نظریه نظام دفاعی اسلام تبیین شد

حجت‌الاسلام محسن مهاجرنیا، مدیر گروه سیاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری رسا به تبیین نظریه نظام دفاعی اسلام پرداخت و گفت: در گذشته بحث اندیشه دفاعی اسلام در چهار مفهوم اساسی دفاع، امنیت، جهاد و صلح در دانشگاه دفاع ملی مورد بررسی قرار گرفت که طی آن به این نتیجه رسیدیم که هیچ بحثی مانند مقوله دفاع و امنیت در اسلام مطرح نیست.

 

وی افزود: با مراجعه به متون اسلامی خواهید دید که بخش زیادی از آن بر مباحث جنگ، جهاد، دفاع و امنیت قرار دارد و حتی در کمتر سوره‌ای از قرآن است که یکی از این مباحث مطرح نشده باشد.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با بیان این‌که یک کتاب امنیتی در اندیشه سیاسی اسلام بر مبنای تفکر دینی وجود ندارد، خاطرنشان کرد: گستردگی این مطلب و عدم جایگاه مناسب آن در تفکر، اندیشه و مباحث علمی، سبب شد که به این بپردازیم و آن را احیا کنیم.

حجت الاسلام مهاجرنیا مراجعه به نصوص قرآنی را مدنظر قرار داد و گفت: شکل‌گیری یک نظام فکری، جهادی، عملی در حوزه اسلام، شکل‌گیری جنگ و صلح، ابعاد ساختاری و انسجام درونی در اندیشه دفاعی و امنیتی نظامی، مفاهیم معنوی و امدادهای غیبی، تجهیزات و سلاح‌های جنگی، روش‌ها و تاکتیک‌های جنگی، قواعد جنگ و صلح، احکام جنگ و وظایف جنگجویان، محدوده‌های زمانی و مکانی جنگ، آثار و پیامدهای ناشی از جنگ و مانند آن یک نظام دفاعی را سامان می دهند.

وی تصریح کرد: نگاه نظام‌واره‌ای که در نصوص اسلامی است ثابت می کند که این نظام یک نگاه علمی به این قضیه دارد و اگر به صورت علمی این بحث طرح شود هم ظرفیت‌های بسیار بالایی دارد و هم این نگاه نظام‌واره در کنار بقیه نظام‌هایی که در اسلام وجود دارد، نظام دیگری را سامان می‌دهد.

مدیر گروه سیاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به طرح نظریه دانش دفاعی در اسلام، ابراز داشت: به دلیل این‌که امنیت، دفاع و جنگ دانش است، اگر به دانش های دفاعی در اسلام اشاره شود بهتر است و لذا با مراجعه به نظراتی که در باب دانش اسلامی وجود دارد و متفکرانی که در باب دانش اسلامی بحث کرده‌اند می‌توان این دانش را توجیه کرد.

حجت الاسلام مهاجرنیا در ادامه با بیان این‌که کسانی می گویند دانش دینی دانشی است که به نفع جامعه اسلامی مفید باشد، قطعاً دانش دفاعی در اسلام یکی از مفیدترین دانش‌هاست، گفت: چه دانشی مفیدتر از این دانش که به دفاع از کلیت اسلام، جامعه اسلامی و تمام زوایای آن می‌پردازد و امنیتش را تأمین می کند.

وی دیدگاه کسانی که می گویند دانش دینی دانشی است که از منابع و متون دینی استخراج شود را مورد نظر قرار داد و گفت: در این نظریه تعابیری به عنوان فقه الامنیت، فقه الدفاع و فقه الجهاد به کار برده می‌شود که ریشه در مباحث فقهی دارد.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با بیان این‌که لازم است همه علوم از قرآن و سنت استخراج شوند، ادامه داد: دانش نظام دفاعی اسلام متکی بر نصوص قرآنی است و می‌توان آن را از این نصوص استخراج کرد.

حجت الاسلام مهاجرنیا با تأکید بر این‌که دانش دفاعی اسلام نه تنها متکی بر داده های دینی است بلکه ارزش‌ها و زیرساخت‌ها آن نیز دینی است، تصریح کرد: دانش های دینی و همه علومی که مورد نیاز بشرند در متون دینی آمده اند و مهم استخراج آنها و مطرح کردن در مقابل تفکر نوین است.

وی خاطرنشان کرد: با همه دیدگاه‌هایی که بعد از انقلاب راجع به دانش دینی شکل گرفته این نظریه قابل توجیه است و می‌توانیم دانشی را در حوزه علوم اسلامی تأسیس کنیم به نام دانش دفاعی که کاملاً مستند بر دین و نصوص دینی باشد.

مدیر گروه سیاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی اضافه کرد: این دانش با توجه به این‌که با تمام قدرت در برابر دشمن کارامد است در عین حال اصولش بر رحمت، رفأت، گذشت و ایثار است و در جبهه بندی بین مسلمانان و کفار، مسائل و حقوق انسانی لحاظ شده است.

حجت الاسلام مهاجرنیا با بیان این‌که دانش دفاعی اسلام دانشی است که بر مبنای یک تفکر نظام‌واره در درون دین شکل گرفته است، تصریح کرد: دانش دفاعی دانشی است که از مواجهه نصوص و متون دینی با واقعیت‌های زندگی در خصوص منازعات، چالش‌ها، درگیری‌ها و برخورد با دشمنان شکل می‌گیرد.

وی افزود: می خواهیم این دانش را به علم تبدیل کنیم، علمی که متکی بر متون دینی است و از تجربه مختلف در حوزه تمدن اسلامی و متشرعه شکل گرفته است.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با بیان این‌که با مطرح کردن این نظریه می‌خواهیم از یک کشف خبر دهیم نه یک تأسیس، گفت: این دانش جزو علوم نظری نیست بلکه از دانش‌هایی است که لحظه به لحظه در زندگی روزمره به آن نیاز داریم و در حوزه های مختلف کاربرد داد./ت302