زیباشناسی قرآن از نگاه بدیع به بازار کتاب رسید
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، این کتاب به همراه مقدمه و هفت فصل با عناوین «در آمدی بر زیباشناسی ادبی قرآن، همگونی واژگانی در قرآن، هماهنگی میان فواصل آیات قرآن کریم، تکرارهای هنری در قرآن کریم، تضادها و تقابل های ادبی در قرآن کریم، آرایه های ادبی در قرآن کریم و آرایه های ترتیبی در قرآن کریم» تدوین شده است.
قرآن زیباترین کتاب بر پهنه هستی است و این اثر در پی آن است تا زیبایی های ادبی قرآن را با تکیه بر دانش بدیع بازشناسی کند، هم آوایی واژگان، هماهنگی پایان آیات، تکرارها و تضادهای ادبی، ایهام و ...، جلوه هایی از این زیبایی هاست.
نویسنده در مقدمه آورده است: «سخن شیوا و رسا از نمودهای متعالی هنر و زیبایی است. قرآن کریم زیباترین و برترین کتابی است که بر پهنه هستی رقم خورده است. قرآن کریم کتابی است با ظاهری زیبا، باطنی ژرف و شگفتی هایی پایان ناپذیر که در عین ساده گویی بس عمیق است و شیوه بیانی بی همتا و دست نایافتنی دارد و کسی را یارای هماوردی با آن نیست. هیچ گاه غبار کهنگی بر آن نمی نشیند و با گذر عصرها و نسلها و رخ نمودن سبک ها و شیوه های نو، همچنان سرآمد است و محتوا و سبک و صورت هر دم سخنی نو دارد و این نه عجب که آن را خالقی رقم زده است که آغاز و انجام هستی در کف قدرت اوست و اندیشه ها و قلم ها همه آفریده اویند.»
فصل اول کتاب، درآمدی بر زیباشناختی ادبی قرآن، و مقدمه ای برای دیگر فصل هاست. در این فصل «مقدمات لازم برای شناخت زیباییهای قرآن بررسی می شوند و به زیباشناسی سخن در علوم ادبی و از دیدگاه زبان شناسی و نقد توجه می گردد. در این فصل با معرفی علم بدیع تحت عنوان دانش زیبایی شناسی سخن، طرح های آن در سخن آرایی و رابطه آن با قرآن شناسانده می شود.»
فصل دوم، همگونی های واژگانی در قرآن کریم نام دارد. در این فصل زیبایی ها و آرایه هایی که مربوط به واژگان قرآن کریم می شود، در پنج محور «همگونی کامل واژگانی یا جناس تام، همگونی دو واژه با اختلاف در برخی عناصر یا جناس غیر تام که خود انواع گوناگونی دارد، همگونی در ریشه، همگونی در ریخت و همگونی در شکل» بررسی شده اند.
فصل سوم به موضوع «هماهنگی میان فواصل آیات قرآن کریم می پردازد. این موضوع یکی از گسترده ترین آرایه ها و بحث برانگیزترین بخش های کتاب حکیم است و زیبایی های پایان آیات و ظرافت های آن در حد توان نویسنده به تصویر کشیده شده است. در این فصل انواع فواصل از نظر همگونی در وزن و حرف پایانی که به اعتقاد نگارنده شامل پنج نوع متوازی، مطرف، متوازن، متقارب و متفاوت می شوند، ساختار گوناگون فواصل آیات، زیباشناسی حروف پایانی آیات و هماهنگی در سطح آیه ها و فاصله میانی»، بررسی شده اند.
فصل چهارم شامل تکرارهای هنری در قرآن کریم می شود. در این فصل گونه های تکرار در قرآن کریم که جنبه زیباشناختی دارد، در چهار محور تکرارهای آوایی، تکرارهای واژگانی، تکرار عبارت و تکرارهای نحوی بررسی شده اند. در هر محور نمونه های آن در قرآن کریم پی جویی شده و هر کجا نیازمند توضیح بوده، نکته های بلاغی و زیباشناختی آن بازگو شده اند.
فصل پنجم، تضادها و تقابل های ادبی در قرآن کریم نام دارد. این فصل به سه موضوع تضاد، تضاد نمایی و تقابل در قرآن کریم از جنبه ادبی و زیباشناختی پرداخته و نمونه های قرآنی آنها را پیش داشته است.
فصل ششم به آرایه های بیانی در قرآن کریم اختصاص دارد. این فصل به معرفی آرایه هایی از بدیع پرداخته و دو محور کلی دارد: 1)ایهام که با پدیده چند معنایی در قرآن کریم مرتبط است. 2)مبالغه و انواع سه گانه آن یعنی تبلیغ، اغراق و غلو که نکته های بلاغی و چگونگی کاربرد آن در قرآن کریم بررسی شده است.
فصل هفتم آرایه های ترتیبی در قرآن کریم را بیان می کند. این فصل مجموعه ای از آرایه های ادبی در قرآن را شامل می شود که تمامی آنها به عنصر ترتیب و چگونگی نظم اجزای سخن بازمی گردند. این آرایه ها موارد زیر را شامل می شود: «لف و نشر، تقسیم، جمع، تفریق و در نهایت ترتیب.»
لازم به ذکر است دانشگاه علوم اسلامی رضوی کتاب زیباشناسی قرآن از نگاه بدیع اثر حجت الاسلام حسن خرقانی را در 448 صفحه و با شمارگان 1000 نسخه به قیمت 16000 تومان به کتابخانه های کشور عرضه کرده است./992/ن601/ق