نظارت بر حکومت در اندیشه امام خمینی

به گزارش سرویس پیشخوان خبرگزاری رسا، روزنامه رسالت در صفحه اندیشه خود موضوع نظارت بر حکومت در اندیشه امام خمینی(ره) را به قلم الهام ربیعی زاده مورد بررسی قرار داده است.

الهام ربیعی زاده

یکی از مباحث اساسی در اندیشه سیاسی امام خمینی به دلیل تبعیت اندیشه ایشان از انسان شناسی خود، مساله اداره حکومت توسط مردم و نظارت بر آن است. در اندیشه اسلامی هم به حق نظارت و انتقاد مردم به حکومت اشاره شده است و این مسئله با تاکیدی که اسلام بر مسئله امر به معروف و نهی از منکر دارد به روشنی قابل تشخیص است.

امام خمینی نیز به دلیل منشا گیری اندیشه شان از شرع و دستورات اسلامی و با توجه به اینکه انسان را موجودی کامل می داند که دارای قدرت فهم و تشخیص خوب و بد می باشد لذا این حق را به انسان می دهد که نسبت به حکومت نظارت و انتقاد داشته باشد زیرا حکومت در اندیشه امام وسیله ای است که انسان ها از آن استفاده می کنند تا به کمال و سعادت برسند.

بنا بر این امام در بیانات خود همواره به این مسئله اشاره می کنند که ملت باید ناظر بر امور باشند. “ملت باید الان همه شان ناظر امور باشند، اظهار نظر بکنند در مسائل سیاسی، در مسائل اجتماعی، در مسائلی که عمل می کند دولت”
علاوه بر نظارت، امام به انتقاد مردم به حکومت معتقد هستند و نیز به این مسئله که دولت باید به انتقادات مردم گوش فرا دهد و به آن جامه عمل بپوشاند نه اینکه در مقابل انتقادات مردم ایستادگی کند و اصلا به آنها گوش ندهد. به طوری که می فرماید: انتقاد را باید نسبت به هر فردی که می خواهیم، باید انجام دهیم هر فردی که می خواهد باشد و آن فرد هم باید انتقاد را بپذیرد.

علاوه بر بیان این مسائل امام بیان می دارند که مردم حق انتقاد دارند اما نباید این انتقاد در جهت توطئه و فساد و تحریک باشد و می فرمایند: یک وقت لحن، ... لحن تضعیف جمهوری اسلامی است ولو اینکه دیکته کردند به او دادند، نفهمد که این طوری است لحن، این لحن است. ما با این لحن مخالفیم. این لحن آزاد نیست. توطئه آزاد نیست. انتقاد آزاد است. بنویسند، بگویند، انتقاد کنند.

در ادامه امام انتقاد مردم را به حکومت انتقادی می داند که از مسائل نفسانی و انتقام های شخصی به دور باشد زیرا این مسائل از انسانیت انسان به دور است و او را در ردیف حیوانات قرار می دهد و سبب می شود که سیاستی که او در پیش می گیرد، سیاستی شیطانی و انتقاد او نیز انتقادی بر مسلک شیطانی باشد. “... انسان چون با یکی خوب نیست، در مطبوعات او را بکوبد، کار درستی نیست”...

همچنین امام از انتقاد های سازنده استقبال می کند و از طرف مقابل می خواهد که به این انتقادها پاسخ دهد که این انتقادها زنده و درست هستند و باعث آرامش شخص مقابل در جهت پاسخ گویی می شود و از هر گونه تشنج و بلوا و آشوب و حرکت های تک بعدی در جامعه جلوگیری می کند و همین دیدگاه های امام نسبت به نظارت و انتقاد خود نشان دهنده قائل بودن امام به مساله حق تعیین سرنوشت توسط خود مردم است.

منبع:
1- صحیفه امام مجموعه آثار امام خمینی، تهران موسسه نشر و تنظیم آثار امام خمینی ،22 جلد. /د103