تعلیقات آیت الله گلپایگانی بر وسیلة النجاة
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، تعلیقات و حواشی حضرت آیتالله سید محمدرضا موسوی گلپایگانی بر کتاب «وسیلة النجاة» آیتالله سید ابوالحسن موسوی اصفهانی از دیگر آثار فقهی این مرجع فقید است. در این مجموعه سه جلدی سعی شده ضمن بیان یک دوره کامل از فقه شیعه امامیه، موارد اختلاف علمای معاصر نیز درج و مسائل مبتلابه فقهی به ویژه در بخش معاملات به صورت غیراستدلالی بیان شود.
در این جلد نخست این مجموعه ابتدا احکام اجتهاد و تقلید بیان و سپس احکام شرعی طهارت ذکر شده است. در احکام طهارت نگارنده به بیان احکام آبها، احکام تخلی، احکام و شرایط وضو و موجبات و مبطلات آن، احکام غسلهای جنابت، حیض، نفاس و استحاضه، احکام و فروعات فقهی مربوط به اموات اعم از کفن، دفن، غسل و نماز میت، احکام مربوط به تیمم و شرایط آن و پس از آن نیز به شرح و بررسی احکام و فروعات فقهی نجاسات مانند شروط نجاست اشیاء و کیفیت طهارت آنها پرداخته است. در ادامه احکام و فروعات مربوط به نماز بیان شده و مقدمات و مقارنات نماز مانند اذان و اقامه، قبله، لباس و مکان نمازگزار، افعال نماز، واجبات و ارکان آن، مبطلات و شکیات نماز، اجزاء و تروک نماز، احکام نماز استیجاری و نماز مسافر، نماز قضاء و شرایط آن، احکام نماز جماعت و جمعه و کیفیت نماز آیات و عیدین بیان شده است.
در بخش دیگری از این مجلد، نگارنده به بیان مسائل شرعی مربوط به روزه پرداخته و شرایط صحت روزه، کیفیت ثبوت هلال رمضان و شوال، انواع مفطرات و اقسام روزههای مستحب و مکروه را ذکر کرده و احکام و شرایط اعتکاف را شرح داده است. بیان احکام و فروعات مربوط به انواع زکات اعم از زکات اموال، زکات انعام، زکات غلات، زکات نقدین(طلا و نقره) و زکات فطر، معرفی شرایط مستحقین دریافت زکات و خمس و مقدار خمس و زکات و سایر شرایط آنها از دیگر مباحث برجسته فقهی در این نوشتار است.
در دومین مجلد مباحث مربوط به معاملات اعم از عقود و ایقاعات درج و مسائل مختلف مربوط به آنها ذکر شده است. در ابتدای کتاب، احکام مکاسب محرمه و شرایط تجارت در فقه امامیه مطرح شده و حرمت خرید و فروش اعیان نجس، آلات لهو و لعب، تصویرگری، غنا، سحر و جادو، احتکار و معرفی برخی از مکاسب مکروه و جائز بیان شده است. سپس احکام و فروع فقهی مربوط به بیع و شروط آن و شروط متعاقدین(طرفین معامله)، شرایط عوضین(ثمن و مثمن) و احکام خیار بیان شده و احکام ربا و انواع بیع مانند بیع درختان میوه، بیع حیوانات، بیع صرف و سلم و سود شرعی حاصل از بیع ذکر گردیده است.
در ادامه مسائل شرعی مربوط به شفعه، صلح، اجاره، جعاله، عاریت، ودیعه، مضاربه، شرکت، مزارعه، مساقات، رهن، حجر، ضمان، حواله، کفالت، وکالت، اقرار، هبه، وقف، وصیت و شرایط صحت و ارکان و انواع آنها بیان شده است.
در جلد سوم از این مجموعه، ابواب و فروعات فقهی مربوط به ایمان(قسم)، نذر، کفارات، صید، ذبح، خوردن و آشامیدن، غصب، احیای زمینهای موات، لقطه(حکم اشیای پیدا شده و گمشده)، نکاح و طلاق، ارث و فروعات فقهی و احکام مربوط به هریک از این ابواب فقهی مورد شرح و بررسی قرار گرفته و استدلالهای ایشان در این زمینه برجسته شده است. در هریک از این ابواب فقهی، ابتدا تعریفی از آن موضوع ارائه شده و سپس دیدگاهها و فتاوای فقهی حضرت آیتالله سید ابوالحسن موسوی اصفهانی مطرح شده و در ادامه دیدگاههای استدلالی حضرت آیتالله گلپایگانی در زمینه ادله این فتاوا درج شده است. در باب قسم و نذر کفاره قسم و چگونگی انجام تعهدات شرعی در این زمینه بیان شده و در کفارات نیز اقسام کفاره و کیفیت ادای آن شرح داده شده است.
در باب صید و ذبح نیز چگونگی تزکیه و ذبح شرعی حیوانات حلالگوشت بیان و پس از آن حکم خوردن انواع خوردنیها و نوشیدنیهای حلال و حرام تبیین شده است. در باب غصب نیز ضمن بیان انواع غصب، احکام غصب و ضمان در آن با توجه به قواعد کلی فقه بررسی شده است. در باب بعدی شرایط احیای زمینهای موات و ملکیت این قبیل از زمینها بیان شده و در ادامه نیز احکام و فروعات فقهی مربوط به ازدواج مانند کیفیت اختیار زن و خواستگاری او، آداب خلوت زن و مرد برای ازدواج، احکام نگاه به زن نامحرم، احکام عقد نکاح و اولیای عقد، عقد فضولی، محرمات ازدواج، احکام نسب و رضاع، مهریه، نفقه، نشوز و شقاق، احکام فرزند، احکام طلاقهای رجعی، خلع و مبارات، ظهار، ایلاء، لعان، ارث و فروع مرتبط فقهی به آنها، به طور تفصیلی همراه با ادله روایی و قرآنی آنها تبیین شده است.
در متن اصلی این کتاب، دیدگاههای فقهی حضرت آیتالله سید ابوالحسن موسوی اصفهانی و در پاورقی، تعلیقات حضرت آیتالله سید محمدرضا موسوی گلپایگانی درج شده است.
کتاب وسیلة النجاة با تعلیقات حضرت آیت الله سیدمحمدرضا گلپایگانی در سه جلد که جلد نخست آن در 328 صفحه، جلد دوم در 296 صفحه و جلد سوم در 288 صفحه با وزیری منتشر شده است./916/ن602/ع