مروری بر جدیدترین شماره خبرنامه مجمع عالی حکمت اسلامی

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، چهلمین شماره خبرنامه مجمع عالی حکمت اسلامی زیر نظر حجت الاسلام محمد باقر خراسانی، مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی، ویژه بهمن و اسفند 94 از سوی انتشارات مجمع عالی حکمت اسلامی منتشر شده است.
در این شماره از ماهنامه این مطالب میخوانیم: «یک دهه فعالیت حکیمانه»، «گزارش تفصیلی نشست علمی انرژی در فیزیک و فلسفه»، «گزارش اجمالی جلسات گروههای علمی مجمع عالی» و «اخبار علمی ـ فرهنگی مجمع عالی حکمت اسلامی».
در بخش «گزارش اجمالی جلسات گروههای علمی مجمع عالی حکمت اسلامی» از مباحثی در زمینههای گروه علمی فلسفه حقوق، گروه علمی فلسفه سیاسی، گروه علمی فلسفه علوم انسانی، گروه علمی کلام و گروه معرفتشناسی بهرهمند میشویم که در هر کدام از این گروهها از صاحبنظران این زمینه استفاده شده است.
در قسمتی از بحث گروه علمی فلسفه سیاسی درباره نسبت اخلاق و سیاست از منظر حکمت متعالیه آمده است: حکمت متعالیه، قوام یافته توسط ملاصدرا، دستاوردهایی در هستیشناسی مانند اصالت وجود، مشکک بودن وجود، قانون علیت، حرکت جوهری، هدفدار بودن هستی، اثبات مبدأ و معاد و دستاوردهایی در انسانشناسی مانند وجود فقری، ذومراتب بودن انسان، جسمانیة الحدوث و روحانیة البقا بودن، تفسیری از عالم و آدم به دست میدهد که میتوان معرف اخلاق سیاسیت خاص و رابطه این دو باشد.
در این مکتب اخلاقیات، ملکاتی هستند که در سیر حرکت جوهری، توسط افعالی که به مدد قوای سهگانه انجام میشوند به وجود میآیند. یعنی اخلاق، مقام شدن و فعلیت وجود آدمی است. اخلاق ـ به معنی ملکه ـ مقام فعلیت و شدن انسان است. اخلاق یعنی جاندار شدن انسان در مراتب سه گانه شئون آدمی.
همچنین در هجدهمین ویژهنامه همایش ملی حکیم طهران (آقا علی مدرس زنوزی) این مطالب را مطالعه میکنیم: «معرفی شخصیت علمی مدرس زنوزی»، «وجود محمولی و براهین وجودی»، «نگاهی تطبیقی میان حمل ذاتی اولی در منطق فلسفه مسلمانان و قضایای تحلیلی در فلسفه غرب» و «معرفی حکمای حوزه فلسفی تهران؛ حکیم میرزا عسگری شهید».
«معرفی شخصیت علمی مدرس زنوزی» عنوان سخنرانی حجت الاسلام مجید هادیزاده درباره شخصیت مدرس زنوزی است. در قسمتی از این سخنرانی میخوانیم:
میدانیم آقا علی با بزرگانی از حوزه حکمت اسلامی معاصر بود که شاید نامدارترین آنها حاجی سبزواری، آقا محمدرضا قمشهای و محروم جلوه باشند.
مرحوم جلوه قطعا در حکمت مشاء خیلی قدرتمند بوده است؛ چنان که آقا محمدرضا قمشهای در تدریس عرفان و به ویژه عرفان نظری بیرقیب است. شأن جناب حاجی هم که معلوم است. خود آقا علی از مرحوم حاجی به وحید دهرنا، وحید عصرنا، وحید العصر تعبیر میکند و گویا به مرحوم حاجی اعتقاد بیشتری از بین حکمای آن دوره داشته است.
بعضی گفتهاند علت این است که مرحوم حاجی به مسائل روحی و تهذیب نفس بیشتر عنایت داشته است. البته وجود کسی چون آقا محمدرضا قمشهای در آن دوره نشان میدهد مرحوم حاجی در این زمینهها هم یکهتاز نبوده است. شاید واقعا آقا علی ایشان را از نظر فلسفی از همه قویتر میدانسته که با تعبیرات خیلی بالایی از ایشان یاد کرده است؛ چون قلم آقا علی خیلی دقیق است و تعابیرش، تعابیر جدیای است.
در تمام حوزه نگاشتهها هیچگاه تعبیر زنوزی یا حتی اصفهانی دیده نمیشود. خیلی با اصرار خودش به «طهرانی» یاد میکند؛ به ویژه از تعبیر حکیم زنوزی استفاده نمیکرد؛ شاید میخواسته پدرش متفرد در این عنوان باشد یا شاید به این دلیل بوده که هیچگاه در عمر خود زنوز را ندیده است.
او از اصفهان برخاسته، به تهران رفته، به اصفهان بازگشته و به عراق عرب و به طهران برگشته و تا آخر عمر در این شهر بوده و هیچ سفری به آن مناطق نکرده است به همین دلیل، ایشان خیلی دقیق تعبیر میکند. این تعبیری که از مرحوم حاجی میکند، حتی مبالغهآمیز یا حتی مجاز نیست، خیلی دقیق ایشان را وحید دهرنا یا وحید عصرنا میداند.
به هر حال از شاگردان ایشان، میرزا محمد باقر اصطهباناتی، آقا میرزا هاشم اشکوری، استاد استاد مرحوم امام، آقا میرزا حسن کرمانشاهی بزرگ حیکم مشایی و آقا میرزا علی اکبر حکمی و آقا میرزا تنکابنی معروف هستند که این دو نفر آخرین شاگردان باقیمانده آقا مدرس به شمار میآیند.
در سال 1307 آقا علی فوت کرد و در پایین رواق حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السلام دفن شد و امروز هم مزار ایشان، اگرچه زمان زیادی هم نگذشته، موجود است. خود مرحوم تنکابنی راه هم به همین علت ارادت به استاد در آنجا دفن کردند.
گفتنی است، چهلمین شماره خبرنامه مجمع عالی حکمت اسلامی در 103 صفحه از سوی انتشارات مجمع عالی حکمت اسلامی منتشر شده است./998/ن602/ق