جنبههای فرهنگی هنری مساجد نباید کمرنگ شود
به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از ستاد خبری دبیرخانه دایمی جشنواره بزرگ جشنواره بزرگ جوانان مساجد کشور، حجتالاسلام غلامرضا حاجبی گفت: هنر و فرهنگ دینی و اسلامی دارای تعریف خاص خود است. هنر نوع نگاه انسان به جهان هستی است و در صورتیکه این دیدگاه با بینش دینی همراه شود، نگرشی با عنوان هنر دینی پدیدار میشود. یعنی، بینش دینی به افراد کمک میکند تا هستی را آنگونه که دین مطرح کرده، تفسیر کنند.
وی در ادامه افزود: هنر زیباییهای طبیعت و آفاق را با محتوای دینی به رخ طبیعت دیگری میکشاند در نهایت قالب و ظرف همین عالم با محتوای دینی است. سه مبنای خداجویی، کمالطلبی و زیبایی دوستی در وجود انسان فطری و نسبی است، به طور مثال کشته شدن و خونریزی هیچگاه در طبیعت تایید نشده اما حضرت زینب(س) زمانی که جای پایمال شدن دین رسول الله(ص) در میان آمد از خونریزی تعبیری مثبت و مناسب ارایه دادند.
حجتالاسلام حاجبی در تعریف خود از فرهنگ دینی گفت: فرهنگ دینی نگرش انسان به دین با نوع رفتارها، کنشها و واکنشهایی است که انسان نسبت به دیگران و هنجارهای جامعه دارد.
این نماینده طلاب و فضای حوزه علمیه قم جایگاه مساجد در در عرصه هنری را دارای جنبههای متعدد دانست و یادآور شد: یکی از این جنبهها، بعد زیباییدوستی انسان است. زیبایی از گنبدهای مساجد قابل مشاهده است، بسیاری از مستشرقان هنگامی که وارد ممالک اسلامی میشوند، اذعان دارند که زیبایی در گلدستههای مساجد و بلندای محراب دیده میشود.
حجتالاسلام حاجبی دیگر کارکرد و جنبه هنری مساجد را ارتباط تنگاتنگ روح انسانها با معبود دانست و افزود: هر دینی دارای نمادهای خاص خود است؛ زمانی که بخواهیم افرادی متعبد تربیت کنیم بر نمادها تاکید میورزیم و نمونه این نمادها نیز در مساجد بسیار است. در اسلام تاکید شده است که تقرب روح به کمک هنر در مساجد صورت میگیرد. به بیان دیگر، محراب مساجد رزمگاه با شیطان است و همین مکان محلی برای تلطیف روح انسانها به شمار میآید.
وی با تاکید بر اهمیت معماری مساجد در اسلام گفت: بر اساس روایات، یکی از مهمترین اقداماتی که امام زمان(عج) پس از ظهور خود انجام میدهند، سادهآرایی معماری مساجد است. مساجد در دوران پیامبر اسلام(ص) بدون سقف بودند و اکنون مسجدالحرام نیز بدینگونه است و البته با گذشت زمان و بر اساس تفاوت مناطق جغرافیایی این معماری متفاوت شد. منارههای مساجد دیگر سمبل این مکان مقدساند که درباره نوع معماری آنها نظرات مختلفی وجود دارد.
وی درباره تاریخچه انواع مساجد در ادوار تاریخی توضیح داد: مساجد در ابتدای ساخت از سادگی خود خارج شدند و مکانی برای درمان مجروحان، فعالیتهای سیاسی، اطلاعرسانی جنگ و پرداخت زکات محسوب میشدند و حتی اصحاب صفه نیز در مسجدالنبی اسکان گزیدند که البته کارکردهای مساجد در دوره های مختلف متفاوت و در نتیجه معماری آن نیز متمایز شد.
حجتالاسلام حاجبی یادآور شد: فلسفه وجود مساجد برای محل عبادت و پرستش خداوند در مکانی پاک بوده است. در 28 آیه قرآن کریم به صراحت نام مسجد آمده، 29 آیه با نام بیوتالله و بیش از 160 آیه درباره تاویل مساجد است. در روایتی آمده که مسجد در محلی بنا نمیشود مگر در آن مکان خون یکی از اولیای الهی ریخته شده باشد.
وی با تاکید بر اینکه فلسفه ایجاد مسجد مسایل دنیوی را نیز در بر میگیرد، افزود: بر اساس روایت امیرالمومنین(ع) و امام حسن مجتبی(ع) از مساجد هشت سود به انسان میرسد که این دارای جنبه های دنیوی و اخروی است.
حجتالاسلام حاجبی برپایی مراسمهایی همچون جشنواره فرهنگیهنری جوانان مساجد را شایسته تلقی کرد و گفت: مساجد، تراز فعالیتهای اسلامی هستند و باید آنگونه که شایسته هست مورد بهرهبرداری قرار گیرند. مساجد میتوانند محل اصلی آموزش در کنار مدارس باشند، همانطور که در مساجد اعظم قم، مصر و تونس تدریس نیز صورت میگیرد.
وی کارکردهای پرداختن جوانان به مساجد را اشتیاق و رغبت بیشتر به فعالیتهای مختلف عبادی، فرهنگی و هنری بهشمار آورد و افزود: افزایش تعداد مسجدیها، میزان جرم و جنایت را در جامعه کاهش میدهد. بدین ترتیب هر محله نیازمند یک مسجد قوی است تا روحیه عبادتگری و فرهنگ دینی تقویت شود.
وی با تاکید بر اینکه مساجد کشور نیازمند حمایت مسئولان فرهنگی، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، شهرداریها، کانونهای فرهنگیهنری مساجد کشور و دیگر بخشهای فرهنگی کشور هستند، اظهار کرد: بسیاری از فعالیتهای دولت در مساجد بر مردم تاثیرگذار خواهد بود؛ به طور مثال انتقال اخبار مهم دینی و حکومتی در مساجد تاثیرگذاری بیشتری دارند، بنابراین دولت میتواند در حد توان به مساجد کمک رساند.
وی دیگر راهکارهای افزایش رغبت جوانان به حضور در مساجد را مشارکت در معماری مساجد و ارایه طرحهای دانشجویی در حوزه مساجد و زیباسازی آنها بهشمار آورد و توضیح داد: کانونهای فرهنگیهنری مساجد کشور در استانهای مختلف فعالیتهای ارزنده ای انجام میدهند. البته کانونها باید بتوانند بازوی کمک امام جماعت مساجد شده و در تشکیل هیئت امنای مساجد، روحیه جوان گرایی را لحاظ کنند.
وی با بیان اینکه با ایجاد سازمان مساجد بسیاری از مشکلات موجود در مساجد کشور حل خواهد شد، یادآور شد: در حال حاضر فعالیتهای موازی در مساجد از سوی نهادهای مختلف صورت میگیرد. برخی از فعالیتهای مساجد توسط سازمان تبلیغات اسلامی، سازمان اوقاف و امور خیریه، وزارت فرهنگ و ارشاداسلامی، سپاه پاسداران و... برپا میشود؛ این در حالی است که ستاد عالی کانونهای فرهنگیهنری مساجد میتوانند با ایجاد دبیرخانه جلوی موازیکاریها را بگیرند.
گفتنی است؛ متولی اصلی برگزاری هفتمین جشنواره بزرگ جوانان مساجد، ستاد عالی هماهنگی و نظارت بر کانونهای فرهنگی و هنری مساجد کشور است و اخبار تولیدی ستاد خبری دبیرخانه دایمی جشنواره بزرگ جوانان مساجد بر روی پایگاه اینترنتی WWW.JAVANANEMASAJED.IR منتشر میشود و علاقهمندان و همچنین خبرنگاران رسانههای گوناگون میتوانند با مراجعه به این پایگاه اینترنتی، از آخرین اخبار و تحولات مربوط به هفتمین جشنواره بزرگ جوانان مساجد مطلع شوند. /901/د102/ع