«ماه شعبان» پل تربیتی رجب و رمضان در منظومه عبادی اسلام

به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، ماه شعبان یکی از ماه‌های پرارج و پراهمیت در تقویم اسلامی است که در منابع روایی، جایگاهی ویژه در سیر تکاملی انسان مؤمن یافته است. این ماه به تصریح روایات متعدد «ماه پیامبر اکرم(ص)» نامیده شده و از حیث کارکرد تربیتی، حلقه واسط میان ماه رجب ـ ماه استغفار و بازگشت ـ و ماه رمضان ـ ماه ضیافت الهی و تزکیه نهایی ـ محسوب می‌شود.

از منظر الهیات اسلامی، «شعبان» ماه تعمیق پیوند با نبوت و ولایت است. ولادت باسعادت امام حسین(ع)، حضرت عباس(ع) و به‌ویژه حضرت ولی‌عصر(عج) در نیمه شعبان، این ماه را به نقطه تمرکز آموزه‌های امامت، انتظار و مسئولیت تاریخی امت تبدیل کرده است. اندیشه انتظار در شعبان، انتظاری فعال و اصلاح‌گر است که انسان را از انفعال بیرون آورده و به خودسازی و جامعه‌سازی سوق می‌دهد.

در بعد عبادی، تأکید گسترده بر صلوات شعبانیه، روزه مستحبی، مناجات و استغفار نشان می‌دهد که شعبان ماه «آماده‌سازی روح» است. پیامبر اکرم(ص) در روایات متعدد، روزه شعبان را زمینه‌ساز قرب الهی و بهره‌مندی عمیق‌تر از برکات رمضان معرفی می‌کنند.

به تعبیر علما، کسی که بدون آمادگی وارد رمضان شود، از حقیقت آن بهره کامل نخواهد برد و این آمادگی در ماه شعبان شکل می‌گیرد.

از منظر اخلاق اسلامی، شعبان ماه اصلاح نیت و پالایش درونی است. تأکید بر دعا، توبه و ارتباط مستمر با خداوند، انسان را از سطح مناسک‌گرایی به عمق معناگرایی عبور می‌دهد. به همین دلیل، علمای اخلاق، شعبان را «ماه تمرین بندگی آگاهانه» می‌دانند.

در مجموع، ماه شعبان در هندسه عبادی اسلام، ماهی حاشیه‌ای نیست؛ بلکه مرحله‌ای راهبردی در تربیت فردی و اجتماعی مسلمانان است. احیای جایگاه واقعی این ماه می‌تواند جامعه دینی را برای ورود آگاهانه‌تر، عمیق‌تر و ثمربخش‌تر به ماه مبارک رمضان آماده سازد.

سعید چراغی