رد نظریه استبداد شرقی در کتاب دین و دولت در اندیشه سیاسی
به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از سوره مهر، جدیدترین اثر عبدالله شهبازی با عنوان «دین و دولت در اندیشه سیاسی» به بررسی و نقد دیدگاههای رایج در زمینه دو پدیده «دین» و «دولت» اختصاص دارد.
عبدالله شهبازی به نظریات رایج در خصوص این دو مقوله اشاره کرد و گفت: «در زمینه دین، این انگاره مطرح است که گویا تاریخ ایران از ابتدا مبتنی بر تک خدایی (مونوتئیسم) بوده و برخی نویسندگان این انگاره را در دین زرتشت جستجو میکنند با این فرض که تمدن ایرانی از ابتدا تمدنی زرتشتی بوده است.«
وی در خصوص نظریات رایج درباره دولت نیز افزود:«در زمینه دولت، این انگاره عنوان میشود که دولت در ایران از آغاز پیدایش دولت متمرکز قاهر بوده و این قاهریت و تمرکز دولت سراسر تاریخ تمدن ایرانی را رقم زده است.«
این تاریخنگار در ادامه به نتایج چنین تفکری اشاره کرد و اظهار داشت:« نتیجهای که از این دو تفکر گرفته میشود این است که تمدن ایرانی از آغاز بر دو پایه نقش مطلقه دین و دولت بنا شده و این امر سبب شده که جامعه ایران از «استبداد» گریزی نداشته باشد.«
به گفته شهبازی در این چارچوب نظری، انگاره تک خدایی (توحید) سازنده استبداد فکری عنوان میشود که عقلانیت و تفکر عقلی را غیرممکن میکند و انگاره چند خدایی (پلی تئیسم)، مثلاً آنطور که در یونان و روم باستان بوده، مبنای تفکر عقلانی را میسازد.
شهیازی در خصوص پاسخی که در کتاب «دین و دولت در اندیشه سیاسی» به این نظریات داده شده گفت: « در این کتاب نشان دادهام که نه تاریخ ایران از آغاز زرتشتی بوده، و توحیدی بودن دین زرتشت از آغاز مورد پرسش جدی محققین است، و نه دولت در تاریخ ایران باستان چنین اقتدار و قاهریتی داشته، و نه در یونان باستان دمکراسی به مفهوم امروزین وجود داشته بلکه جامعه باستانی یونان ساختاری قبیلهای و مبتنی بر خدایان متعدد داشتهاست.«
گفتنی است کتاب «دین ودولت در اندیشه سیاسی» از دو بخش با موضوعات «دین» و «دولت» تشکیل شدهاست. در بخش ابتدایی نظرات «آرامش دوستدار» در کتاب «درخششهای تیره» بررسی شده و در بخش دولت، دیدگاههای ماکس وبر درباره سلطانیسم و نظریات سعید حجاریان در این باره نقد شدهاست./998/ د102/ق