انتشار کتاب نوبختیان
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، ابوسهل و ابومحمد نوبختی از برجستهترین متکلمان امامیه در عصر غیبت صغرا هستند، آنان پس از افول مدرسه کلامی کوفه، در محیط معتزلی بغداد، مدرسه کلامی امامیه را پایهگذاری کردند که رونق دوباره کلام امامیه را در پی داشت.
کلام نوبختیان در روش و محتوا تفاوتهایی با مدرسه کلامی کوفه داشت، آنان سرآغازی بر مدرسه کلامی امامیه در بغداد هستند که به دست شیخ مفید، شاگرد با واسطه آنان و در ادامه با سیدمرتضی به بلوغ کامل رسید.
روش و محتوای فکری این مدرسه سالها کلام رسمی امامیه را نمایندگی میکرد. از این رو شناخت زندگی و آثار آنان در درک بهتر تاریخ کلام امامیه به خصوص در دوران غیبت صغری یاریرسان است.
در این اثر نویسنده تلاش کرده با تکیه بر گزارشهای پراکنده بر جای مانده از اندیشههای نوبختیان در منابع و با توجه به عناوین آثار آنان که در اختیار نیست تا حد امکان مجموعهای از اندیشهها و آرای کلامی آنان را بازیابی نماید و نسبت آن اندیشهها را با مدرسه کلامی کوفه و مدرسه کلامی معتزله بسنجد.
این کتاب از: «مقدمه و پنج فصل: خاندان نوبختی، ابوسهل اسماعیل بن علی (237 ـ 311 ق)، ابومحمدحسن بن موسی، آرا و اندیشههای ابوسهل و ابومحمد نوبختی و رویکرد نوبختیان در مواجهه با اندیشههای متکلمان معتزلی و امامی» آزینبندی شده است.
در فصل اول موضوعات: «نوبخت جد اعلای ابوسهل و ابومحمد، ابوسهل بن نوبخت، آثار ابوسهل بن نوبخت، مذهب ابوسهل، وفات ابوسهل، فرزندان ابوسهل و دیگر افراد خاندان نوبختی» آمده است.
این کتاب بر پایه دو محور سامان یافته است: محور نخست: بازشناخت شخصیت متکلم را در پرتو پسزمینههای سیاسی، اجتماعی، علمی و فرهنگی پوشش میدهد و محور دوم اعتقادات و انگارههای کلامی و اعتقادی وی را بررسی میکند.»
در فصل دوم نویسنده به «زندگینامه، حیات سیاسی ابوسهل، حیات علمی و فرهنگی ابوسهل، تشکیل جلسات علمی و مناظره با دانشوران اسلامی، ارتقای جایگاه کلامی بحث امامت و تبیین عقلی آن، دفاع از مبانی شیعه در علم اصول، تألیفات ابوسهل نوبختی، تألیفات ابوسهل در موضوع امامت و تألیفات در اصول فقه» پرداخته است.
در مقدمه این کتاب آمده است: «خاندان ایرانی امامیمذهب نوبختی، از برجستهترین خاندانهای عصر غیبت صغری هستند که از زمان منصور دوانیقی وارد دستگاه خلافت عباسی شدند و با تکیه بر تواناییهای علمی و مدیریتی خود، جایگاه بالایی را در دربار به دست آوردند. البته نقش فرهنگی این خانواده همواره پررنگتر از فعالیتهای سیاسی بوده است.»
مباحث: «زندگینامه، نسبت حسن بن موسی، اساتید ابومحمد، شاگردان ابومحمد نوبختی، زندگی سیاسی ابومحمد و تألیفات ابومحمد» در فصل سوم به چشم میخورد.
فصل چهارم این کتاب عناوین «منابع و ابزارهای معرفت، عقل و جایگاه آن، خداشناسی، جهانشناسی، انسانشناسی، پیامبرشناسی، امامشناسی و معادشناسی» را در خود جای داده است.
در این کتاب اعتقاد نوبختیان در رابطه با احباط اعمال آمده است که میخوانیم: «نوبختیان مانند معتزله اعتقاد به تحابط اعمال داشتند، به این معنا که اعمال خوب و بد انسان، یکدیگر را از بین میبرند و اگر بدیهای او غلبه کرد آن فرد مستحق عقاب است بدون اینکه در مقابل اعمال نیک او پاداشی داشته باشد و اگر اعمال نیک او غلبه کرد تنها مستحق ثواب است که در صورت دوم تکفیر نامیده میشود.»
مؤلف در فصل پنجم موضوعات «تأثیرپذیری نوبختیان از معتزله، تأثیرپذیری بنونوبخت از متکلمان امامی، تأثیرپذیری بنونوبخت از هشام بن حکم، تأثیر بنونوبخت بر متکلمان امامیه» را مورد بررسی قرار داده است.
علاقهمندان جهت تهیه این کتاب میتوانند با شماره تلفن 37832833 ـ 025 تماس حاصل کنند.
لازم به ذکر است، کتاب نوبختیان (ابوسهل و ابومحمد) نوشته سیدعلی حسینزاده خضرآباد در 304 صفحه با شمارگان 1400 نسخه و به قیمت 16000 تومان از سوی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی منتشر شده است./992/پ202/ق