آيتالله آملي پاسخگوي شبهات بود
آيت الله ميرزا هاشم آملي، يکي از ستارگان درخشان آسمان علم و دانش و از مفاخر فقهاي شيعه به شمار ميرفت که هفتم اسفندماه در سال 1371 هـ.ش در سن 88 سالگي بدورد حيات گفت و در مسجد بالاسر حضرت فاطمه معصومه (س) مدفون است.
رهبر معظم انقلاب در پيامي به مناسبت درگذشت آيتاللّه ميرزا هاشم آملي، گفتند: «عالم جليل القدر و فقيه و اصولي برجسته و بزرگوار، آيتاللّه العظمي حاج ميرزا هاشم آملي رحمهالله از علمايي بودند که پس از طي مدارج عاليه و استفاده از محضر بزرگان در حوزه علميه نجف اشرف و سالها تدريس و تربيت شاگردان در آن حوزه، به قم هجرت کرده و در اين حوزه مقدسه، بساط تدريس را گسترد و منشأ افاضات فقهي و اصولي و تربيت تلامذه بسيار شدند. و بزرگاني از حوزه درس ايشان بهره بردند. وجود با برکت اين فقيه عالي مقام، يکي از برکات الهي بر حوزه علميه قم بود و اکنون فقدان آن بزرگوار، ضايعهاي بزرگ محسوب ميگردد».
حجت الاسلام سيد رسول ميريان، مدرس حوزه علميه قم و شاگرد برجسته آيت الله ميرزا هاشم آملي نکاتي از ويژگي هاي علمي و اخلاقي آن عالم رباني را بازگو مي کند.
رسا ـ از پيشينه ارتباط خود با آيتالله ميرزا هاشم آملي براي ما بگوييد؟در ابتداي طلبگي با سفارش آيتالله آملي در مدرسه علميه ولي عصر(عج) حجرهاي جهت اسكان به من داده شد كه در آنجا هم تدريس ميكردم و هم تحصيل.
به مدت دو سال كفايه و مكاسب را خواندم، سپس در درس اصول و فقه آيت الله ميرزا هاشم آملي شركت کردم.
نزديك به ده سال مسؤول نوشتن درس ايشان بودم؛ به اين صورت كه يك ساعت بعد از ظهرها به منزل ايشان ميرفتم و درس را با بيان آقا مينوشتم و آقا از روي آن تدريس ميكرد.
از اول اصول تا پايان كه حدود هجده سال طول ميكشد در درس ايشان شركت كردم و از محضرشان استفاده بردم، ميتوانم به جرأت بگويم كه درسي در اصول مثل درس ايشان در حوزه قم وجود نداشت.
رسا ـ از محضر چه بزرگاني بهره برده است؟
ايشان از شاگردان آقا ضياء عراقي بود. در درس آقاي عراقي دو سه نفر ممتاز و برجسته بودند كه يكي از آنها آيتالله ميرزا هاشم آملي بوده است.
آقاي عراقي به دو يا سه نفر اهميت ميداد؛ که آنان آقاي كاظميني بروجردي و آيتالله ميرزا هاشم آملي و ديگري مرحوم سيد عبدالله شيرازي بودند.
يك دوره درس فقه آيتالله ميرزا هاشم آملي دوازده سال طول ميكشيد و من از بحث صلوه تا بيع در محضر ايشان بودم.
تقريرات اصول ايشان را آقايان آيتالله اسماعيلپور، آيتالله فرجي و آيتالله صالحي مازندراني به رشته تحرير درآورده و به چاپ رساندهاند.
بحث خيارات ايشان را آيتالله سيدجعفر كريمي چاپ كرد و بيع را نيز آيتالله جوادي آملي نوشت.
معروفترين شاگردان ايشان هم عبارت بودند از آيات جوادي آملي، حسن زاده آملي، اسماعيلپور، فرجي، صالحي مازندراني، ممدوحي، سيدعلي و سيد مصطفي محقق داماد.
رسا ـ خصوصيات بارز آيتالله ميرزا هاشم آملي را تشريح کنيد؟
ايشان با اين كه از سطح بالاي معلومات و دانش برخوردار بودند؛ اما تواضع و فروتني بسيار بالايي داشتند، با طلبهها خيلي خصوصي خودماني ميشدند، طلبهها به راحتي با ايشان نشست داشته و شبهات را مطرح ميكردند.
آيتالله آملي به راحتي به شبهات و سؤوالات شاگردان خود جواب ميدادند.
اين خصوصيت از يك سو حاكي از نهايت تواضع و فروتني استاد نسبت به شاگرد است و از سويي ديگر نهايت توجه و عنايت استاد به تحصيل و رشد شاگرد است.
چنين شاگردپروري در روحيه شاگرد تأثير معنوي بسيار بالايي دارد.
حسن معاشرت يكي ديگر از ويژهگيهاي آيتالله آملي بود. ايشان فردي بسيار شوخطبع، لطيف و مهربان بودند به گونهاي كه همگان از محضر ايشان شاد و خندان بر ميگشتند.
رسا ـ دلبستگي خاص اين عالم برجسته چه بوده است؟
عشق به ولايت به خصوص ابا عبداللهالحسين(ع) در او موج ميزد، ايشان در ولايت بسيار قوي بود. او عشق به اهلبيت را گويا با درس از استادش آقا ضياء به ارث برد و بارها در درس ميگفت: استاد عراقي در درس راجع به حضرت امام حسين (ع) ميگفت: «حتي انبيا هم به جهت ترفيع درجاتشان به امام حسين (ع) نياز دارند.»
آيتالله آملي در ايامي كه به مناسبت محرم و رمضان درسها تعطيل ميشد، خطاب به طلابي كه ميخواستند براي تبليغ بروند ميگفت: شما طلبه هم در دو جهت كار تبليغي داريد؛ يكي درباره حضرت امام زمان(عج)؛ چون شاگردان مكتب آن امام هستيد، و امام حسين(ع)؛ چون مبلغ مكتب حسيني هستيد و بايد فرهنگ عاشورا و امام حسين(ع) را در جامعه ترويج کنيد.
رسا ـ پيرامون فعاليت سياسي و اجتماعي اين عالم فرهيخته براي ما بگوييد؟
وي نسبت به مسائل سياسي و اجتماعي بسيار حساس بود، درباره نامه رشيدي مطلق عليه امام(ره) با علماي حوزه علميه براي محكومكردن رژيم تماس گرفت، به سخنراني پرداخت و اطلاعيه صادر كرد.
مبارزات امام خميني(ره) را ميستود و ميگفت: پسران من خميني را بيشتر از من دوست دارند.
اين عالم شيعي به طلبهها توجه ميداد كه در مسائل سياسي و اجتماعي دخالت كنند و نسبت به مسائل روز جامعه بيتفاوت و خنثي نباشند.
رسا ـ در پايان اگر مطلبي داريد، بيان کنيد؟
زماني در نجف پخش شد كه طلبههاي مازندران از سواد خوبي بهرهمند نيستند، به گونهاي كه آيتالله بروجردي نيز باورش شده بود.
آيت الله ميرزا هاشم آملي به آقاي بروجردي گفتند: شيخ انصاري كه رسائل و مكاسب را تأليف کرد، همه از بركت وجودي شريف العلماي مازندراني بوده است؛ چطور ميشود طلبههاي مازندران مايه علمي نداشته باشند؛ در حالي كه همه شما و طلاب از انفاس علمي شريف العلماء كه از طريق شيخ انصاري در رسائل و مكاسب رشد يافت، بهره ميبريد!
علامه سعيد العلماء كه به گفته شيخ انصاري از ايشان اعلم و افقه بود، از بارفروش مازندران بود، همچنين علماي فراوان ديگري كه از اين خطه عالمخير برخاستند و از حريم ولايت و فقاهت شيعه دفاع کردند.
رسا ـ با تشکر از جنابعالي که وقت گرانقدرتان را در اختيار خبرگزاري رسا گذاشتهايد.