کتاب «روش نقد؛ هدفها و مکتبها» به چاپ چهارم رسید
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، چاپ چهارم کتاب «روش نقد؛ هدفها و مکتبها» به قلم مرحوم حجت الاسلام والمسلمین علی صفایی حائری (عین. صاد) از سوی انتشارات لیلة القدر منتشر شد.
اين کتاب از عناوین «نگاهی کلی»،«نقد»، «نقد هدفها» و «نقد مکتبها» تشکیل شده است.
نویسنده در بخشی از «نگاهی کلی» آورده است:
در ايننوشتهها پس از بررسی مفهوم و ضرورت نقد به معيار و روش نقد نظر شده. سپس هدفها و بعد مکاتب و آدمها و عملها، از راههای گوناگونی، انتقاد شدهاند. آنچه در اين مجموعه مطلوب است، نزديک کردن راههای دوری است که عمرها را میبلعند و جدا شدن از گذشتها و نرمشها و از سخت گيریها و نرمشهايی که باروری و شکوفايی ما را تهديد کردهاند و باعث شکستهای بیحساب و يا رويشهای بیتناسب گرديدهاند.
بر اساس این گزارش، در فصل اول این کتاب به مفهوم نقد و ضرورت و معيار آن و سپس به روش نقد و قلمرو آن پرداخته است.
در فصل دوم از نيازها و آفريدگار آنها و تنوع آنها، از اهداف و دگرگونی آنها و ضرورت انتخاب و روش نقد بررسی شده است.
همچنین در فصل سوم از نقد مکاتب بر اساس: نيازها و طرح کلی يک مکتب و نقش تاريخی و اثر عملی آن گفت و گو شده است.
در عنوان «مفهوم» از فصل «نقد» میخوانیم: نقد جدا کردن(میزها)، بررسی کردن (نظرها)، به دست گرفتن (قبضها)، عیبها را نمایاند (اظهر ما به.. . طلب داشتن(لیعرف) است.
نقد یافتن و نشان دادن است تا اگر کسی خواست، راهش را بیابد و اگر نخواست عذری نداشته باشد. از همین جا، نقد و شماتت از هم جدا میشوند، که شماتت از کینه میخیزد و به انتقام میانجامد. اما نقد از طلب و شناخت و سنجش مایه میگیرد و به بروری و زمینهسازی دست میدهد.
مرز نقد و انتقاد را باید مشخص کرد تا از فرو در چالههای شماتت و وراجی و تعصب و از نزدیکبینی و کور چشمی و در تاریکی یافتن و در سیاهی نشانه گرفتن بر کنار ماند.
نقد در انگیزه و در هدف و در روش، با اینها تفاوت دارد که انگیزهای نقد، انتخاب کردن است و هدفش، یافتن و نشان دادن و زمینه را فراهم نمودن و روش آن معیار داشتن و محک زدن و میزانهای ثابت را به کاربردن است.
همچنین در بخشی از «قلمرو نقد» از فصل اول این کتاب میخوانیم: قلمرو نقد به انسان و خواستهها و حرکتها اوست. هدفها، مکتبها، آدمها، خودم و دیگران، عملها و شناخت و هنر در قلمرو نقد هستند.
اینها گذشته از آن روشهای عمومی که در معیار نقد مطرح شد، از روش ها خصوصی و ویژه خویش نیز برخوردارند. هدفها را هم میتوان با مقایسهای با استعدادها و قدر انسان و با توجه به نیازهای او نقد زد.
همچنین میتوان هدفها را با مقایسه بهرهها و خسارتها؛ آنچه که میدهند و آنچه که میدهند و آنچه که میستانند، به نقادی گرفت.
برای نقد مکتب از نیازها، از آنچه که آورده (نقش تاریخی) و آنچه که دارد (طرح کلی) و از تجربه علمی، از آمارنها، از مقایسه، میتوان استفاده کرد.
با شناخت نیازها و با شناخت آرمانهای انسان، مکتبهایی که میاندار هستند، نقادی میشوند. نقش مذهب در گذشته و طرح کلی مکتب در امروز به شنایی و ارزیابی آن کمک مینماید.
مقایسه مکتبها با یکدیگر، نمایانگر رجحانها و نقصها و وسیله نقد و بررسی عیبها و حسنها است.
تجربه به یک مکتب و کاربرد علمی آن هم راه آخری است که در نقد میتوان از آن بهر برد. البته این راه تجریه راه پرغرامتی است که از آن هم چارهای نیست.
عملها با اثر آن و با عامل و انگیزه آن و با هدف و جهت آن و با شکل و هماهنگی کلی آن؛ نقد میخورند.
دیگران را میتوان با هدف خودم؛ با هوس خودم، با حرفهای خودشان، با کارهای و عملشان، با جهت و هدفشان، سنجید.
نفس را، خویشتن را میتوانب با جایگاهی که داری جایگاهی که باید داشته باشی، با محکهایی که خوشحال و محزونیت میکنند، با نقشی و اثری که در جامعه و در نسلها و در هستی میگذاری، با انتخابهایی که داری، شناسایی کنی.
شناخت را میتوان با حقیقت، با قوانین حاکم بر ابراز شناخت، با فایده و اثر عملی یا با هماهنگی آن، نقد زد.
همانطور که هنر را به وسیله تأثر، به وسیله منطق، به وسیله عقیده، به وسایل تکامل انواع، به وسیله تاریخ، به وسیله سنتها، به وسیله رابطه واقعیت ذهنی و عینی، در مکتبهای گوناگون نقد، بررسی کردهاند.
اینها راههای گوناگون نقد، در مواردی است که گذشته از آن روشهای چهارگانه کلی، از این راهها ویژه برخوردار بودهاند.
گفتنی است، چاپ چهارم کتاب «روش نقد؛ نقد هدفها و نقد مکتبها» با شمارگان 2000 نسخه، در 112 صفحه، به قمیت 5000 تومان از سوی انتشارات لیلة القدر منتشر شده است./998/ن602/ق