مروری بر نشست نقد و بررسی کتاب «جستارهایی در باب تشکل دینی»

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، در این مراسم که بیست و پنجم آذرماه در مؤسسه فتوت قم برگزار شد، نخست «حسن مقدمی شهیدانی»، نویسنده کتاب، شرح مختصری از فرایند سامان یافتن کتاب ارائه کرد. از منظر نویسنده، این اثر مختصر که از تدوین مجموعه یادداشت‎های او و برخی از دوستانش فراهم آمده، تنها به عنوان گام نخست در عرصه تحقیقات تشکیلاتی محسوب می‎شود و در حقیقت باید آن را مجموعه‌ای از تأملات تشکیلاتی برشمرد که به دلیل خلأیی که در این عرصه وجود داشته، توسط نشر معارف به بازار نشر عرضه شده است.

نویسنده آنگاه به طرح مسائل و محورهایی در مقوله کار تشکیلاتی اشاره کرد که برخی از این محورها شامل، معرفی برخی منابع(کتاب، مقاله و مجله) در زمینه تشکل دینی، دلالت‎های تشکیلاتی برخی آیات و اصطلاحات قرآنی و حدیثی، نسبت سنجی کار تشکیلاتی با مسأله تمدن سازی، تعاریف و مبانی کار تشکیلاتی و پیشینه تاریخی مقوله تشکل دینی و ضرورت تامل در موضوعات هویتی مرتبط می‎شود.

وی ابراز امیدواری کرد مخاطبان این أثر، در پژوهش و تولید متن پیرامون آن اهتمام کنند.

 در بخش دیگری از این نشست، آقای دکتر داوود فیض افرا به نقد و بررسی أثر پرداخت.

وی انتخاب موضوع در زمان حاضر را بسیار هوشمندانه و دقیق خواند و از قلم نوشتاری گیرا و جذاب این کتاب تقدیر کرد.

فیض افرا، تولید متن در برخی موضوعات از جمله شبکه وکالت و شرطةالخمیس و... را نیز از نکات برجسته این اثر برشمرد.

وی همچنین دعوت نویسنده از افراد مختلف برای نگارش یادداشت‎های مرتبط با مقوله تشکل دینی را نمونه‎ای از فعالیت تشکیلاتی برشمرد که در نوع خود جالب است.

فیض افزا، در بخش بعدی به بیان نکات انتقادی پرداخت و در این زمینه، موضوع محوری و نه مسأله محوری را یکی از انتقادات وارد بر اثر دانست.

وی همچنین به مسأله نگاه کاربردی اشاره کرد و ضمن تأکید بر آنکه این کتاب گام نخست محسوب می‎شود، نیاز نگاه کاربردی به مقوله تشکل دینی را مطرح کرد که از جمله می‎توان به آسیب‎های کار تشکیلاتی، جایگاه شناسی روحانیت و برشماری نقش آن در کار تشکیلاتی و... اشاره کرد.

نپرداختن به برخی موضوعات از جمله تشکیلات فدائیان اسلام و هیئت های مذهبی نیز از جمله خلأهای کتاب عنوان شد.

در بخش پایانی نشست نیز جناب آقای سیدابوالحسن حسینی، از دانش آموختگان رشته مدیریت که خود بیش از یک دهه تجربه فعالیت در تشکل‎های موفق مختلف را نیز داشته، به بیان نکاتی پیرامون کتاب پرداخت.

حسینی ضمن تأکید بر نکات مثبت أثر که در سخنان دکتر فیض مطرح شده بود، انتقاداتی را به أثر وارد دانست.

وی عدم برخورداری أثر از یک نظام معنایی مستقل و همچنین عدم برخورداری از انسجام محتوایی لازم را از جمله ایرادات کتاب دانست.

حسینی ضمن تمجید از برخی مقالات کتاب، از جمله «تجارب تشکیلاتی روحانیت شیعه در تاریخ معاصر» و همچنین «نهضت میرزاکوچک خان، مینیاتوری از جمهوری اسلامی» به ناهمگون بودن سطح علمی‎ برخی مقالات نیز ایراد وارد کرد. وجود تکرار و تأکید مکرر و غیر ضرور بر بعضی مباحث نیز انتقاد دیگر جناب حسینی به کتاب جستارهایی در باب تشکل دینی بود.

حسینی تأکید کرد: جای بعضی موضوعات مهم در این کتاب خالی است که از جمله می‎توان به «فعالیت تشکیلاتی امام خمینی در دوران مبارزه»، «نقش و جایگاه تشکیلاتی هیئت‎های مذهبی در تاریخ معاصر» و... اشاره کرد.

در پایان نویسنده ضمن تشکر از منتقدین و با پذیرش اشکالات مطرح شده، تصریح کرد: به دلیل آن‎که این یادداشت‎ها در رسانه‎های رسمی ‎کشور منتشر شده بودند و برای مراعات امانت، از ویرایش محتوایی برخی مقالات منصرف شده، ولی تلاش دارد در ویرایش‎های بعدی با دعوت از صاحب نظران عرصه کار تشکیلاتی، به تولید محتوای غنی تر در این موضوع بپردازد.

وی همچنین تاکید کرد: این تنها گام نخست است و انتظار دارد مخاطبان أثر در این موضوع مهم دست به قلم شوند. حاضرین نیز در حاشیه جلسه نکات و سؤوالات خود را مطرح کردند.

گفتنی است؛ این أثر در فروشگاه‎های نشر معارف(پاتوق کتاب) و برخی پایگاه‎های اینترنتی و فروشگاه مرکزی انتشارات بوستان کتاب قم عرضه می‎شود./993/پ202/ق