سیری در دو کتاب «سلوک طلبگی» و «راه طلبگی»
به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در مقدمه کتاب «سلوک طلبگی» برای معرفی این کتاب میخوانیم: «پیمودن راه انبیا و به دوش کشیدن بار سنگین رسالت تبلیغ جز با گام هایی استوار، صداقتی پیامبرانه،همتی والا،بصیرتی نافذ و شناخت راه و مقصد میسر نیست. آنچه در این کتاب می خوانید، گامی در این مسیر و شناختی بهتر از این طریق مقدس است. تا همه ما راه را مردانه تر، مصمم تر، خالصانه تر و آگاهانه تر بپوییم و در فرجام، به قضاوتی شایسته و به حق، درباره خود و عملکردها و آرمان هایمان بنشینیم.
حوزه پایگاه مهم شیعه برای تربیت مبلغان دین و پاسداران مکتب است . ورود به حوزه، بایستگی های خاص می طلبد. شناخت اهداف یک طلبه از ورود به حوزه در رسالت دینی و اجتماعی و تبلیغ و به روز بودن، همچنین برخورداری از اخلاق والا و تهذیب نفس، از جمله اموری است که در این کتاب مطرح شده است.»
همچنین در مقدمه کتاب «راه طلبگی» نیز می خوانیم: « آنچه در این کتاب می خوانید، مجموعه ای از سوالاتی است که برای هر طلبه مطرح است. پاسخ ها هم موجز و گذراست. توجه به نکات مطرح شده در این پرسش ها و پاسخ ها، سبب می شود هم از فرصت های تحصیلی بیشترین بهره را ببریم، هم از آسیب ها و آفات ها مصون بمانیم، هم با آشنایی با ادب و آداب طلبگی، راه علم و عمل را بهتر بپوییم.
آنکه بهترین اوقات عمر خویش را با ورود به حوزه های علمیه، صرف آموختن علوم دینی می کند، دوست دارد در این سرمایه گذاری معنوی بیشترین سود را ببرد. راه آن اطمینان یافتن از درستی راه و روشی است که برای تحصیل و تهذیب در پیش می گیرد. راه طلبگی مجموعه ای از پرسش های مطرح برای هر طلبه است که موجز و گذرا بدان پاسخ داده می شود.»
برای آشنایی هرچه بیشتر این دو کتاب گفتوگویی با حجت الاسلام و المسلمین جواد محدثی انجام دادهایم که در ذیل آن را میخوانیم:
با توجه به نزدیک بودن مفاهیم مطروحه در دو کتاب «سلوک طلبگی» و «راه طلبگی» چه نیازی بود این مباحث در دو کتاب منتشر شود و خواننده در هر کتاب با چه مسائلی آشنا میشود؟
در کتاب «سلوک طلبگی» بیشتر مسائل اخلاقی، نقش و جایگاه پرداختن به الگوهای اخلاقی و اهتمام به تهذیب نفس مطرح شده است. طلبه نیاز دارد به این مرحله برسد که انگیزه از درس خواندن چیست؟ هدف از درس خواندن برای خدا، انتخاب زندگی خاص طلبگی و پا نهادن در وادی سلوک طلبگی چیست؟ طلبه برای یافتن پاسخ این سئوالات، نیاز به الگوهای اخلاقی دارد و این الگوهای اخلاقی در این کتاب از میان طلاب و علمایی که در حوزههای علمیه بر روی تهذیب اخلاق کار میکردند، به آنان معرفی شده است.
اما در کتاب «راه طلبگی» بیشتر به موضوعاتی چون راه و روش درس خواندن، کتاب، معلم، مسئله تبلیغ، لباس پوشیدن، مباحثه و نیازهایی که طلبه در طول دوران طلبگی خود با آنان سروکار دارد، پرداخته شده است که این گونه مسائل، جنبه روش دارد.
در نتیجه این دو کتاب به دو موضوع متفاوت در حوزه تحصیل علم و تهذیب نفس میپردازد و نیاز بود در دو کتاب مجزا مورد بررسی قرار گیرد.این سنتها در امور تحصیلی و تهذیبی قرنها است که به صورت سینه به سینه از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است. چه نیازی را احساس کردید که آنان را به صورت مکتوب درآورید؟
به هر حال همه اشخاص از این رموز سینه به سینه آگاه نیستند و خود این تجارب اخلاقی که در حوزهها بین اساتید و طلبه ها رایج است و معرفی اسوههای اخلاقی و کتابهای اخلاقی برای طلبههای جوان بتواند راهگشا باشد. نباید کسی فکر کند طلبگی فقط درس خواندن، گذراندن پایههای درسی و رسیدن به یک مدرک علمی است. اما اهتمام به مسائل اخلاقی و طرح کردن آن، حداقل یک زاویه دید جدیدی برای طلبه باز ایجاد میکند که در کنار مسائل علمی به مسائل اخلاقی و تهذیبی هم فکر کند.از سوی دیگر سنتی وجود داشته که علمای بزرگی، بحثهای اخلاقی و سلوکی خود را به صورت دستورالعمل برای شاگردان خاص خودشان مینوشتند. اگر چه فرهنگ این مسائل چهره به چهره و سینه به سینه نقل میشد ولی بی نیاز از آثار مکتوب و مستند کردن آن نیز نبوده است.
فکر میکنید این دو کتاب غیر از طلاب برای دیگر اقشار جامعه نیز مفید باشد؟
این کتابها برای عموم افرادی که به مسائل علمی، اخلاقی و تهذیبی علاقه دارند، مفید است. در نگارش این کتابها زبان خاصی به کار برده نشده است و ادبیات آنها یک ادبیات عمومی است. مثلا اگر در کتاب «راه طلبگی» این بحث مطرح شده است که انسان در مطالعه چه شیوهایی را باید به کار ببرد، فرقی نمیکند خواننده دانشجو باشد یا طلبه.در مسائل کلی چون تهذیب نفس و سلوک اخلاقی هم همینگونه است. یعنی این وادی است که طلبه، دانشجو، استاد و طبقاتی مختلفی که به مسائل معنوی و اخلاقی علاقه دارند، در آن پای مینهند.
از بازتاب انتشار این دو کتاب در جامعه هدف مورد نظرتان، راضی هستید؟
باید قبل از جواب به دو نکته اشاره کنم. اولین نکته معطوف به عرضه کتاب است. اگر بخواهید طلبهایی این گونه کتابها را تهیه کند و بخواند حداقل باید بفهمد که چنین کتابهایی منتشر شده و در دسترس است و این نکته، اطلاع رسانی را میطلبد.
نکته دوم مربوط به قیمت کتاب است. به نظرم میرسد که قیمت این دو کتاب را کمی گران تعیین کردهاند. اگرچه در مقایسه با نرخ فعلی کتابهای دیگر، این دو کتاب تفاوتی با آنها ندارد؛ اما طلبهایی که سطح معشیت و درآمدش پایین است اگر بخواهد این دو کتاب را تهیه کند ممکن است مقداری برایش سخت باشد.
پیشنهاد دارم اگر کسانی هستند که به این گونه مسائل علاقمند هستند و دوست دارند طلاب در وادی این گونه مطالعات قرار گیرند، خوب است بانی شوند و به عنوان خدمتی به طلاب جوان، این کتابها را تهیه و رایگان و یا با تخفیف بیشتر در اختیار طلاب قرار دهند./992/د102/ق