اسلام و تشیع در کشور آفریقایی بنین

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، پایان نامه «اسلام و تشیع در کشور آفریقایی بنین» نوشته حجت‌الاسلام علیرضا حداد به چگونگی ورود اسلام و تشیع به کشور بنین و آثار و نتایج آن می‌پردازد.

بر اساس این گزارش، انگیزه محقق از انتخاب این موضوع به دلیل سفر او به این کشور آفریقایی به عنوان مدیر حوزه «الکوثر» است، از‌این‌رو تصمیم گرفته است در زمینه ورود اسلام و فعالیت‌های مسلمانان و محبین اهل‌بیت(ع) در این کشور تحقیقاتی را انجام دهد.

در مقدمه این پژوهش حوزوی می‌خوانیم: بیش از یک میلیارد مسلمان در سراسر عالم زندگی می‌کنند که بخش قابل توجهی از آنان در کشورهای آفریقایی زندگی می‌کنند، آنان با هر گرایش و مذهب و فرقه‌ای در بسیاری از جهات از قبیل دین و قبله و کتاب آسمانی با هم مشترک هستند.

وی هدف از این تحقیق را شناخت و آشنایی با کشور بنین و بررسی فعالیت‌های مسلمانان، معرفی فرقه‌ها، گروه‌ها، و شخیصت های دینی تأثیر گذار در این کشور، دانسته است.

معرفی کشور بنین به عنوان یک کشور آفریقایی که جمعیت قابل توجهی از آن یعنی حدود سی درصد مسلمان را در خود جای داده است، بررسی فعالیت‌های شیعی در این کشور و نقش مدیریت جامعه المصطفی که یک مرکز علمی فرهنگی در این کشور اشاره کرده است.

نویسنده در این تحقیق به دنبال جواب این سوال است که«اسلام و تشیع در کشور بنین چگونه شکل گرفت و آثار و نتایج آن چه بود».

این تحقیق در سه فصل آماده شده است، فصل اول سیمای کلی کشور را مورد بررسی قرار داده و در مورد جغرافیای طبیعی، تقسیمات کشوری، اوضاع اقتصادی، اوضاع فرهنگی و اجتماعی، سیستم آموزشی کشور و وضعیت رسانه‌های کشور تحقیق شده است .

فصل دوم درباره اسلام در کشور بنین است که تاریخچه ورود اسلام و عوامل تأثیرگذار و همچنین وضع دین و مذهب آن‌ها قبل از اسلام و اسلام گرایی و فرقه‌های متفاوتی که در«بنین» هستند و شخصیت‌های دینی و مراکز دینی مورد بررسی قرار گرفته است.

در فصل سوم فعالیت‌های شیعی در بنین و پیشینه تشیع در آفریقا و گرایش به تشیع و فعالیت‌های جامعة‌المصطفی در این سرزمین اشاره کرده است .

شایان ذکر است که اولین سرزمینی که اسلام وارد آنجا شد قاره آفریقا است که در سال پنجم بعثت پذیرای تعدادی ازمسلمانان به رهبری جعفر بن ابیطالب بود.

نویسنده مهم‌ترین عوامل ورود اسلام به آفریقا را فتح سرزمین‌ها به دست مسلمانان و تجارت از طریق بازرگانان مسلمان، طریق صوفیه و حرکت‌های جهادی دانسته است.

نتیجه گیری

نویسنده در نتیجه گیری به این نکات اشاره کرده است:

در فصل اول: شمه‌ای از سیمای کلی کشور بنین با عناوینی ازجمله اوضاع اقتصادی، طبیعی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی کشور ارائه شده است و موقعیت کشور بنین در میان کشورهای آفریقایی بیان شده است.

در فصل دوم: نگاه کلی به تاریخچه ورود اسلام و راه‌های ورود اسلام به آفریقا گردیده است و عوامل گسترش دین اسلام در آن قاره بیان شده است در این زمینه نتیجه می‌گیرد که در دوره کوتاهی از تاریخ، اسلام از طریق جنگ و تصرف سرزمین‌ها وارد آفریقا شده است، لکن در دوره‌های بعد بیشترین گسترش و نفوذ اسلام از راه تجارت و کاروان‌های تجاری بوده است.

نویسنده در ادامه تحقیق به نقش برجسته فرقه‌های صوفیه درجهات گسترش اسلام اشاره کرده و گفته است که در برخی مناطق از آفریقا ازجمله«سو کو تو»یک برهه‌ای از زمان دولت‌های اسلامی تأسیس شد و حرکت‌های جهادی در این راه نقش خود را ایفا کرده است و کم کم اسلام وارد سرزمین‌های دیگر ازجمله «بنین» شده و در میان قبایل منطقه گسترش پیدا کرده است.

از نکات مثبت ورود اسلام به کشور«بنین»، تغییر آداب و رسوم قبایل مختلف و روی آوردن به فرهنگ و سنت‌های اسلامی و برپا داشتن شعائر و مناسبت‌های و اعیاد اسلامی ذکر شده است و همچنین نقش علماء و شخصیت‌های برجسته بنین در نشر و گسترش اسلام از دیر باز مورد توجه جدی بوده است . آنان با تأسیس مدارس و مراکز اسلامی درش هرهای مختلف به توسعه و نشر دین اسلام کمک شایانی کرده‌اند به طوری که جمعیت مسلمانان در ساله‌ای اخیر افزایش چشم گیری داشته است .

نویسنده در ادامه پایان نامه نوشته است: در نیم قرن اخیر شاهد حضور و فعالیت برخی از کشورهای اسلامی ازجمله: عربستان، لیبی، کویت، در بنین می‌باشد؛ در این زمینه مساجد زیادی در مناطق مختلف بنا گردیده است و مدارس و مراکز اسلامی زیادی تأسیس شده و مبلغین آنان فعالیت‌های زیادی در دعوت قبایل بت پرست به دین اسلام کرده‌اند.

نویسنده در ادامه متذکر شده است که متأسفانه تبلیغ وهابیت و به جای گذاشتن بدعت‌های ناروا تا حدودی اسلام ناب محمدی را ازم سیر خود منصرف کرده است و این مطب درجای خود قابل تأمل است.

جحت‌الاسلام علیرضا حداد در فصل سوم پایان نامه اشاره به بررسی فعالیت شیعی در کشور بنین پرداخته است واشاره کرده که هرچند اسلام آفریقا، اسلام اهل بیتی است و از دیر باز عشق ومحبت اهل بیت(ع) درقلب مسلمانان جای دارد و اسلام آنان خصوصا فرقه‌های صوفیه و به ویژه تیجانیه به تشیع نزدیک است؛ لکن به دلیل کم آگاهی وجهل آن‌ها تاکنون اندیشه وتفکر شیعی در میان آنان گسترش پیدا نکرده است و این نکته قابل توجه بوده و وظیفه ما را سنگین می‌کند.

پژوهشگر در این زمینه گفته است: اما بسی جای خوشحالی است که انقلاب اسلامی به عنوان پرچم دار مذهب تشیع درجهان، تاکنون توانسته است تأثیرات خود را درسراسر عالم از جمله آفریقا و کشور بنین به جای گذارد و بعد از انقلاب تعداد زیادی ازعلاقه مندان جهت فراگیری علوم آل محمد(ص) به ایران و یا حوزه‌های اهل‌بیت(ع) به کشورهای مجاور سفرکرده وتعداد زیادی ازآنان پس از فارغ التحصیلی به تآسیس مدرسه و نشر معارف اهل بیت(ع) پرداخته‌اند.

نویسنده برنقش برجسته جامعة المصطفی(ص) در نشر و گسترش معارف اسلامی در بنین اشاره کرده و به تبین فعالیت‌های آموزشی، فرهنگی، و تربیتی پرداخته است وحضور جمهوری اسلامی در کشور بنین به حوزه علیمه الکوثر خلاصه می‌شود وارتباطات زیادی که با مدیران مدارس اسلامی، علماء، شیوخ ومبلغین وفارغ التحصیلان صورت می‌گیرد؛ زمینه نشر معارف اسلامی را فراهم ساخته وآنان را به فراگیری اهل بیت(ع) تشویق می‌سازد.

درپایان نویسنده اشاره می‌کند که: ما در ابتدای راه هستیم و ازطرف دیگر چشم مسلمانان به انقلاب اسلامی ایران دوخته شده است وتشنه اسلام ناب محمدی(ص) ومعارف اهل بیت(ع) هستند نکاتی را متذکر می‌شود.

1- روشن ساختن حقایق دین وبرطرف کردن غبار جهل وناآگاهی ازم سلمانان از طریق ارتباط وتعامل بیشتر باعلماء، شیوخ، وائمه جمعه وجماعات ودعوت برخی ازشخصیت های به ایران .

2- تعامل مسجد شیعی و ساماندهی مبلغین شیعه و برنامه ریزی مناسب جهت گسترش معارف اهل بیت(ع).

3- آشنا ساختن قشر تحصیل کرده مسلمان با اسلام ناب محمدی (ص) و گوشزد کردن آنان از انحراف در دین توسط برخی از فرقه‌های سلفی و وهابیت .

4- وقتی به فعالیت‌های گروه‌های مسیحی در کشور بنین و نفوذ آنان در دستگاه‌های دولتی می‌نگریم و مشاهده می‌شود که اکثر قریب به اتفاق کانال‌های تلویزیون و رادیو، مجلات، و روزنامه‌ها در خدمت آنان است و از سویی مراکز اسلامی، تشکل‌های دینی و مذهبی در مقابل آنان به فعالیت مشغول هستند، آرزو می‌کنیم ای کاش مسلمانان روز به روز با اتحاد بیشتر و برنامه ریزی منسجم‌تر در مقابل آنان قد علم کنند و دین اسلام را به سرعت در اقصی نقاط این کشور منتشر کنند.

اما از سوی دیگر، اسلامی که عرضه می‌شود اسلام اهل بیتی نیست و این مسأله، بار مسؤولیت ما را دوچندان می‌کند که با گذشت بیش از سی سال از انقلاب اسلامی ایران حتی نتوانسته‌ایم یک مسجد شیعی در این کشور تأسیس کنیم و پیروان اهل بیت (ع) را متشکل سازیم.

5- نظر به اینکه فعالیت‌های ادیان الهی، اعم از مسیحیت، اسلام و فرقه‌های مذاهب مختلف اسلامی و دینی در این کشور هیچ منع قانونی از سوی دولت ندارد، جا دارد با درایت و ذکاوت و برنامه ریزی منسجم به فعالیت بپردازیم.

شایان ذکر است، این پایان‌نامه در موسسه آموزش عالی حوزوی امام رضا(ع) قم دفاع شده است و حجت الاسلام سید علاء بوشهری استاد راهنما، آقای امیر بهرام عرب احمدی، استاد داور این پایان نامه هستند./905/ز503/ن