نوزدهمین شماره فصلنامه حسنا راهی بازار نشر شد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، نوزدهمین شماره فصلنامه حسنا مقالات زیر را دربر می گیرد:
فضای نزول؛ مبانی و پیش فرضها
آواشناسی فاصله آیات در سوره نبأ
رفتارشناسی خلفا از منظر امام علی علیهالسلام در آینه نهجالبلاغه
مقایسه دیدگاه ابن جوزی و زرکشی در مفهوم شناسی وجوه و نظائر
بررسی اهمیت حق الناس در آیات قرآن کریم
گستره منزلت و اعتبار سنت از منظر قرآن
تأثیر خوشبینی در زندگی فردی با رویکردی بر آیات، روایات و علم روانشناسی
فضای نزول؛ مبانی و پیش فرضها
جواد سلمانزاده
چکیده: فضای نزول به عنوان یک اصطلاح قرآنی زیرشاخهای از موضوع شأن نزول است که به فضای جامعه نزول در طول نزول یک واحد یا بسته نزول گفته میشود. این نوشتار بر آن است با شناسایی و اثبات مبانی فضای نزول، موجودیت و حقانیت این موضوع را ثابت کند.
آواشناسی فاصله آیات در سوره نبأ
محسن سیفی
منصوره طالبیان
مرضیه شاددل
چکیده: قرآن، سبک و اسلوب بیهمتایی از نظر نظم تعابیر و از لحاظ ترکیب الفاظ، روش ممتازی دارد. عربها پیش از نزول قرآن کریم با چنین سبک و نظمی آشنایی نداشتند و با اینکه اهل فصاحت و بیان و سوارکاران عرصه بلاغت و گفتار بودند این سبک و اسلوب برای آنها نامأنوس تجلی یافت. معجزهبودن قرآن از جهات مختلف، قابل بررسی است، یکی از آنها اعجاز ادبی و بیانی است که ابعاد گوناگون جنبههای ظاهری و ساختاری الفاظ قرآن را در برمیگیرد. بدون شک موسیقی و نظم آهنگ قرآن در پرتو برخی آرایههای زبانی از جمله رعایت فواصل است. این پژوهش فاصله آیات سوره نبأ را مورد تحلیل قرار داده و به واکاوی مقاطع صوتی آن به گونه آماری پرداخته و بدین دریافت رسیده است که با تغییر مضمون آیات، حروف روی فاصله دگرگون میشود و با تغییر سیر خطاب، مقطع صوتی، از مغلق به مفتوح گرایش مییابد.
رفتارشناسی خلفا از منظر امام علی علیهالسلام در آینه نهجالبلاغه
محمد عشایری منفرد
چکیده: برخی محققان اهل تسنن ادعا کردهاند که امام علی علیهالسلام با رویه خلفا کاملا موافق و از انتصاب آنان کاملا خشنود بودهاند. یکی از شواهدی که این مدعیان برای اثبات ادعای خود از آن بهره میبرند کتاب شریف نهج البلاغه است. تکرار این ادعا از سوی مدعیان ممکن است در میان شیعیان نیز این پندار را پدید آورد که در کتاب نهجالبلاغه هیچ اثری از مخالفت امام علیهالسلام با خلفا یا ناخرسندی امام علیهالسلام از ایشان وجود ندارد! پایبندی به اندیشه تقریب بین مذاهب، صاحب این قلم را وادار میکند که در مواجهه با این قبیل مسائل، احترام مسلمانان اهل تسنن را رعایت و نهایت احتیاط را پیشه کند. بر این اساس این مقاله با فروتنی فراوان در برابر دیدگاههای دیگر و صرفا برای ابهامزدایی از حقایق، با جستاری در کتاب شریف نهجالبلاغه در صدد است تا نگره امام علیهالسلام به خلفا را بیان کند.
مقایسه دیدگاه ابن جوزی و زرکشی در مفهوم شناسی وجوه و نظائر
حسین افسردیر
چکیده: علم وجوه و نظائر از قرون اولیه اسلامی مورد توجه دانشمندان حوزه تفسیر و علوم قرآن بوده است؛ اما هیچ تعریفی از آن ارائه ندادهاند. از آنجا که این علم مربوط به معانی واژگان است، از اهمیت ویژهای برخوردار است. اولین کسی که به طور خاص به تعریف این علم پرداخته ابن جوزی (م 597 ق) است. در دورههای بعد نظر وی توسط زرکشی (م 794 ق) مورد نقد قرار گرفته و تعریف دیگری از وجوه و نظائر ارائه شده است. وجوه در هر دو تعریف ناظر به معانی متعدد است و تنها، واژگان دارای وجوه هستند، نه جملات و عبارات. از تفاوتهای بارز این دو تعریف، تفاوت در تعریف نظائر است. در تعریف ابن جوزی نظائر ناظر به لفظ کلمه است، ولی در تعریف زرکشی ناظر به مصادیق یک واژه عام. همچنین، زرکشی در تعریف خود از دو اصطلاح «لفظ مشترک» و «الفاظ مطواطئ» استفاده کرده است. این امر موجب شد چند برداشت از معانی وجوه و نظائر صورت گیرد؛ اما به دلیل خالیبودن تعریف ابن جوزی از اصطلاح، گویا و واضح است.
بررسی اهمیت حق الناس در آیات قرآن کریم
مجتبی علیاکبریان
چکیده: مراعات حقوق مردم در جامعه در ابعاد مختلف و احترام به جان و مال و آبروی آنان از شاخصهای اساسی یک جامعه اسلامی است چرا که اسلام به عنوان دینی کامل، برای ایجاد جامعهای اخلاقی و همراه با امنیت و آسایش برای همگان، توجه فراوانی به حقوق افراد و لزوم رعایت آن نموده است. تأملی در آیات قرآن کریم ـ به عنوان منبع اصلی دین اسلام ـ به خوبی نشاندهنده این موضوع است. آیاتی با موضوعات تشریع حق قصاص، نهی از اکل مال به باطل، نهی از کمفروشی، نهی از خوردن مال یتیم، نهی از غیبت، تجسس، تمسخر و مانند آن در جهت مراعات حقوق مردم و نیز نهادینهکردن اخلاق در روابط اجتماعی بین آنهاست. این نوشته به بررسی آیاتی چند از قرآن کریم در موضوع حقالناس با هدف ایجاد تنبه و توجه نسبت به اهمیت این حقوق در اسلام و در نتیجه تلاش برای رعایت آنها در جامعه از سوی افراد مسلمان میپردازد.
گستره منزلت و اعتبار سنت از منظر قرآن
سیدمحسن سادات فخر
چکیده: اعتبار کلام و اعمال نبوی (سنت) در کنار محتوای قرآن (کتاب) با اعلام وحیانی صورت گرفته است: قل اطیعواالله و الرسول...(آل عمران:32) بگو خدا و پیامبر را اطاعت کنید. و ما آتاکم الرسول فخذوه و مانهاکم عنه فانتهوا... (حشر:7) آنچه رسول خدا برای شما آورده بگیرید (و اجرا کنید) و از آنچه نهی کرده خودداری نمایید. سخن و عمل رسول خدا صلی الله علیه و آله، دستورالعمل رفتارهای دینی انسان مؤمن است که به مبانی نظری آنها در قرآن اشاره شده و تفصیل و تبیین آنها در سنت آمده است. درباره گستره سنت دو نظریه مطرح است: اهل سنت بر آنند که سخنان اصحاب پیامبر صلیالله علیهوآله اعتباری همسان حدیث نبوی دارد و برای نظر خود به کتاب و سنت استدلال نمودهاند. شیعه معتقد است سنت امام معصوم علیهالسلام پیوست سنت نبوی است و بر این نظر از قرآن و سنت دلیل آوردهاند. مکانت و قلمرو سنت موضوع این نوشتار است.
تأثیر خوشبینی در زندگی فردی با رویکردی بر آیات، روایات و علم روانشناسی
جمال فرزندوحی
آمنه جوشن
چکیده: خوشبینی عامل نشاط و تحرک در زندگی است که دین مبین اسلام برای آن ارزش زیادی قائل شده است و در سخن معصومان احادیث بیشماری در این موضوع دیده میشود، روانشناسان هم معتقدند؛ امید و خوشبینی نشانهای از سلامت روانی، پختگی و نیرومندی به حساب میآید. در این مقاله که به صورت کتابخانهای انجام شده است ابتدا به مفهوم و ارزش خوشبینی پرداخته شده، سپس اقسام و آثار آن را مطرح کرده است. و در بخش آخر به راهکارها و پیشنهادهایی برای افزایش روحیه امید و تقویت خوشبینی پرداخته است.
لازم به ذکر است، نوزدهمین شماره فصلنامه حسنا؛ تخصصی تفسیر، علوم قرآن و حدیث سال پنجم ویژه زمستان 1392، به صاحبامتیازی مؤسسه تفسیر و پژوهش قرآن رهپویان سیدالشهداء علیهالسلام و مدیرمسؤولی حمیده شریعتی نیاسر در 192 صفحه و با شمارگان 600 نسخه و به قیمت 1200 تومان به چاپ رسیده است./992/پ201/ق