملت و بخصوص، طبقهی مستضعف و خدمتگزار به اسلام و مسلمین، در مجلس شورای اسلامی بفرستید»
3- شجاعت :
« کسانی را که انتخاب میکنید، باید مسائل را تشخیص دهند، نه از افرادی باشند که اگر روس یا آمریکا یا هر قدرت دیگری تشری زد، بترسد، باید بایستند و مقابله کنند.»
4- محرومیت چشیده :
« وکلاء مجلس از طبقهای باشند که محرومیّت و مظلومیّت مستضعفان و محرومان جامعه را لمس نموده و در فکر رفاه آنان باشند، نه از سرمایهداران و زمینخواران و صدرنشینان مرفّه و غرق در لذّات و شهوات که تلخی محرومیّت و رنج گرسنگان و پابرهنگان را نمیتوانند بفهمند.»
5- مدافع اسلام ناب محمّدی:
« مردم شجاع ایران با دقّت تمام به نمایندگانی رأی دهند که متعبّد به اسلام و وفادار به مردم باشند و در خدمت به آنان احساس مسؤولیت کنند و طعم تلخ فقر را چشیده باشند و در قول و عمل مدافع اسلام پابرهنگان زمین، اسلام مستضعفین، اسلام رنجدیدگان تاریخ، اسلام عارفان مبارزهجو، اسلام پاک طینتان عارف و در یک کلمه، مدافع اسلام ناب محمّدی(ص) باشند»
6- تحصیلکرده و مطّلع مسائل روز و سیاستهای اسلامی:
« وصیت اینجانب به ملّت در حال و آتیه آن است که با ارادهی مصمّم خود و تعهّد خود به احکام اسلام و مصالح کشور در هر دوره از انتخابات وکلاء دارای تعهّد به اسلام و جمهوری اسلامی که غالباً بین متوسّطین جامعه و محرومین میباشند و غیرمنحرف از صراط مستقیم به سوی شرق و غرب و بدون گرایش به مکتبهای انحرافی و اشخاص تحصیلکرده مطّلع بر مسائل روز و سیاستهای اسلامی به مجلس بفرستند.»
7- مثل مدرّس :
« سعی کنید مثل مرحوم مدرّس را انتخاب کنید، البتّه مثل مدرّس که به این زودیها پیدا نمیشود، شاید آحادی مثل مدرّس باشند.»
رسا ـ معنای انتخاب اصلح را از دیدگاه معمار کبیر انقلاب اسلامی بیان کنید؟
از دیدگاه امام خمینی(ره)، معنای انتخاب اصلح، انتخاب شخص صالح برای جامعهی اسلامی است. ایشان در این زمینه فرمودند: « انتخابات یک محکی هم برای خودتان است که ببینید آیا میخواهید انتخاب اصلح بکنید برای خودتان یا برای اسلام؟ اگر برای خودتان باشد، شیطانی است و اما اگر انتخاب اصلح برای مسلمانهاست، کی و از کجاست ، مطرح نیست، از هر گروهی باشد، حزب باشد، یا غیر حزب، نه حزب اسباب این میشود که غیر آن فاسد و نه صد در صد حزبی بودن باعث صلاح آنهاست. و انتخاب اصلح برای مسلمین یعنی انتخاب فردی که تعهّد به اسلام و حیثیت آن داشته باشد. و همه چیز را بفهمد و چون در مجلس، اسلام تنها کافی نیست، بلکه باید مسلمانی باشد که احتیاجات مملکت را بشناسد و سیاست را بفهمد و مطّلع به مصالح و مفاسد کشور باشد و ممکن است به شما و گروه شما هم مربوط نباشد، که اگر اصلح را انتخاب کردید، کاری اسلامی میکنید و این یک محکی است برای خودتان که تشخیص بدهید انتخاب براساس اسلام است یا برای صلاح خودتان.
در بینش سیاسی امام خمینی(ره)، علاوه بر این که معیارهای انتخاب اصلح برشمرده میشود، ویژگیهای سلبی یک نماینده نیز مغفول نمانده است.
ایشان « اشخـاص غیـرصـالـح و منحـرف» ، « وابستگان رژیـــم سابق» ، « وابستگان به قدرتهای خارجی» ، « طرفداران اسلام آمریکائی» و « افراد نالایق و متخلّف» را از جملهی ناشایستگان نمایندگی مجلس برشمرده و در عین این که به توانائی مردم در تشخیص نامزدی اصلح اطمینان داشتند، از نقش مهمّ مشورت با افراد صاحب تشخیص غافل نبودند و مردم را به مشورت با متعهّدین و معتمدین دعوت میکردند.
رأی برابر:
امام خمینی(ره) در جواب شبهات اساسی که به موضوع برابر ی رأی تمام اقشار مردم وارد میآمد و بعضاً رأی یک استاد دانشگاه یا یک روحانی را با افراد عادی یا بیسواد برابر نمیدانستند، به شدّت با این شبهه برخورد کرده و تأکید داشتند که رأی تمام مردم با هم برابر است و همچنین رأی یک روحانی با یک غیر روحانی در مورد انتخابات نمایندگی هیچ فرقی ندارد.
رسا ـ امام روح الله اخلاق اسلامی در انتخابات را چگونه مطرح میکنند؟
برطبق نظر امام خمینی(ره)، رعایت اخلاق اسلامی در انتخابات و تبلیغات کاندیداها از اهمیت فوقالعاده برخوردار است.
ایشان در این زمینه می فرمایند: « نصیحتی است از پدری پیر به تمام نامزدهای مجلس شورای اسلامی که سعی کنید تبلیغات انتخاباتی شما در چارچوب تعالیم و اخلاق عالیهی اسلام انجام شود و از کارهائی که با شؤون اسلام منافات دارد، جلوگیری گردد.
باید توجّه داشت که هدف از انتخاب در نهایت، حفظ اسلام است. اگر در تبلیغات، حریم مسائل اسلامی رعایت نشود، چگونه منتخب، حافظ اسلام میشود؟ باید سعی شود تا خدای ناکرده به کسی توهین نگردد و در صوتی که رقیب انتخاباتی به مجلس راه یافت، به دوستی و برادری – که چیزی شیرین تر از آن نیست – لطمهای نخورد.
همچنین به کاندیداها و طرفدارانشان توصیه میفرمایند که: « از آقایان کاندیداها و دوستان آنان انتظار دارم که اخلاق اسلامی – انسانی را در تبلیغ برای خود، و کاندیداهای خویش مراعات و از هر گونه انتقاد از طرف مقابل که موجب اختلاف و هتک حرمت باشد، ارتکاب خلاف اخلاق و فرهنگ، مطرود و از انگیزههای غیر اسلامی است.
رسا ـ لطفا در پایان نقش و اهمّیت انتخابات و حضور مردم را بیان کنید؟
گمان نمیکنم که نقش و اهمّیت انتخابات و مجلس شورای اسلامی، بر کسی پوشیده باشد. بحمدٱلله هرچه از عمر با برکت انقلاب شکوهمند اسلامی ما میگذرد، مردم مسلمان و متعهّد کشورمان به اهمّیت حضور و نقش تعیین کنندهی خود در تمامی صحنههای انقلاب آشناتر میشوند و راز دوام و بقا و استحکام قیام الهی خود را بهتر کشف مینمایند./9172/گ402/ص
ارسال نظرات