مدیر حوزه علمیه خراسان:
حوزه علمیه خراسان قدمت چهارصد ساله دارد
خبرگزاری رسا ـ مدیر اجرایی حوزه علمیه خراسان گفت: اصول کلی برنامهریزی آموزشی حوزه علمیه خراسان با حوزه علمیه قم مشترک است.
به گزارش سرویس پیشخوان خبرگزاری رسا، حجتالاسلام فرجام، مدیر اجرایی حوزه علمیه خراسان بزرگ شامل استانهای خراسان رضوی، جنوبی و شمالی در گفت وگویی با جوان آن لاین توضیحاتی در خصوص حوزه علمیه خراسان داده است.
حوزه علمیه خراسان، با قدمتی نزدیک به 400 سال، از کهنترین حوزههای علمیه به شمار میآید، این حوزه همانند دیگر مراکز از نوسانات مختلف سیاسی و اجتماعی به ویژه در سالهای قبل از پیروزی انقلاب اسلامی به دور نمانده است و توانسته با شدت و ضعفهایی فعالیت خود را ادامه دهد، ضعفهایی که با پیروزی انقلاب اسلامی به سرعت به قوت تبدیل شد و توانست مسیر درخشانی برای رشد حوزههای علمیه ترسیم کند. آنچه میخوانید حاصل گفتوگویی کوتاه با حجتالاسلام فرجام، مدیر حوزه علمیه خراسان است.
از تاریخچه حوزه علمیه خراسان آغاز کنیم؟
حوزه علمیه خراسان تاریخی همزمان با حضور حضرت امام رضا(ع)در خراسان دارد. در زمان ایشان مباحث مختلف علمی توسط ایشان برای شاگردان بیان میشد که میتوان این را آغاز فعالیت حوزه علمیه در خراسان دانست اما حوزه علمیه به معنای امروزی آن در خراسان، همزمان با صفویه رونق خاصی گرفته که این شرایط باعث شده شخصیتهای برجستهای در این حوزه پرورش یافته یا از شهرهای مختلف به این شهر مهاجرت کنند، شخصیتی مانند مقام معظم رهبری در این حوزه پرورش یافتهاند و برزگانی مانند آیت اللهالعظمی میلانی یا حاج آقا حسن قمی به این حوزه مهاجرت کردند.
و در دوران پهلوی چطور؟
بسیاری از مدارس علمیه که در اطراف حرم مطهر رضوی تأسیس شدهاند و قدمتی بیش از چند قرن داشتند، در این دوران یا به صورت کامل مثل حوزه علمیه ابدالیه، حاج حسن و باقریه تخریب شد یا مانند میرزا جعفر و خیرات خان تعطیل شدند، بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نیز بحمدالله این حوزه هم به لحاظ کمی و هم کیفی رشد خوبی داشته است بسیاری از حوزهها مانند حوزه علمیه نواب بازسازی شد و مراکزی مانند میرزا جعفر و خیرات خان در قالب جدید آموزشی به عنوان دانشگاه علوم رضوی فعالیت خود را آغاز کرد، همچنین برخی از مدارس علمیه البته با فاصله نسبت به حرم مطهر تأسیس شد. از لحاظ تعداد طلاب نیز رشد بسیار خوبی داشته است که با قبل از پیروزی انقلاب اسلامی قابل مقایسه نیست.
الان چند طلبه در حوزه علمیه خراسان مشغول به تحصیل هستند؟
الان در حوزههای علمیه خراسان رضوی، شمالی و جنوبی، بیش از 22 هزار نفر مشغول به تحصیل در مدارس تحت پوشش هستند که از این تعداد 3600 طلبه خواهر در 36 حوزه علمیه و 18400 نفر طلاب برادر در120 مدرسه علمیه فعالیت دارند.
طلاب غیر ایرانی چه تعداد هستند؟
یکهزار و 250 طلبه غیر ایرانی در خراسان مشغول به تحصیل هستند که با برنامههای مستقلی که از سوی دفتر جامعهًْ المصطفی العالمیه در خراسان تدوین میشوند مشغول به تحصیل هستند. فعالیتهای این افراد از چند سال قبل به جامعه واگذار شده و هم اکنون این افراد تحت پوشش مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان قرار ندارند.
طلاب بالاتر از دیپلم چه تعداد هستند؟
امسال سومین حوزه علمیه ویژه این گروه از طلاب فعالیت خود را آغاز کرد. در سال گذشته 70 طلبه بالاتر از دیپلم مشغول به تحصیل بودند که امسال 20 نفر به این افراد اضافه شدند.
مدیریت حوزه علمیه خراسان از چه زمانی آغاز شده است؟
ساختار اداری حوزه علمیه خراسان از سال 1360 در قالب شوراى نمایندگان هیأت بررسی حوزه علمیه و شوراى برنامهریزی مدیریت حوزه علمیه خراسان، جهت انجام امور اداری و آموزشی طلاب با اشراف آیتالله واعظ طبسی(دامت برکاته)، تولیت آستان قدس رضوی فعالیت خود را آغاز کرد و به مرور سیر تکاملی خود را ادامه داد. از سال 75 نیز برنامه آموزشی یکسان برای حوزههای علمیه استان خراسان اجرایی شد و از همان زمان نیز پذیرش طلاب به صورت متمرکز آغاز شد. ساختار مرکز نیز دو معاونت آموزش و پژوهش، پشتیبانی و برنامهریزی همچنین دفاتر مدیریت و ارتباطات، پذیرش و تحقیقات، فرهنگی و تربیتی، سیاسی، خواهران و امور اهل سنت تشکیل شده است.
به نظر میرسد بخشی از این ساختار باید عوض شود؟ مثلاً توجه به اهمیت پژوهش باید این بخش از آموزش تفکیک شود؟
بله، تغییر ساختار اداری مرکز در شورای سیاستگذاری تصویب شده و هم اکنون در حال تدوین نظام جدید اداری هستیم تا پس از تدوین و تصویب نهایی، اجرایی شود. اصل تغییر چارت تصویب شده و هم اکنون یک تیم در حال تدوین چارت جدید است.
نسبت میان حوزه علمیه قم و خراسان چگونه است؟
اصول کلی برنامهریزی آموزشی با حوزه علمیه قم مشترک است اما با توجه به استقلال حوزه علمیه خراسان اگر تغییرات یا اصلاحاتی لازم باشد، با حفظ این ارتباط انجام شده و خواهد شد.
از وضعیت آموزشی طلاب بفرمایید؟
بحمدالله فعالیتهای آموزشی طلاب در وضعیت بسیار خوبی قرار دارد، میدانید دروس خارج فقه و اصول بالاترین سطح درسی در حوزه است که روزانه فقط 25 درس خارج در حوزه علمیه مشهد برگزار میشود، برای طلاب خواهر هم از دوسال پیش در دو حوزه علمیه اسلام شناسی و نرجس خاتون سطح سه (کارشناسی ارشد) راهاندازی شده که در حال حاضر 45 خواهر در این سطح مشغول به تحصیل هستند و سطح چهار نیز به زودی راهاندازی میشود. همچنین در نظر است که رشتههایی جدید برای خواهران تأسیس شود.
سطح 4 برای برادران راهاندازی شده است؟
سطح چهار حوزه که به معنای چندین سال شرکت در دروس خارج فقه و اصول است از چندین سال قبل آغاز شده و در حال پیگیری هستیم تا امکان اعطای مدرک رسمی سطح چهار (دکتری) به طلاب برادر فراهم شود.
برای اعطای این مدرک چه اقداماتی انجام شده است؟
مکاتباتی با شورای عالی انقلاب فرهنگی انجام شده تا پس از اخذ مجوز از این شورا، امکان اعطای مدرک سطح چهار (دکتری) به طلاب فراهم شود.
تاکنون مدارک علمی سطوح دیگر صادر شده است؟
بله، تاکنون 871 دانش نامه علمی مقاطع سطح یک و دو صادر شده،چهار نفر نیز موفق به دریافت دانشنامه علمی سطح سه (کارشناسی ارشد) شدهاند.
بین دروس آموزشی حوزه علمیه خراسان و دیگر حوزهها تفاوتی وجود دارد؟
کلیات دروس یکسان است ولی برای طلاب حوزههای علمیه خراسان برنامههای ویژهای طراحی شده که در کنار برنامههای مشابه با دیگر مراکز آموزشی در حال اجراست مثلاً برای تمامی طلاب آموزش 10مهارت پژوهشی مانند استفاده از رایانه و فن نگارش طراحی شده است. همچنین براساس برنامه آموزشی سطح، یک طلبه موظف است که تا پایان دروس سطح، یک دوره کامل تفسیر را به اتمام برساند که کتابهای آموزشی این درس به تناسب تغییر میکند.
چند رشته تخصصی در حوزه علمیه خراسان ارائه میشود؟
علاوه بر دانشگاه علوم اسلامی رضوی که در رشتههای بسیار متنوعی حتی تا دکتری امکان ادامه تحصیل تخصصی طلاب را فراهم کرده است، هماکنون در حوزه علمیه نواب، سه رشته تخصصی فقه و اصول، ادبیات عرب و فلسفه و کلام ایجاد شده است که گروهی از طلاب در این رشتههای تخصصی مشغول به تحصیل هستند.
یکی از دغدغههای مقام معظم رهبری، بحث تحول در حوزههاست، حوزه علمیه خراسان برای این موضوع چه اقداماتی انجام داده است؟
یکی از مهمترین نکاتی که در سخنان مقام رهبری باید مورد توجه قرار بگیرد این است که ایشان فرمودهاند تحول در حوزه اجتناب ناپذیر است؛ یعنی فعالیتهای حوزوی به صورت دائمی در حال تحول است و به بیان دیگر تحول در حوزه، ذاتی است، اما آنچه در این میان مهم است این است که این تحول باید به شیوه مناسب مدیریت شود، پس محور بحث، تحول در حوزه نیست بلکه محور، مدیریت تحول در حوزه است.
پس من باید سؤال را تغییر بدهم، برای مدیریت تحول در حوزه چه اقدامی در حوزه علمیه خراسان انجام شده است؟
این تلاشها در موضوعات مختلفی بوده، مثلاً در موضوع جذب و پذیرش امسال تفاهم نامهای با آموزش و پرورش امضا شد تا با همکاری ائمه جماعات مدارس، افراد نخبه برای تحصیل به حوزههای علمیه معرفی شوند، ساماندهی امور اساتید و برگزاری دورههای آموزشی به همراه تدوین آییننامه جذب و گزینش اساتید، موضوع توانمندسازی مدارس و برگزاری اردوهای رشد برای طلاب، انجام فعالیتهای پژوهشی مانند ایجاد کتابخانههای تخصصی در مدارس، ایجاد دروس تخصصی برای طلاب سال ششم و بالاتر تا ارتباط این افراد با حوزه و حضور منظم در کلاس قطع نشود. یک محور دیگر برنامهای با عنوان مدرسه نمونه است که تشویق مدارس علمیه برتر در دستور کار این برنامه است، برگزاری جشنوارهای پژوهشی برای طلاب، انتشار نشریات تخصصی برای مدیران و انتشار خبرنامه پژوهشی، حضور در نمایشگاههای مختلف مانند نمایشگاه بینالمللی قرآن، همچنین حضور الزامی طلاب در حال تحصیل در مقطع خارج در درس تخصصی تفسیر قرآن کریم که با هدف آشنایی بیشتر طلاب با تفسیر قرآن انجام میشود، استفاده از فن آوریهای نوین مانند ایجاد وب کیوسکهای اطلاع رسانی به طلاب و ایجاد سایت حوزه علمیه خراسان، مجموع این برنامه بخشی از برنامههایی است که به عنوان مدیریت تحول در دستور کار مرکز مدیریت حوزههای علمیه خراسان قرار گرفته است./ د 103
ارسال نظرات