۲۳ شهريور ۱۳۹۳ - ۱۸:۳۹
کد خبر: ۲۲۰۸۸۰
مدیر انتشارات دارالکتب اسلامیه:

از ترس رضاشاه کتاب‌های عقیدتی را در گنجه پنهان می‌کردند

خبرگزاری رسا ـ مدیر انتشارات دارالکتب اسلامیه که در عرصه نشر سابقه‌ای 70 ساله دارد، در نشست صبح ناشر از روند ممیزی کتاب در دوران رضاشاه و سختگیری‌های آن زمان برای انتشار آثار مذهبی گفت.
مرتضي آخوندي، مدير انتشارات دارالکتب اسلاميه

 

به گزارش خبرگزاری رسا، شانزدهمین نشست صبح ناشر صبح امروز با حضور مرتضی آخوندی مدیر انتشارات دارالکتب اسلامیه در مرکز رسانه‌ای شیرازه برگزار شد.

 

از چاپ سفینه‌البحار در نجف تا الغدیر در تهران

 

 آخوندی در ابتدای این نشست با اشاره به اینکه این انتشارات اولین ناشری است که در ایران شماره ثبت گرفته، گفت: پدر بنده مرحوم حاج شیخ محمد آخوندی که موسسه انتشارات دارالکتب هستند، ارتباط نزدیکی با حاج شیخ عباس قمی، مولف کتاب مفاتیح الجنان داشتند. مرحوم حاج شیخ عباس قمی در سال 1317 در نجف مشغول نگارش سفینه‌البحار بودند؛ اما از نظر مالی پشتوانه‌ کافی را برای انتشار اثر نداشتند و در میانه کار مانده بودند.

 

وی ادامه داد: پدر بنده در آن زمان در نجف طلبه بودند و مسئولیت تقسیم سهم امام را که به واسطه سید ابوالحسن اصفهانی (از مراجع تقلید شیعه) می‌رسید، بر عهده داشتند. بنابراین حاج شیخ عباس قمی به ایشان مراجعه و درخواست کمک کردند تا این اثر منتشر شود. ابوی بنده هم در تماس‌هایی با پدرشان که آن زمان ساکن مشهد بودند، مبالغی را جمع‌آوری کردند تا پس از چاپ کتاب در نجف و فروش آن، این دین‌ها ادا شود. به این ترتیتب سفینه‌البحار اولین اثری بود که توسط پدر بنده منتشر و باعث شد که ایشان وارد وادی نشر شود.

 

آخوندی در ادامه به جریاناتی که در هنگام توزیع این اثر در ایران اتفاق افتاده بود اشاره کرد و گفت: از آنجا که در زمان رضاخان توزیع کتاب یا حتی نگهداشتن آن ممکن بود دردسرهایی ایجاد کند، کتاب را در داخل گنجه‌ای گذاشتند و روی آن تیغه ‌کشیدند و بعد از چند وقت که سراغ کتاب‌ها ‌رفتند متوجه ‌شدند که بخشی از کتاب‌ها را موریانه‌ها خورده و از بین برده‌اند.

 

مدیر انتشارات دارالکتب بیان کرد: مرحوم حاج شیخ محمد آخوندی در سال 1320 به ایران مراجعت و نسخه صحیفه سجادیه را که با استفاده از نسخه مرحوم مجلسی اول تصحیح کرده‌ بودند، منتشر کردند. این کتاب یکی از بهترین نسخه‌های صحیفه سجادیه است که به صورت جیبی و به خط مرحوم زنجانی نوشته و منتشر شد. آیت‌الله مرعشی نجفی هم در آن زمان مقدمه‌ای بر این اثر نوشتند و از چاپ آن تجلیل کردند که در نوع خود مقدمه مهمی است.

 

این ناشر پیشکسوت با اشاره به اینکه در نشر مساله تحقیق و تصحیح از اهمیت بالایی برخوردار است، افزود: در آن زمان چاپ مجدد نسخه‌های خطی موجود یا چاپ سنگی خیلی مرسوم بود و تصحیح آنچنانی صورت نمی‌گرفت، در حالیکه عمده کار ابوی بنده در انتشارات دارالکتب تصحیح نسخ بود تا کار کاملا علمی و به کلامی که از امام معصوم صادر شده نزدیک‌تر باشد. همین تسلط باعث شده بود که علما هم به ایشان اعتماد کنند و آثارشان را برای انتشارات در اختیار دارالکتب اسلامیه قرار دهند.

 

ممیزی کتاب در دروان رضاشاه و محمدرضاشاه

 

 مدیر انتشارات دارالکتب در پاسخ به این سوال که آیا کتاب سفینه‌البحار و کتاب‌های بعدی انتشارات برای چاپ و توزیع در ایران و عراق مجوزی دریافت می‌کرد، توضیح داد: در آن زمان اصلا بحث مجوز مطرح نبود. البته در زمان رضاشاه سخت گیری‌هایی صورت می‌گرفت ولی عمدتا مربوط به بعد از چاپ اثر بود و این روند تا سال 42-43 هم در ایران ادامه داشت. یعنی کتاب‌ها چاپ می‌شد و بعد اگر دولت خبردار می‌شد ممکن بود بعضی از آثار را از چاپخانه‌ها و صحافی‌ها جمع‌اوری و ضبط کند. یک نفر به نام محرم خان هم بود که جزو ماموران شهربانی آن زمان بود که موقع حروفچینی به چاپخانه‌ها سر می‌زد و کنترلی روی آثار داشت.

 

او افزود: با توجه به جریانات سیاسی که در سال‌های 42 به بعد به وجود آمد وزارت فرهنگ و هنر آن زمان به این فکر افتاد تا به بهانه دادن شماره ثبت کتابخانه ملی روند انتشار کتاب‌ها را تحت نظر داشته باشد. به این ترتیب همه کتاب‌ها قبل از چاپ باید شماره ثبت می‌گرفتند و اگر کتابی این شماره را نداشت نمی‌توانست پخش شود.

 

آخوندی در ادامه به تعدادی از آثار مهمی که اولین بار توسط این انتشارات منتشر شد، پرداخت و گفت: جلد اول تا نهم کتاب الغدیر علامه امینی ابتدا در نجف چاپ شده بود که این 9 جلد همراه با جلدهای دهم و یازدهم در سال‌های 1331 و 1332 در ایران منتشر شود و پس از آن کتاب اصول فلسفه و روش رئالیسم شهید مطهری زیر چاپ رفت که در اصل متعلق به علامه طباطبایی است و با شرح و پاورقی‌های شهید مطهری منتشر شده است.

 

او افزود: در فاصله سال‌های 1333 تا 1334 نیز چاپ کتاب بحارالانوار با همکاری مرحوم آیت‌الله ربانی شیرازی، آیت‌الله مصباح یزدی، آیت‌الله عابدی زنجانی آغاز شد که البته فقط صرف چاپ آثار مطرح نبود بلکه مساله اصلی زنده کردن کتاب‌های شیعی بود.

 

آخوندی چاپ کتاب کافی به سبک جدید همراه با پاورقی استاد علی اکبر غفاری را از دیگر اقدامات این انتشارات پیش از پیروزی انقلاب اسلامی دانست./998/د102/ق  

ارسال نظرات
captcha