شماره 70 مجله فقه، کاوشی نو در فقه اسلامی

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، در تازه ترین شماره مجله فقه، کاوشی نو در فقه اسلامی، مسائلی چون در آمدی بر فقه حکومتی و فقه و امنیت مطرح شده است.

در این شماره می خوانید: «در آمدی بر فقه حکومتی (تعریف و مبانی)»، «فقه و امنیت»، «گسترش موضوع فقه نسبت به رفتار های جوانحی»، «شیوه استظهار مطالبات شارع با نگاهی دوباره به بحث اوامر و نواهی»، «نقدی بر مقاله (تأثیر نگاه فردی و اجتماعی به دین در استنباط احکام فقهی)»، «بررسی فقهی احکام بانک: بخش دوم» و «معرفی کتاب موضوع شناسی در فقه».

در آمدی بر فقه حکومتی (تعریف و مبانی)

سیف الله صرامی

چکیده: این مقاله بر گرفته از پژوهش نویسنده با عنوان (فقه حکومتی، مبانی و منابع) است که در شمار مجموعه مقالات و نشست های (رویکرد حکومتی به فقه) به کوشش دانشور گرامی حجت الاسلام و المسلمین سعید ضیائی فر، در پژوهشکده فقه و حقوق، به انجام رسیده است. به لحاظ اهمیت و تقدم منطقی، ویراسته ای از بخش تعریف و مبانی فقه حکومتی ارائه می شود.

فقه و امنیت

نجف لک زایی

چکیده: تمدن سازی ملازم است با تولید در عرصه های علم و فرهنگ، سیاست و قدرت، و اقتصاد و ثروت؛ و تولید این ها بدون امنیت میسر نیست؛ و تولید امنیت بدون دانش امنیتی امکان ناپذیر است.

برخی از مسائلی که در این مقاله بحث شده، از این قرار است: جامعیت و فراگیری نسبی نسبت به ساحات، سطوح، موضوعات و قلمروهای امنیت؛ جامعیت و فراگیری نسبی نسبت به تهدیدات و امنیت سخت و نرم؛ جامعیت و فراگیری نسبی نسبت به کارگزاران امنیت و تهدید. فقه امنیت به لحاظ دانشی نیز از مختصاتی چون روشمند بودن، نظام مند بودن، هدف مند بودن، عملیاتی و عینی بودن و در نتیجه توجه عمده به مظاهر و شاخص های تهدید و امنیت برخوردار است.

گسترش موضوع فقه نسبت به رفتار های جوانحی

علیرضا اعرافی

سید نقی موسوی

چکیده: این نوشتار به گستره فقه و دایره موضوع این دانش می پردازد و به این سؤال پاسخ می دهد که (آیا دانش فقه، تنها به رفتار های ظاهری و جوارحی مکلفان نظر دارد و یا رفتارهای باطنی و جوانحی را نیز در بر می گیرد؟ و صرف نظر از قلمرو فقه موجود، آیا رفتارهای جوانحی نیز متصف به احکام پنج گانه می شوند؟ این مقاله، دیدگاه عدم شمول را مطرح می نماید و با ریشه یابی این نظریه، نتیجه می گیرد که خروج یا اخراج رفتارهای اختیاری جوانحی از دایره موضوع فقه، به تدریج صورت گرفته و ترویج شده است.

شیوه استظهار مطالبات شارع با نگاهی دوباره به بحث اوامر و نواهی

مهدی برزگر

چکیده: روش متداول در فهم مطالبات شارع مقدس، اکتفا به ظهور صیغ امر و نهی است که در موارد بسیاری دانش پژوه را با ابهامات و اشکالات متعددی رو به رو می کند. نگارنده در این مقاله تلاش کرده است با نقد این روش، شیوه های بهتر و متناسب با محاورات عرفی ارائه کند که عبارت از ملاحظه اقتضائیات متعدد در فضای محاوره است، و بر این باور است که با این روش می توان از بد فهمی ها و ابهامات خالصی جست و استظهار را از قواعد خشک و یکسویه نجات داد.

نقدی بر مقاله (تأثیر نگاه فردی و اجتماعی به دین در استنباط احکام فقهی)

محمد عشایری

چکیده: در شماره شصت و هفتم این فصلنامه مقاله ای با عنوان (تأثیرنگاه فردی و اجتماعی به دین در استنباط احکام فقهی) به چاپ رسید که با ورود به حیطه (فقه اجتماعی) ذهن صاحب این قلم را با پرسش هایی از این دست که یک پارچه نگری به موضوع و ملازمات اجتماعی آن (که در مقاله از مؤلفه های فقه اجتماعی بر شمرده شده) به چه معنایی است؟ قلمرو آن کجاست و تقیید پذیری آن در چه حدی است؟ آیا عبور از اطلاق و تقیید لفظی به سوی اطلاق و تقیید ملاکی ـ که از ساز و کارهای دستیابی به فقه اجتماعی قلمداد شده ـ ساز و کار قابل قبولی است؟ و ... این نوشتار با نگاه به این گونه پرسش ها، مقاله مزبور را واکاوی خواهد کرد.

بررسی فقهی احکام بانک: بخش دوم

سید محمد باقر صدر

تقریر: سید کاظم حائری

چکیده: وام های متعارف و معاملات قرضی بانک ها، گاهی به صورت ودیعه گذاشتن مال (سپرده گذاری) در بانک با دریافت سود انجام می شود، و گاهی به صورت وام های بهره دار بانکی است. سود مورد دوم غالبا بیشتر از مورد اول است و این مقدار تفاوت، سود بانکی را تشکیل می دهد.

محور بحث این است که آیا می توان چنین معامله ای را از عنوان حرام یعنی (قرض ربوی) خارج و در عنوان غیر حرام داخل کرد؟

هفتادمین شمارهمجله فقه، کاوشی نو در فقه اسلامی به صاحب امتیازی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم و مدیر مسؤولی عبدالرضا ایزد پناه در 248 صفحه با قیمت 1200 تومان منتشر شده است./913/ت302/ق