گزارش کامل از نشست «راهکارهای رسانه‌ای و تبلیغی مواجهه با جنگ شناختی دشمن در اغتشاشات اخیر»

به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، دومین نشست تخصصی خبرگزاری رسا پیرامون تحلیل و بررسی عملیات شناختی دشمن در اغتشاشات دیماه ۱۴۰۴ با عنوان «راهکارهای رسانه‌ای و تبلیغی مواجهه با جنگ شناختی دشمن» روز چهارشنبه، اول بهمن ماه، از ساعت ۱۴ تا ۱۸ در سالن شهید دهقانی خبرگزاری رسا برگزار شد.

حجت‌الاسلام محمدمهدی محققی، مدیرعامل خبرگزاری رسا، در این نشست با اشاره به تغییر ماهیت تقابل دشمنان با انقلاب اسلامی ایران گفت: تصاویر ذهنی  که رسانه معاند بر اساس آن دنیای اطراف مخاطب ایرانی را می سازد، با چارچوب هایی مغرضانه و از پیش تعیین شده، که معلول هژمونی رسانه ای و فضای برآمده از آن است، بازنمایی و تصویرسازی می شوند.

چارچوب بندی راهبردی دشمن برای تولید اخبار ژئوپلیتیک

وی افزود: از این لحاظ یک شگرد دشمن در شکل دهی افکار عمومی توسط رسانه های معاند، چارچوب بندی رویدادها و مسائل ژئوپلیتیک علیه منافع ملی کشور است. 

استاد حوزه و دانشگاه با بیان این که چارچوب بندی راهبردی درباره اخباری صورت می پذیرد که دارای تم سیاسی هستند، اذعان کرد: در این شیوه، برخی جنبه های یک رویداد یا مشکل، انتخاب شده و در متون ارتباطی با تعریف خاصی از آن رویداد یا مشکل، برجسته می شود و پیرامون آن، تفاسیر علّی، تحلیل های سیاسی و یا توصیه های مغرضانه به مخاطب در حجم انبوهی از پیام تزریق می شود.

مدیرعامل خبرگزاری رسا با بیان این که چارچوب های خبری رسانه های معاند در اغتشاشات دی 1404 توجه مخاطبان را به برخی جنبه های روایت ساختگی و جعلی جلب می کنند، ادامه داد: این در حالی است که رسانه های خبری دشمن در این ایام عناصر روایت واقعی و مولفه های همسو با ارزش های نظام اسلامی و منافع ملی را کم رنگ یا حذف کردند؛ مولفه هایی که مخاطبان را به واکنش های سازنده رهنمون می سازد. 

وی افزود: سیاست مداران غربی و تحلیل گران اپوزیسیون که به دنبال تضعیف اقتدار جمهوری اسلامی ایران هستند، از طریق این چارچوب بندی های مغرضانه اعمال قدرت می کنند تا به مسئولان نظام فشار حداکثری برای امتیازگیری وارد کنند.

ژئوپلیتیک خبر؛ چارچوب مسلط جنگ شناختی

نویسنده کتاب فقه خبر با اشاره به مفهوم نوین «ژئوپلیتیک خبر» بیان کرد: امروزه خبر نقش مهمی در رسیدن به قدرت، حفظ، اعمال، انتقال، تولید، تقویت و یا تضعیف قدرت در مقیاس بومی، ملی، منطقه ای و جهانی دارد و رسانه‌های خبری ابزار اصلی مبارزات سیاست و قدرت شده‌اند.

وی با بیان اینکه رسانه‌های معارض و دشمنان جمهوری اسلامی به‌طور دقیق و برنامه ریزی شده از عناصر ژئوپلیتیک خبر استفاده می‌کنند، افزود: هدف نهایی دشمن در ژئوپلیتیک خبر دستیابی به اهداف سیاسی و امنیتی بر ضد نظام اسلامی با کمترین هزینه است و این امر از طریق تسخیر ذهن‌ها، مدیریت ادراک عمومی و تغییر محاسبات نخبگان و مردم دنبال می‌شود.

استفاده رسانه های معاند از عناصر ژئوپلیتیک خبر در اغتشاشات

مدیرعامل خبرگزاری رسا با تشریح مفهوم ژئوپلیتیک خبر تصریح کرد: در این چارچوب، خبر در پرتو انتقال اطلاعات، سازه‌ای راهبردی می‌شود که امنیت، تهدید، جنگ، صلح، وحدت و آینده قدرت را به‌صورت هدفمند بازنمایی می‌کند.

وی در تعریف عناصر موثر در ژئوپلیتیک خبر، آن را عناصری دانست که از طریق خبر و تولیدات رسانه ای، تولید قدرت کرده و با بهره گیری از ظرفیت رسانه ها و قدرت خبر بر روابط مردم و حاکمیت و رفتار بازیگران سیاسی تاثیرگذاری می کند.

مدیرعامل خبرگزاری رسا ادامه داد: یکی از مهم‌ترین عناصر سازنده ژئوپلیتیک خبر، سازه «امنیت» است. در حوادث و اغتشاشات سال‌های اخیر خصوصا اغتشاشات دی 1404، طراحی‌های اطلاعاتی سرویس‌های جاسوسی بیگانه و برجسته‌سازی حمایت‌های آشکار مقامات آمریکایی به‌ویژه ترامپ نقش مهمی در القای احساس حمایت و تشجیع عناصر اغتشاشگر و تشدید نافرمانی های مدنی و هدایت ناآرامی‌ها به سوی تروریسم داشت.

حجت‌الاسلام محققی با اشاره به دیگر سازه‌های ژئوپلیتیک خبر گفت: سازه «تهدید» از طریق تکرار مداوم احتمال حمله نظامی آمریکا و رژیم صهیونی بازتولید شد تا احساس ناامنی، ترس و نگرانی دائمی در جامعه شکل بگیرد. در کنار آن سازه «جنگ» با برجسته‌سازی نمونه‌هایی مانند ونزوئلا و تهدید آمریکای لاتین و دخالت در مسائل داخلی گواتمالا دنبال شد تا ذهن افکار عمومی برای سناریوهای مداخله نظامی خارجی و سایه جنگ دوباره آماده شود. اما این اقدام هم با ناکامی مواجه شد و آمادگی های دفاعی و تقابلی و پیش کنشی نیروهای مدافع کشور را برانگیخت.

وی افزود: در مقابل سازه «صلح» نیز به‌صورت گزینشی مورد استفاده قرار گرفت؛ به‌عنوان نمونه موضوع مذاکرات دور جدید با میانجیگری سعودی و عمان در کشور عمان با بازیگری افرادی مانند ویتکاف با هدف القای امکان‌پذیری امتیازگیری مطرح شد.

مدیرعامل خبرگزاری رسا با اشاره به سازه «وحدت» اظهار داشت: رسانه‌های دشمن تلاش کردند با هم‌راستا نشان دادن جریان‌های ناهمگون اپوزیسیون مانند سلطنت‌طلبان، منافقین و برخی گروه‌های چپ نوعی وحدت علیه نظام جمهوری اسلامی ایران و نوعی همسانی عملکردی و منافع مشترک بین آنها ایجاد کنند که ناموفق بودند.

وی سازه «آینده‌نگاری» را یکی دیگر از ابزارهای مهم دشمن در جنگ شناختی در طول اغتشاشات اخیر دانست و گفت: سناریوی مضحک گذار و دفترچه دوران اضطرار ربع پهلوی با ادعای دروغین جلوگیری از خلا قدرت، توقف خدمات حیاتی یا خروج کشور از مسیر بازسازی و نمایش‌های نمادین نخ نما شده از سوی رضا پهلوی منفور مردم، تلاشی برای آینده‌فروشی رسانه‌ای و اقناع افکار عمومی درباره یک آلترناتیو ساختگی بود که حتی مورد انتقاد شدید اپوزیسیون هم واقع شد.

نقش‌های رسانه‌ های معاند در کدهای ژئوپلیتیکی اغتشاشات تروریستی

حجت‌الاسلام محققی با بیان اینکه رسانه‌های دشمن در ژئوپلیتیک خبر نقش‌های فعالی ایفا می‌کنند، گفت: یکی از این نقش‌ها، «تحمیل» است؛ به این معنا که با فشار معدودی سلطنت طلب فراری و سرمایه‌گذاری گسترده رسانه‌ای، گسیختگی، تضاد و تعارض بین اپوزیسیون خارج و مخالفان داخل علاج و گزینه‌ای خاص مانند رضا پهلوی به‌عنوان تنها بدیل ممکن برای سردمداری مخالفان نظام معرفی شده و سایر گزینه‌ها حذف یا تضعیف می‌شوند.

وی ادامه داد: در این فرآیند حتی هیئت حاکمه آمریکا نیز تحت تأثیر این فضا قرار گرفت و ایده توهمی تغییر نظام جمهوری اسلامی و روی کارآمدن ربع پهلوی به‌عنوان یک گزینه جدی به آنان تحمیل شد.

خطای محاسباتی دشمن

مدیرعامل خبرگزاری رسا با اشاره به نقش رسانه‌های معاند در ایجاد خطای محاسباتی سیاستمداران غربی افزود: حجم بالای تحلیل‌های جهت‌دار و اطلاعات نادرست باعث شد حاکمان آمریکا دچار برآوردهای اشتباه شوند. مواضع متناقض ترامپ نمونه‌ای روشن از این خطای محاسباتی است که ریشه در فضای فشار شدید رسانه‌ های معاند و اغتشاش‌محور داشت.

پروژه مشروعیت‌زدایی از طریق آمارسازی

مدیرعامل خبرگزاری رسا «مشروعیت‌زدایی از نظام اسلامی» را یکی دیگر از نقش‌های رسانه‌های معارض در اغتشاشات دیماه 1404 دانست و گفت: از طریق نظرسنجی‌های جعلی و آمارسازی، پروژه مشروعیت قهقرایی کلید خورد و این ادعا مطرح شد که اکثریت جامعه ایرانی خواهان تغییر نظام هستند؛ در حالی که این روایت‌ها فاقد پشتوانه واقعی بود و حضور پرشور ده ها میلیونی مردم ایران در 22 دی ماه در سراسر کشور نشان داد که مردم حامی نظام  و مدافع رهبری هستند و مهر ابطالی بر دسیسه های آمریکای جنایتکار و خباثت های رسانه های معاند زدند و خواهان مجازات عوامل تروریستی و حامیان آنان شدند.

حجت‌الاسلام محققی ادامه داد: هم‌زمان پروژه «مشروعیت‌زایی براندازان» توسط عوامل رسانه ای دشمنان ملت ایران دنبال شد و با نمایش رضایت ساختگی از جریان پهلوی منفور، تلاش کردند نظام جمهوری اسلامی را فاقد پایگاه اجتماعی نشان دهند.

شبیه‌سازی مراحل پیروزی انقلاب اسلامی

مدیرعامل خبرگزاری رسا با اشاره به نقش «مشابهت‌سازی تاریخی مراحل پیروزی انقلاب اسلامی» تصریح کرد: دشمن تلاش کرد مراحل منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی در دوران مبارزات با رژیم طاغوتی پهلوی را شبیه‌سازی کند؛ از القای انسداد سیاسی و ناکارآمدی نظام گرفته تا رادیکال‌سازی فضای دانشگاه ها و طرح موضوع رفراندوم.

وی با تأکید بر اهمیت روایت‌سازی گفت: رسانه‌های معارض از روایت‌های متنوعی استفاده می‌کنند؛ روایت کمیک برای تمسخر و تخریب اقتدار نظام، روایت تراژیک برای برانگیختن احساس ترحم، روایت حماسی برای قهرمان‌سازی از اغتشاشگران تروریست و حتی روایت رمانتیک برای مدیریت عواطف و احساسات مخاطبان.

حجت‌الاسلام محققی افزود: روایت فریب با تمرکز بر قشر خاکستری و ایجاد تزلزل در بنیان خانواده ها و روایت مرزبندی هویتی و دیگری سازی با هدف تبدیل اکثریت حامی نظام به اقلیت نیز از دیگر ابزارهای رسانه های دشمن بود که همگی با هدایت های حکیمانه رهبر معظم انقلاب، ایستادگی نیروهای حافظ امنیت و حضور میلیونی مردم شکست خورد.

مدیرعامل خبرگزاری رسا با اشاره به گفتمان پهلویسم گفت: در این گفتمان، فساد ساختاری پهلوی یا حذف می‌شود یا به حاشیه رانده می‌شود و در مقابل القای ناکارآمدی نظام جمهوری اسلامی برجسته می‌گردد. همچنین پروژه تجزیه نرم و ترویج عافیت‌طلبی با این ادعا که انقلاب اسلامی تکلیفی فراتر از توان جامعه بوده دنبال می‌شود.

راهکارهای مقابله با جنگ شناختی دشمن در الگوی اغتشاشات تروریستی

وی در ادامه با شمردن راهکارهای امنیتی، سیاسی، رسانه ای، تقنینی و سیاستی برای مقابله با جنگ شناختی و الگوهای اغتشاشات تروریستی دشمن گفت: در ابعاد امنیتی، باید الگوهای تکراری سرویس های جاسوسی دشمن در شبکه سازی تروریستی و هدایت چرخه مسائل و مشکلات به سوی اغتشاش و تروریسم شناسایی و خنثی شود. از سویی، الگوهای مقابله ای نیروهای داخلی نیز برای دشمن شناسایی شده و نیازمند تغییر و تدبیر در این خصوص هستیم.

استاد حوزه و دانشگاه راهکارهای سیاسی را دارای اهمیت راهبردی دانست و مواردی از قبیل بالابردن هزینه اغتشاش و تروریسم، مقابله به مثل در چارچوب ضوابط، افزایش اقتدار درون زا و تبعیت از رهنمودهای رهبر معظم انقلاب را از جمله این راهکارها برشمرد.

وی در سرفصل راهکارهای رسانه ای، تبلیغ تهاجمی مورد تاکید رهبر معظم انقلاب را دارای اهمیت در خنثی کردن اقدامات رسانه ای معاندان ارزیابی کرد و شیوه هایی مانند مقایسه، شکست خط روایت و قصه مجادله برای اغتشاش، تحقیر، عادی سازی اعتراض و مرزبندی بین اعتراض و تروریسم مسلحانه، کوچک نمایی و درشت نمایی، هجو دشمن و روایت ایثار مدافعان امنیت را از جمله اقدامات تبلیغ تهاجمی دانست.

پژوهشگر سیاستگذاری فرهنگی با بیان این که دشمن سرمایه‌گذاری گسترده‌ای بر جریان‌های همسو و غیرهمسو انجام داده است و ما نیازمند شناسایی دقیق این جریان‌ها هستیم، گفت: صهیونیست‌ها با القای روایت مأموریت آخرالزمانی برای ترامپ تلاش کردند سیاست خارجی ایالات متحده را با اسطوره‌سازی پیوند بزنند که شکست این روایت فریبنده، نیازمند گفتمان بین الادیانی است.

حجت‌الاسلام محققی در بیان راهکارهای تقنینی به مواردی مانند تسریع مجلس شورای اسلامی در تصویب طرح هایی در راستای حکمرانی قانونمند فضای مجازی و مقابله با اخبار جعلی و تنظیم گری محتواهای تولیدی و منتشر شده در نمایش خانگی اشاره و خاطرنشان کرد: در سطح سیاستگذاری فرهنگی، نیازمند اسناد سیاستی و بالادستی در موضوعاتی نظیر دیپلماسی سایبری، نظام جامع رسانه ای، شناخت و تدبیر در خصوص مصرف رسانه ای نسل های جوان و بازی های ویدیویی و آنلاین هستیم. 

وی در پایان تاکید کرد: ایجاد قرارگاه منسجم جنگ شناختی یک نیاز فوری است؛ چراکه تاکنون اقدام جامعی در این حوزه شکل نگرفته و در حوزه حکمرانی در عرصه ادراکی نیز هنوز به نقطه مطلوب نرسیده‌ایم.

دشمن با جنگ ترکیبی به‌دنبال آشوب‌سازی و تحریف واقعیت‌هاست

حجت‌الاسلام محسن مؤمنی، محقق و پژوهشگر تحولات سیاسی معاصر و دبیر انجمن تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی حوزه علمیه قم، در ادامه به تبیین ابعاد مختلف جنگ ترکیبی و شناختی دشمن پرداخت.

حجت‌الاسلام مؤمنی با اشاره به این که ما در شرایط جنگ ترکیبی قرار داریم، گفت: یکی از شاخه‌های این جنگ، جنگ اقتصادی است که دشمن با فشارهای اقتصادی در حال تحمیل سختی‌ها بر جامعه است. همچنین در حوزه جنگ نظامی به ویژه در لایه شهری غافل شده‌ایم و این مسئله تجربه‌ای است که در دهه شصت داشتیم اما اکنون نیازمند توجه و هوشیاری بیشتری است.

وی افزود: دشمن پروژه آشوب‌سازی و اغتشاش را به شدت دنبال می‌کند و در این مسیر سال‌هاست که کار کرده است. آخرین تولیدات و تحریکات در زمینه اغتشاش مربوط به سال‌های گذشته است، اما اکنون جامعه ما نیازمند آگاهی و شناخت عمیق‌تر نسبت به این تهدیدها است.

حجت‌الاسلام مؤمنی به تلاش رسانه‌های داخلی و خارجی برای سفیدنمایی رژیم پهلوی اشاره کرد و افزود: با اینکه دستاوردهای نظام اسلامی بسیار زیاد است، اما برخی رسانه‌ها همزمان بر موضوعاتی مانند پایین بودن قیمت دلار در دوران پهلوی تأکید می‌کنند تا این موفقیت‌ها را کم‌اهمیت جلوه دهند.

این پژوهشگر در ادامه تصریح کرد: هنوز ظرفیت‌های گسترده‌ای برای ثبت و بازخوانی خاطرات و تجربیات افرادی که در دوران پهلوی فساد و ظلم آن رژیم را بازگو می‌کنند وجود دارد و پرداختن به این موضوع می‌تواند نقش مهمی در تقویت روایت انقلاب ایفا کند.

وی با اشاره به سخنان اخیر بنیامین نتانیاهو اظهار داشت: این سخنرانی صرفاً یک موضع‌گیری سیاسی نبود، بلکه بیانیه‌ای با ماهیت مذهبی و ادبیاتی دینی به شمار می‌رفت که تلاش داشت این پیام را القا کند که رژیم صهیونیستی در مسیر تحقق ایده اسرائیل بزرگ قرار دارد.

وی با تأکید بر مسئولیت رسانه‌ها در این زمینه افزود: رسانه‌ها باید با دقت و هوشمندی، ابعاد پنهان این‌گونه مواضع را برای افکار عمومی تبیین کنند و ماهیت واقعی و خبیث رژیم صهیونیستی را به‌روشنی در معرض آگاهی جامعه قرار دهند.

حجت‌الاسلام مؤمنی در پایان تأکید کرد: پروژه تجزیه ایران سابقه‌ای بیش از ۱۵۰ سال دارد و دشمنان برای تحقق این هدف نیازمند اجماع و هماهنگی جهانی هستند. رسانه‌های جهانی تلاش می‌کنند تصویری از ایران بسازند که گویا در مسیر ساخت بمب اتمی است، اما در مقابل در کشورهای مختلف جهان حمایت‌های قابل توجهی از ایران صورت گرفته و گردهمایی‌هایی در این راستا برگزار شده است.

ضرورت بازتعریف استراتژی‌های رسانه‌ای در جنگ شناختی

حجت‌الاسلام عبدالله رضایی، مسئول مؤسسه رسانه‌ای نسل سلمان در ادامه به تبیین ابعاد مختلف جنگ شناختی و آسیب‌های فضای رسانه‌ای پرداخت و با بیان نکات مهمی درباره وضعیت جوانان و چگونگی مقابله رسانه‌ای با جنگ شناختی دشمن بر ضرورت بازتعریف و تغییر استراتژی‌های تولید محتوا تأکید کرد.

حجت‌الاسلام رضایی در ابتدا به نکته‌ای قابل تأمل اشاره کرد و گفت: عجیب است که با وجود همه جنایت‌ها، فسادها و عملکردهای غیرقابل توجیه رژیم پهلوی برخی جوانان ایرانی امروز در اندیشه سیاسی خود با پهلوی همزادپنداری می‌کنند. 

وی ادامه داد: حتی ترامپ که به دلیل تعصب و نزدیکی به رژیم اسرائیل قرار بود از جریان پهلوی حمایت کامل کند در این مسیر دچار تردید شد و نشان داد نقشه‌های دشمنان ایران در حمایت از پهلوی چندان هم هموار نیست.

فضاحت آمارسازی و اشتباهات استراتژیک سلطنت‌طلبان

مسئول مؤسسه نسل سلمان درباره اغتشاشات اخیر ایران و نقش رسانه‌های بین‌المللی اظهار داشت: آمارهای ساختگی کشته‌های ناشی از دخالت آمریکا و اسرائیل در اغتشاشات که توسط شورای سردبیران اینترنشنال منتشر شد بیش از آنکه برای آنها دستاوردی باشد تبدیل به نقطه ضعف و فضاحت شد. هدف از انتشار این آمار تحریک ترحم جهانی و ایجاد تظاهرات گسترده در پایتخت‌های مختلف بود.

وی افزود: سلطنت‌طلبان حتی تصور نمی‌کردند که پرچم اسرائیل در میان تظاهرات‌شان برافراشته شود؛ این گاف بزرگ باعث شد که نه تنها حمایت جهانی از آنها کاهش یابد بلکه موجب تفرق گروه‌های مختلف و در نهایت تضعیف جریان سلطنت‌طلب شود. می‌توان این اتفاق را نوعی امداد الهی در راستای فروپاشی پرچم اسرائیل در میان اغتشاشات تلقی کرد.

حجت‌الاسلام رضایی به مفهوم خشونت‌سازی نمادین اشاره کرد و گفت: خشونت در اغتشاشات تنها به معنای درگیری فیزیکی و مستقیم نیست. خشونت‌سازی نمادین به گونه‌ای است که به صورت نرم و غیرمستقیم، افراد را قربانی اغتشاش می‌کند و این نوع خشونت معمولاً نامرئی است.

تغییرات ذهنی جوانان و ضرورت بازنگری در تولید محتوا

مسئول مؤسسه نسل سلمان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تغییرات بنیادین در قالب‌های ذهنی نسل جوان گفت: امروزه جوانان دیگر علاقه‌مند به شنیدن استدلال‌های طولانی نیستند و به دلیل تأثیر عمیق شبکه‌های مجازی، به قالب‌های کوتاه، سریع و تصویری عادت کرده‌اند. آنها از استدلال‌های منطقی پیچیده فاصله گرفته‌اند.

وی افزود: گذشته از این، تجربه تاریخی نشان داده است که استدلال می‌تواند دشمن را شکست دهد، مانند زمانی که مغول‌ها توسط استدلال‌های منطقی و فرهنگی مغلوب شدند و به ایلخان تبدیل شدند. اما امروز قالب‌های ذهنی جوانان متفاوت است و ما باید بدون ورود به مباحث نظری طولانی، مستقیماً نتایج و دستاوردها را به آنها ارائه کنیم، چرا که نسل امروز بیشتر دنبال نتایج عملی و ملموس است.

وی خاطرنشان کرد: با وجود این قالب رسانه‌ای همچنان می‌تواند تولید محتوای غنی و موثر داشته باشد که این محتوا با سرمایه‌گذاری کم و با استفاده از فضای مجازی به سرعت منتشر شود و پیام انقلاب اسلامی را به مخاطبان مختلف برساند.

ضرورت طراحی هوشمندانه ابزارهای رسانه‌ای

مسئول مؤسسه نسل سلمان تأکید کرد: ابزارهای رسانه‌ای باید به گونه‌ای طراحی شوند که اهداف تعیین شده به بهترین شکل محقق شوند و پیام‌ها به شکل موثری به مخاطب منتقل شود.

وی در ادامه گفت: یکی از اشتباهات بزرگ در جنگ رسانه‌ای، الصاق برچسب‌های جهت‌دار به افراد است که باعث می‌شود مخاطب پیش از تفکر و بررسی، قضاوت‌های نادرستی داشته باشد.

ایران اینترنشنال و نقش منفی در جنگ شناختی

حجت‌الاسلام رضایی به عملکرد شبکه ایران اینترنشنال در اغتشاشات اخیر پرداخت و گفت: این شبکه به نیروهای امنیتی کشور برچسب‌های منفی زد، زیرا می‌دانست که تنها نیروهای انتظامی و امنیتی هستند که می‌توانند جلوی خشونت را گرفته و سنگرهای اصلی را حفظ کنند.

حجت‌الاسلام رضایی به جنگ روانی دشمن اشاره کرد و افزود: دشمن همواره سعی دارد روحانیت، نیروهای نظامی و دستاوردهای نظام را تحقیر کند تا این موضوع در ذهن جوانان نفوذ کرده و به سطوح بالاتر جامعه نیز منتقل شود.

وی افزود: این تحقیر ذهنی یکی از مهم‌ترین چالش‌هایی است که جریان انقلاب امروز با آن مواجه است و برای مقابله با آن باید اقدامات رسانه‌ای دقیق و هدفمندی انجام شود.

حجت‌الاسلام عبدالله رضایی در پایان سخنان خود بر لزوم بازنگری اساسی در استراتژی‌های رسانه‌ای تأکید کرد و گفت: در جنگ شناختی امروز صرفاً بیان حقیقت کافی نیست. باید پیام‌ها به شکلی ارائه شوند که با قالب‌های ذهنی و روحیات نسل جوان همخوانی داشته باشند و به صورت عملی و نتیجه‌گرا منتقل شوند.

ضرورت مقابله هوشمندانه با جنگ شناختی دشمن

همچنین حجت‌الاسلام محمدعلی رنجبر، مدیرگروه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم(ع) و معاون راهبردی دفتر تبلیغات اسلامی، در این نشست تخصصی به تشریح ابعاد پیچیده جنگ شناختی دشمن و ضرورت‌های مقابله هوشمندانه با آن پرداخت.

حجت‌الاسلام رنجبر در ابتدای سخنان خود با اشاره به اغتشاشات اخیر، این رویدادها را بخشی از جنگ پیچیده‌ای خواند که مقابله با آن به عقلانیت دقیق و تلاش مستمر شبانه‌روزی نیاز دارد. 

وی تصریح کرد: سرعت تحولات بسیار زیاد است و با پیشرفت تکنولوژی و به‌کارگیری هوش مصنوعی، طراحی‌ها به شکل دقیق‌تر و پیچیده‌تری انجام می‌شود. در چنین شرایطی باید اقدامات گسترده و حساب‌شده‌ای انجام دهیم تا بتوانیم در مقابل این جنگ ایستادگی کنیم.

تله‌ای برای عقلانیت انقلابی

حجت‌الاسلام رنجبر با اشاره به خطر دوگانه‌های کاذب که عقلانیت انقلابی را تهدید می کند، اظهار داشت: دشمن یک کلان روایت طراحی کرده است که ایران را به عنوان موجودی اهریمنی و شیطانی معرفی می‌کند و این روایت را بارها تکرار می‌کند. متأسفانه ما هم در مورد دشمن مکرراً صحبت می‌کنیم اما جوان ایرانی که جنایات آمریکا را ندیده این تکرارها را نمی‌پذیرد و می‌پرسد چرا چنین حرف‌هایی زده می‌شود.

وی با اشاره به این که دشمن روایت‌های خرد متعددی حول محورهای مختلف این کلان روایت می‌سازد، افزود: برای مثال در حوزه زنان، دشمن شاخه‌هایی مانند تحصیل، اشتغال و ورزش بانوان را هدف قرار داده است و از سوژه‌هایی مانند ورود بانوان به ورزشگاه‌ها استفاده می‌کند تا روایت ظلم به زنان را گسترش دهد.

سوژه‌یابی دشمن از نقاط ضعف و خطاهای داخلی

حجت‌الاسلام رنجبر خاطرنشان کرد: دشمن سوژه‌های خود را عمدتاً از سوتی‌ها و ضعف‌های داخلی می‌گیرد. وی گفت: برای نمونه، نحوه برخورد گشت ارشاد سوژه‌های فراوانی در اختیار دشمن قرار می‌دهد. این موارد آرام‌آرام کلان روایت را تقویت می‌کند که جمهوری اسلامی نظامی است که به زنان ظلم می‌کند.

معاون راهبردی دفتر تبلیغات اسلامی با اشاره به نحوه تقسیم‌بندی مخاطبان توسط دشمن در این روایت کاذب بیان کرد: مخاطبان به طیف‌های مختلف تقسیم می‌شوند؛ گروهی کاملاً موافق نظام، برخی نسبتا موافق و عده‌ای کاملاً مخالف و به همین ترتیب طیف بندی‌ها ادامه دارد. دشمن تلاش می‌کند مخالفان کامل را به صورت زامبی‌هایی دراورد تا بتواند اهداف خود را محقق سازد.

وی درباره تحولات اخیر اغتشاشات گفت: در سال ۱۴۰۱ اغتشاشگران با شعار دفاع از ناموس وطن به میدان آمدند، اما در سال ۱۴۰۴ دشمن می‌خواهد نشان دهد که مردم به طور کلی با حاکمیت مشکل دارند و دوگانه‌ای در این زمینه بسازد.

انسجام ملی و الگوی موفق جنگ ۱۲ روزه

وی با اشاره به جنگ ۱۲ روزه و انسجام ملی که در این شرایط به وجود آمد، اظهار داشت: در این برهه، اتحاد و همدلی میان مردم بسیار محسوس بود و تلاش‌های افرادی مانند خانم سحر امامی در صداوسیما بسیار فاخرو ارزشمند بود. این نشان داد که با یک نگاه منسجم و دقیق می‌توان از بحران‌ها عبور کرد.

حجت‌الاسلام رنجبر در ادامه سخنان خود تأکید کرد: ما باید به همه اقشار و گروه‌های مردم توجه کنیم و اجازه ندهیم دشمن با ایجاد دوگانه‌های کاذب و ساختگی از اختلافات ما بهره‌برداری کند و به اهداف خود برسد.

وی با تاکید بر اهمیت نام خلیج فارس و همبستگی همه ایرانیان داخل و خارج کشور درباره این مسئله گفت: همین اتحاد موجب شد ترامپ در موضوع نام خلیج فارس عقب‌نشینی کند و این پیوستگی ایرانیان در سراسر جهان شکل بگیرد که می‌تواند در حوزه‌های مختلف از جمله انرژی هسته‌ای نیز ظهور یابد.

ضرورت کنترل سلبریتی‌ها و اصلاح فضای رسانه‌ای

حجت‌الاسلام سعید عبدالهی، مسئول اندیشکده راهبردی زمانه، در ادامه با تبیین ابعاد مختلف جنگ شناختی و تأثیرات آن بر نسل جوان به بررسی راهکارهای مقابله‌ای در حوزه رسانه و تبلیغ پرداخت.

حجت الاسلام عبدالهی در ابتدای سخنان خود با اشاره به تغییر معادلات ذهنی جوانان و نوجوانان در دوران کنونی اظهار داشت: ما امروز در میدان جنگ شناختی با نسلی مواجه هستیم که ساختار ذهنی و نگرش‌های آن‌ها به شکل جدی تغییر یافته است. برخلاف آموزه‌های کلاسیک انقلاب که برای شکل‌گیری یک انقلاب چهار شرط لازم می‌دانند  (نارضایتی عمیق از وضعیت موجود، حضور نیروی رهبری، مواجهه انقلاب با خشونت و وجود ایدئولوژی جایگزین) نسل جدید تحت تأثیر شدید شبکه‌های اجتماعی قرار گرفته که این معادلات را به کلی دگرگون کرده است.

وی ادامه داد: امروز کودکان با شخصیت‌هایی مانند باب اسفنجی روزگار گذرانند نه قصه‌های قدیمی‌ای مثل شنگول و منگول که درس دشمن‌شناسی و آگاهی‌بخشی داشتند. این کودکان و نوجوانان با بازی‌ها و کلیپ‌هایی بزرگ می‌شوند که در واقع فلسفه و جهان‌بینی غرب را به شکلی گسترده تبلیغ می‌کند. متأسفانه در این مسیر ما کنترلی نداریم.

مسئول اندیشکده راهبردی زمانه با انتقاد از نقش شبکه‌های اجتماعی، به ویژه اینستاگرام، گفت: اینستاگرام دیگر صرفاً یک ابزار رسانه‌ای نیست بلکه به ابزاری پیچیده مهندسی‌شده و بسیار پرمحتوا در جنگ روانی تبدیل شده است که ذهن مخاطب را هدف قرار می‌دهد و او را به حالت انفعال می‌کشاند. در چنین شرایطی فرد در لحظه نمی‌تواند واکنش مناسب نشان دهد.

حجت الاسلام عبدالهی افزود: در حوزه جنگ شناختی که به عمق لایه‌های ذهن نفوذ می‌کند و عملیات روانی که بیشتر لایه‌های سطحی را درگیر می‌سازد تاکنون اقدامات مؤثری انجام نشده است. در جنگ‌های ترکیبی، مقاومت نیز باید ترکیبی و همه‌جانبه باشد، اما متأسفانه در عمل چنین نیست و دفاع‌های ما بیشتر شبیه به کاریکاتور است.

فضای مجازی و تطهیر پهلوی در جنگ شناختی دشمن

وی به فضای فریب‌آمیز دشمن اشاره کرد و گفت: دشمن در واقع اصلی‌ترین حملات خود را از طریق فریب انجام می‌دهد و بخش عمده‌ای از هجمه‌های او مستقیم نیست. نکته مهم این است که هیچ‌کس خواهان بازگشت به دوران پهلوی نیست ولی متأسفانه فضای مجازی آن دوران را به شکلی سفیدنمایی و تطهیر می‌کند.

مسئول اندیشکده زمانه با انتقاد از روند فرهنگی کشور در مسیر مدرنیسم، اظهار داشت: کشور ما از نظر فرهنگی در مسیری اشتباه از مدرنیسم حرکت می‌کند. باید ببینیم هالیوود و بالیوود چگونه سلبریتی‌ها را کنترل می‌کنند؟ هنرمندان با داشتن سرمایه اجتماعی و قرار گرفتن به عنوان الگو برای مردم، باید در چارچوب قواعد مشخصی فعالیت کنند.

وی تصریح کرد: در کشور ما نیز باید قواعد و قوانین روشنی درباره سلبریتی‌ها تدوین شود تا آنها نتوانند بدون اجازه مسئولان یا هماهنگی با شرکت‌های مرتبط، موضع‌گیری کنند. در غرب با استفاده از ابزارهای قانونی، مالیاتی و حقوقی، سلبریتی‌ها را کنترل می‌کنند و به طور ناخودآگاه آنها مدیریت می‌شوند.

نظارت بر سلبریتی‌ها، شرط مصونیت جامعه از جنگ رسانه‌ای

حجت الاسلام عبدالهی در پایان گفت: وقتی سلبریتی‌ها تحت نظارت و کنترل قرار داشته باشند، جامعه نیز می‌تواند مسیر درست خود را به درستی دنبال کند و از آسیب‌های ناشی از جنگ شناختی و جنگ رسانه‌ای در امان بماند.

این نشست تخصصی که با حضور کارشناسان و فعالان رسانه‌ای برگزار شد، فرصتی مغتنم برای بررسی ابعاد جنگ شناختی و ارائه راهکارهای عملی برای مقابله با آن بود.

ضرورت اصلاح فضای رسانه‌ای داخلی برای مقابله مؤثر با جنگ شناختی دشمن

در ادامه نشست حسین کاوه، فعال رسانه‌ای کشور به تبیین راهکارهای مقابله با جنگ شناختی پرداخت و اهمیت اصلاح فضای رسانه‌ای داخلی را مورد تأکید قرار داد.

رسانه؛ چتر ارتباطی بر جامعه

کاوه در ابتدای سخنان خود بیان داشت: رسانه امروز چتری ارتباطی بر کل جامعه گسترانده است و نقش آن فراتر از تولید محتوا و پاسخ‌های موردی است. برای مقابله با جنگ رسانه‌ای و شناختی دشمن نخست باید فضای رسانه‌ای داخلی اصلاح شود؛ چراکه بسیاری از پاسخ‌ها و راهکارهای فعلی خارج از منطق رسانه‌ای است و به همین دلیل ناکارآمدی ایجاد می‌کند.

وی ادامه داد: رسانه ما در وضعیت فعلی دارای مختصاتی است که تا حد زیادی رها شده و در سیطره جریان دشمن قرار دارد. تا زمانی که عوامل و بسترهای این مشکل شناسایی و اصلاح نشوند، نمی‌توان به موفقیت در این نبرد پیچیده رسانه‌ای امید داشت.

ضرورت تعیین منظرگاه در روایت‌پردازی

کاوه با تأکید بر لزوم تعیین منظرگاه در روایت‌پردازی، توضیح داد: در تولید روایت‌ها و گزارش‌ها باید منظرگاه مشخص شود. منظور از منظرگاه صرفاً جایگاه جغرافیایی یا اجتماعی نیست بلکه منظرگاه معرفتی است؛ یعنی اینکه ما از کدام زاویه دید و جهان‌بینی به پدیده‌ها نگاه می‌کنیم.

وی افزود: اگر منظرگاه معرفتی خود را درست تعیین نکنیم روایت‌ها و تحلیل‌ها دچار انحراف می‌شوند و به ابزاری برای تحریف و جهت‌دهی دشمن تبدیل خواهند شد.

کاوه در ادامه با اشاره به نمونه تاریخی جنگ صفین گفت: دشمن در آن واقعه با تغییر منظرگاه شهادت عمار را به شکلی روایت کرد که گویی خود حضور او در سپاه امیرالمؤمنین(ع) عامل کشته شدنش بوده است. معاویه مدعی شد علی(ع) عمار را به میدان آورد و به این ترتیب مسئول کشته شدن او معرفی شد

موضع‌گیری‌های امام خمینی(ره) و تقابل روایت‌ها

کاوه در ادامه به تاریخ انقلاب اسلامی پرداخت و گفت: در سال‌های نخست انقلاب، جدال روایت‌ها بین حوزه‌های علمیه و جریان‌های مختلف وجود داشت. برخی جریان‌ها حوزه را متهم به گرایش به استبداد می‌کردند و حوزه نیز آنان را دچار استعمارزدگی می‌دانست. اما امام خمینی(ره) با صراحت اعلام کردند که ما با استکبار جهانی مقابله می‌کنیم.

وی افزود: این روشن شدن موضع‌گیری باعث شد که محور اصلی جنگ رسانه‌ای و شناختی دشمن آشکار شود و به جای مبارزه میان جریان‌های داخلی، تمرکز بر مقابله با استکبار باشد.

روایت رسانه‌ای؛ فراتر از گزارش واقعیت

کاوه در پایان سخنان خود، تعریفی از روایت رسانه‌ای ارائه کرد و گفت: روایت رسانه‌ای صرفاً حکایت کردن واقعیت نیست بلکه حکایتی است که با استدلال، منطق و بار عاطفی غنی شده باشد. روایت باید به گونه‌ای باشد که مخاطب بتواند آن را باور کند و درک عمیقی از آن پیدا کند.

وی بیان کرد: در روایت‌های رسانه‌ای، تکرار هوشمندانه، استفاده از مدل‌ها و الگوهای غالب و همچنین بارگذاری عاطفی و استدلالی، نقش مهمی در تأثیرگذاری دارد. این عناصر به روایت قدرت می‌بخشد و می‌تواند مخاطب را متقاعد کند.

حسین کاوه در پایان تاکید کرد: برای موفقیت در مقابله با جنگ شناختی دشمن، باید ابتدا فضای رسانه‌ای داخلی را بازسازی کنیم و عوامل نارسایی آن را برطرف نماییم. تنها در این صورت است که می‌توانیم روایت‌های دقیق، اثرگذار و قابل دفاعی را ارائه دهیم که در برابر جنگ رسانه‌ای دشمن مقاومت کنند.

وی افزود: بدون اصلاح بسترها و روشن شدن منظرگاه معرفتی، همه تلاش‌های رسانه‌ای ما ناقص و آسیب‌پذیر خواهند بود. بنابراین گام نخست، تقویت و مدیریت فضای رسانه‌ای داخلی است.

انفعال گفتمانی ریشه اصلی آسیب‌پذیری ما در جنگ شناختی است

حجت‌الاسلام جواد کاوندی، محقق علوم سیاسی، در ادامه به تبیین ابعاد مختلف جنگ شناختی و چالش‌های پیش‌روی جریان انقلاب اسلامی در عرصه رسانه پرداخت.

وی با اشاره به تجربه تاریخی نهضت امام خمینی(ره) اظهار داشت: ما در مقاطعی از تاریخ انقلاب اسلامی، به‌ویژه در مرحله تحقق انقلاب چه در حوزه نظری و چه در عرصه عینی کنشگری فعال و اثرگذار داشتیم. انقلاب اسلامی صرفاً یک ایده ذهنی نبود بلکه به یک پدیده واقعی در جهان خارج تبدیل شد. اما این کنشگری لزوماً در همه مراحل بعدی استمرار نیافت.

حجت الاسلام کاوندی افزود: وقتی رهبر معظم انقلاب تصریح می‌کنند که هنوز به «دولت اسلامی» نرسیده‌ایم، این سخن ناظر به همین فقدان کنش فعال در برخی لایه‌های حکمرانی و تمدن‌سازی است. ما بیش از اندازه بر مفهوم مردم تمرکز کرده‌ایم اما از الزامات ساختاری، نهادی و رسانه‌ای تحقق جامعه اسلامی غفلت داشته‌ایم.

این محقق علوم سیاسی با طرح مفهوم «ازجا‌شدگی گفتمانی» تصریح کرد: گاهی یک گفتمان می‌تواند پدیده‌های اجتماعی را توصیف و حتی پیش‌بینی کند اما در مرحله رتق و فتق و مدیریت آن‌ها ناتوان می‌ماند. در این شرایط گفتمان برای پذیرش واقعیت ناچار می‌شود از پیش‌فرض‌های خود عقب‌نشینی کند و این همان نقطه‌ای است که انفعال شکل می‌گیرد. متأسفانه در برخی عرصه‌ها ما گرفتار چنین وضعیتی شده‌ایم.

وی با اشاره به جنگ شناختی دشمن گفت: امروز دشمن تلاش می‌کند با ابزار رسانه، افکار عمومی را دچار اختلال در فهم واقعیت کند. هدف اصلی نه صرفاً تغییر موضع سیاسی بلکه ایجاد سردرگمی، بی‌تصمیمی و حیرت اجتماعی است. این وضعیت نتیجه انفعال گفتمانی و رسانه‌ای ماست.

حجت الاسلام کاوندی در ادامه با تبیین مفهوم «دگرتأییدی» خاطرنشان کرد: رسانه دشمن در پی آن است که با تخریب هویتی، جریان انقلاب را به عنصری نامطلوب تبدیل کند. در این فرآیند دشمن می‌کوشد تعریف خود از واقعیت را به جامعه تحمیل کند.

وی افزود: واقعیت بیرونی در نهایت بر روایت تحمیلی غلبه می‌کند. تجربه انقلاب اسلامی نشان داد که وقتی یک گفتمان موفق به خلق پدیده واقعی می‌شود، دشمن در روایت آن دچار بحران می‌شود. حتی برخی متفکران غربی مانند میشل فوکو نیز انقلاب اسلامی و رهبری آن را پدیده‌ای فراتر از چارچوب‌های متعارف تحلیل غربی دانسته‌اند.

امام خمینی(ره)؛ معمار بحران در نظم فکری غرب

این استاد حوزه علوم سیاسی با اشاره به نقش امام خمینی(ره) در ایجاد بحران در نظم فکری غرب گفت: امام با ابزار قلم و سخنرانی، غرب را با بحران برنامه‌ریزی و فهم سیاسی مواجه کرد. ایشان بدون اتکا به قدرت‌های مادی، پدیده‌ای در عالم خارج آفرید که همه معادلات را بر هم زد. این الگو امروز نیز قابل تکرار است.

وی ادامه داد: شهید سلیمانی با کنش میدانی، اخلاص و صداقت عملی خود، رسانه‌های جهانی را با بحران معنا مواجه کرد. رسانه‌های خارجی ناخواسته به بزرگ‌شدن این شخصیت کمک کردند؛ تا جایی که رئیس‌جمهور وقت آمریکا درباره او سخن گفت و همین امر موجب برجسته‌ترشدن نام حاج قاسم در افکار عمومی جهان شد.

این محقق علوم سیاسی افزود: در مقابل، برخی رسانه‌های غرب‌گرای داخلی تلاش کردند با نگاه تقلیل‌گرایانه، نقش حاج قاسم را کم‌رنگ کنند، اما واقعیت بیرونی نشان داد که این شخصیت فراتر از محاسبات رسانه‌ای و سیاسی آنان است. این نشان می‌دهد که وقتی پدیده واقعی شکل بگیرد، روایت دشمن شکست می‌خورد.

حجت الاسلام کاوندی با مقایسه نقش امام خمینی(ره) و شهید سلیمانی تأکید کرد: هر دو پدیده‌هایی بودند که از دل واقعیت بیرونی برخاستند و خود به خالق پدیده تبدیل شدند. این‌گونه پدیده‌ها قابلیت روایت دارند، اما در پارادایم دشمن قابل تحلیل و مهار نیستند. از همین رو دشمن در مواجهه رسانه‌ای با آن‌ها دچار شکست می‌شود.

آلترناتیو‌سازی دشمن به بن‌بست رسید

وی با اشاره به ناآرامی‌ها و اغتشاشات سال‌های اخیر گفت: در این مقاطع دشمن به‌وضوح در وضعیت انفعال قرار گرفت و حتی به گزینه‌هایی مانند برجسته‌سازی ربع پهلوی فرزند دیکتاتور سابق متوسل شد. این رفتارها نشان‌دهنده بن‌بست دشمن در طراحی آلترناتیو اجتماعی و سیاسی برای ایران است.

حجت الاسلام کاوندی افزود: امروز بخشی از جامعه ما دچار حیرت و بلاتکلیفی است. دیگر نزاع اصلی بر سر تعریف «مردم» نیست، بلکه مسئله ناتوانی بخشی از جامعه در تصمیم‌گیری آگاهانه است. کسانی که در راهپیمایی‌ها یا صحنه‌های اجتماعی حضور ندارند الزاماً مخالف نظام نیستند بلکه دچار سردرگمی شناختی شده‌اند.

وی تأکید کرد: جنگ شناختی دقیقاً بر همین نقطه تمرکز دارد؛ ایجاد تردید، تعلیق و بی‌تصمیمی. اگر ما نتوانیم به این بخش از جامعه روایت معتبر، امیدبخش و واقع‌بینانه ارائه دهیم، دشمن از این خلأ استفاده خواهد کرد.

این محقق علوم سیاسی با استناد به آیه شریفه «لِیَقُومَ النّاسُ بِالقِسط» خاطرنشان کرد: هدف نهایی بعثت انبیا و نیز نهضت امام خمینی(ره) برپایی قسط به دست خود مردم است. اگر امروز دشمن می‌تواند بر برخی شکاف‌ها و زخم‌های اجتماعی ما تمرکز کند به این دلیل است که در ترمیم آن‌ها کوتاهی کرده‌ایم.

حجت الاسلام کاوندی در پایان تأکید کرد: راهکار اساسی مواجهه با جنگ شناختی دشمن، بازگشت به روح نهضت امام و امتداد آن در عرصه‌های رسانه‌ای، فرهنگی و اجتماعی است. ما باید بار دیگر کنش فعال داشته باشیم، پدیده واقعی خلق کنیم و سپس روایت صادقانه و هوشمندانه از آن ارائه دهیم. تا زمانی که در میدان واقعیت دست بالا را نداشته باشیم، در میدان رسانه نیز پیروز نخواهیم شد.

جنگ رسانه‌ای، اصلی‌ترین ابزار دشمن

دکتر علیرضا استادیان، پژوهشگر حوزه و دانشگاه، در ادامه با اشاره به تحولات اخیر جامعه، تأکید کرد:  بررسی دقیق نقش دست‌های خارجی در این اغتشاشات و دقت در مواجهه با جنگ رسانه‌ای ضرورت حیاتی دارد. نوع دشمنی‌ها و ابزارهای دشمنان در سال‌های اخیر تغییر یافته و تنوع پیدا کرده است، به گونه‌ای که جنگ رسانه‌ای با زوایای مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی اصلی‌ترین تهدید علیه امنیت و هویت جامعه ما محسوب می‌شود.

جنگ رسانه‌ای؛ تهدیدی با ابعاد پیچیده

این پژوهشگر حوزه و دانشگاه با اشاره به سابقه جنگ‌های نظامی، اقتصادی و فرهنگی که جامعه ایران در دهه‌های گذشته تجربه کرده است، گفت: امروز دشمنان با بهره‌گیری از ابزارهای پیشرفته رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی تلاش می‌کنند با روایت‌سازی‌های هم‌زمان و هدفمند، واقعیت‌ها را تحریف کنند و حاکمیت را به عنوان مقصر مشکلات معرفی نمایند. این جنگ رسانه‌ای، ضربات سنگینی را به حوزه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی وارد می‌کند و موجب گسست نسلی و هویتی در میان جوانان شده است.

وی افزود: یکی از اهداف اصلی این جریان‌ها، تخریب نیروهای فداکار نظامی و امنیتی است که سال‌ها برای حفظ امنیت و آرامش جامعه تلاش کرده‌اند. آنها می‌خواهند جوانان امروز را از هویت ملی و اسلامی خود جدا کنند و بر اساس نظریه‌های غربی آنها را علیه اصول و ارزش‌های جامعه بشورانند.

این پژوهشگر حوزه و دانشگاه تاکید کرد: بررسی مصاحبه‌ها و گزارش‌های افرادی که در اغتشاشات سال ۱۴۰۱ شرکت داشتند، نشان می‌دهد که فاصله قابل توجهی میان نسل برخی نوجوان و آرمان‌های مطلوب کشور وجود دارد. این نسل از مفاهیمی چون پرچم، دفاع مقدس، مسجد و ولایت درک عمیق و مناسبی ندارد. این خلأ معنایی و هویتی موجب شده تا جوانان در برخی مناطق و زیست‌بوم‌های اجتماعی به سختی با ارزش‌های انقلاب و نظام ارتباط برقرار کنند.

وی افزود: این موضوع به ویژه در مناطق و محله‌هایی که کمتر تحت پوشش فرهنگی و تربیتی هستند بیشتر به چشم می‌خورد و خطر از بین رفتن پیوندهای اجتماعی و هویتی را افزایش می‌دهد. 

ضرورت تبدیل مشکلات به سوالات پژوهشی

استادیان در ادامه به اهمیت نقش محققان و پژوهشگران در این شرایط حساس اشاره کرد و افزود: وظیفه اصلی ما این است که مشکلات موجود در جامعه را به سوالات علمی و پژوهشی تبدیل کنیم تا بتوانیم ابعاد دقیق آنها را واکاوی کنیم و راه‌حل‌های مناسبی ارائه دهیم. بدون شناخت عمیق و تحلیل درست، هرگونه مواجهه با این مسائل ناکارآمد خواهد بود.

این پژوهشگر حوزه و دانشگاه تاکید کرد: تحلیل دقیق و علمی این مسائل کمک می‌کند تا بتوانیم راهکارهایی را طراحی کنیم که هم مانع از تکرار بحران‌ها شود و هم زمینه تقویت هویت دینی و ملی نسل‌های آینده را فراهم آورد.

اهمیت شناخت دقیق بحران

استادیان در تحلیل اتفاقات اخیر به ضرورت دسته‌بندی دقیق معترضان، اغتشاش‌گران و تروریست‌ها اشاره کرد و گفت: در بحران‌های اجتماعی، شناخت درست و دقیق از گروه‌ها و نقش‌آفرینان مختلف بسیار مهم است. در برخی موارد افراد معترض واقعی و مطالبات‌شان قابل احترام است اما متأسفانه عده‌ای از اغتشاش‌گران و تروریست‌ها از این فضا سوءاستفاده می‌کنند و موجب تشدید بحران می‌شوند.

وی افزود: با وجود اینکه جامعه آماری اغتشاش‌گران اندک است اما همین تعداد اندک می‌توانند آسیب‌های جدی به آرامش و امنیت کشور وارد کنند. از سوی دیگر بسیاری از افراد پای‌کار نظام تلاش کردند فتنه‌ها و آشوب‌ها را خاموش کنند و به حفظ ثبات کشور کمک کنند.

نقش حوزه‌های علمیه در بازخوانی مسائل اجتماعی

استادیان همچنین به نقش مهم حوزه‌های علمیه در مواجهه با این بحران‌ها اشاره کرد و گفت: حوزه‌های علمیه با توجه به جایگاه خود به عنوان طبیب دوار جامعه باید با رویکردی جامع و همه‌جانبه بازخوانی مسائل اجتماعی و فرهنگی کنونی را در دستور کار قرار دهند و با ارائه راهکارهای عملی و فرهنگی به تقویت بنیان‌های دینی و ملی جامعه کمک کنند.

وی تاکید کرد: همکاری نهادهای علمی، فرهنگی و دینی در این زمینه می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از بروز بحران‌های مشابه در آینده داشته باشد.

این پژوهشگر حوزه و دانشگاه در پایان، با تاکید بر اینکه جنگ امروز بیشتر از هر زمان دیگری، جنگ روایت‌ها و رسانه‌ها است، خاطرنشان کرد: مقابله با این تهدید نیازمند هوشمندی، دقت نظر و همکاری همه‌جانبه نخبگان علمی، فرهنگی و دینی است تا بتوانند با ارائه تحلیل‌های دقیق و راهکارهای موثر، امنیت و هویت جامعه را حفظ کنند و به سمت آینده‌ای روشن‌تر حرکت نمایند.

دشمن در موضع انفعال قرار گرفته است

همچنین حجت‌الاسلام حسین کاظم‌زاده عضو شورای مرکزی خانه طلاب جوان در این نشست با اشاره به وضعیت کنونی انقلاب اسلامی و مواجهه دشمن با آن، اظهار داشت: دشمن امروز در برابر انقلاب اسلامی در موقعیت انفعال قرار گرفته است؛ چراکه انقلاب حرفی نو و بدیع برای جهان مطرح کرده است که هم به مسائل دنیوی و هم به موضوعات آخرتی توجه دارد و این رویکرد باعث شده است که هویت تمدنی غرب و آمریکا دچار انفعال و سردرگمی شود. 

وی افزود: رهبر معظم انقلاب بارها تأکید کرده‌اند که ما در حوزه زنان از غرب طلبکار هستیم؛ زنانی که با حجاب و ارزش‌های انقلاب اسلامی تربیت شده‌اند و در عرصه‌های علمی، ورزشی و فرهنگی به موفقیت‌های قابل توجهی دست یافته‌اند. اتفاقات و حوادث سال ۱۴۰۱ را می‌توان به عنوان یکی از نقشه‌های دشمن برای تهاجم به انقلاب اسلامی در حوزه زنان تحلیل کرد. اگر ما نتوانیم این انفعال تمدنی غرب را به درستی بشناسیم و به موقع واکنش نشان دهیم ممکن است در مواجهه با بحران‌هایی که دشمن طراحی می‌کند دچار آسیب شویم.

اقتصاد بهانه است، مسئله اصلی مبانی و راهبرد انقلاب است

حجت‌الاسلام کاظم‌زاده در ادامه به موضوع اغتشاشات اخیر و مسأله ارز ترجیحی پرداخت و گفت: این‌گونه نیست که بستر ماجرای اغتشاش اخیر صرفاً اقتصادی باشد. بلکه مسأله در لایه‌های مبانی نظری و راهبردی انقلاب نهفته است. دشمن در لایه‌های مختلف دچار انفعال است اما ما متأسفانه در اتصال میان مبانی، راهبردها و میدان عمل انقلاب اسلامی دچار ضعف شده‌ایم.

وی تصریح کرد: اتصال میان مردم و این سه لایه اساسی یعنی مبانی نظری انقلاب، راهبردهای کلی و اقدامات میدانی که بر اساس سیره امامین انقلاب شکل گرفته است تا حدی قطع شده و این مسأله آسیب‌های جدی به همراه داشته است. مسئله مردم‌سالاری در مبانی انقلاب اسلامی به خوبی تبیین نشده و ما هنوز نسبت به مسئولیت دادن به مردم و اعتماد کامل به آنها ابا داریم در حالی که امامین انقلاب بر ایمان عمیق به مردم و اهمیت آرای آنان تأکید ویژه داشته‌اند.

عضو شورای مرکزی خانه طلاب جوان ادامه داد: یکی از مشکلات اصلی این است که ما باور نداریم حضور اکثریت مردم بهتر از انتخاب اصلح است. این موضوع ناشی از آن است که در لایه‌های مبانی انقلاب این مسأله به خوبی حل نشده است.

وی افزود: امروز بسیاری از مردم حتی برخی از مسئولان طرح راهبردی انقلاب اسلامی در موضوعات مختلفی مانند نابودی اسرائیل را نمی‌شناسند. امام خمینی(ره) گام به گام راهبرد نابودی اسرائیل را ارائه داده و به پیش برده است، اما این دانش نزد ما کم‌رنگ شده است. عدم آگاهی نسبت به این طرح موجب می‌شود که فرماندهان میدانی و مدیران را بدون دلیل متهم کنیم و در ذهن خود طرحی خیالی و غیرواقعی بسازیم که با واقعیت فاصله دارد

حجت‌الاسلام کاظم‌زاده تأکید کرد: قطع ارتباط معرفتی با راهبردهای امامین انقلاب مشکلات و سردرگمی‌هایی را در میدان عمل ایجاد می کند

توصیف نادرست وضعیت میدانی و غفلت از سرمایه‌های بزرگ اجتماعی

عضو شورای مرکزی خانه طلاب جوان در ادامه گفت: توصیف ما از وضعیت میدانی گاهی معیوب است. روایت‌های غالب این است که نوجوانان نسل Z و آلفا در اغتشاشات حضور دارند و به نوعی بی‌اعتماد به سرمایه‌های خود هستیم. اما واقعیت این است که ما سرمایه‌های بزرگی داریم که کمتر دیده شده‌اند.

وی با اشاره به مراسم اعتکاف سال جاری افزود: در مراسم اعتکاف بیش از یک میلیون و پانصد هزار نفر شرکت کردند که از این تعداد حدود ۶۰۰ هزار نفر را نوجوانان تشکیل می‌دادند. این نشان‌دهنده وجود پتانسیل عظیم در میان نسل جوان انقلابی است که کمتر به آن توجه شده است.

حجت‌الاسلام کاظم‌زاده همچنین اظهار داشت: بسیاری از کسانی که ظاهراً به ظاهر بی‌حجاب هستند در واقع انقلابی بوده و اگر بدانند پشت پرده جریان بی‌حجابی، اسرائیل و آمریکا قرار دارد قطعاً از این رفتار دست خواهند کشید.

دو روایت متفاوت از وضعیت امنیتی و ضرورت دیدن انفعال دشمن

وی تصریح کرد: اگر نتوانیم انفعال دشمن را به درستی درک کنیم، ممکن است شرایط را بحرانی و به هم ریخته تر از واقعیت نشان دهند در حالی که واقعیت این است که ما در موضع قدرت و دشمن در موضع انفعال است. بنابراین باید روایت‌مان را از وضعیت تغییر دهیم و انفعال دشمن را به رسمیت بشناسیم.

حجت‌الاسلام کاظم‌زاده در پایان گفت: ضعف‌های موجود ناشی از قطع ارتباط معرفتی و راهبردی با اصول انقلاب است. خوشبختانه این فاصله روز به روز کمتر می‌شود و هر چه حوزه‌های علمیه و جبهه انقلاب در جهت تقویت این اتصال تلاش کنند، وضعیت بهتر خواهد شد.

وی افزود: لازم است حوزه‌های علمیه با جدیت بیشتری به موضوع جهاد تبیین بپردازند و نشست‌ها، کتب و درس‌های خارج متعددی پیرامون مسائل راهبردی انقلاب برگزار شود. حوزه علمیه‌ای که هویت خود را در حمایت از نظام اسلامی تعریف می‌کند، باید معارفی تولید کند که پاسخگوی نیازهای امروز جبهه انقلاب باشد.

ضرورت حضور فعالان رسانه‌ای و فرهنگی برای مقابله با جنگ شناختی

در پایان حجت‌الاسلام هابیل جوانی، مدیر کل مطالعات و مهندسی فرهنگی مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران، با اشاره به تمرکز دشمن بر روی نوجوانان و جوانان، اظهار داشت: مطالعات اخیر نشان می‌دهد که دشمن به‌طور ویژه بر این قشر با ویژگی‌های خاص تمرکز کرده است؛ نوجوانان و جوانانی که شناخت کافی از تاریخ و سوابق انقلاب اسلامی ندارند و ذهنشان نسبتاً خالی است، به‌طوری که دشمن به راحتی می‌تواند افکار آنان را در مسیر دلخواه خود هدایت کند و در این زمینه از طریق رسانه‌های در اختیارش به موفقیت‌هایی دست یافته است.

وی افزود: ما باید در رسانه‌ها، فضاهای آموزشی و همچنین مکان‌های تفریحی این گروه سنی سرمایه‌گذاری گسترده‌ای انجام دهیم تا راه‌های نفوذ دشمن مسدود شود. ظرفیت‌های استدلالی و محتوایی برای جذب و اقناع جوانان بسیار زیاد است و مهم‌ترین اصل، ایجاد ارتباط مؤثر و مستمر با نوجوانان و جوانان است. با برقراری این ارتباط می‌توانیم با ارائه داده‌های اعتقادی و محتوای هدفمند آنان را به انقلاب اسلامی جذب کنیم و حتی کسانی که در خیابان‌ها برای اغتشاش حضور پیدا می‌کنند را در مسیر ارتقاء و صدور انقلاب اسلامی هدایت نماییم.

حجت‌الاسلام جوانی ادامه داد: هرچند تاکنون اقدامات متعددی انجام شده اما خلأ اصلی این است که در بسیاری از فضاها و مکان‌هایی که برنامه‌ریزی و فعالیت صورت گرفته است، حضور واقعی و مؤثر نوجوانان و جوانان کمتر دیده می‌شود. باید تمرکز خود را بر روی مراکز تفریحی و اجتماعی که دشمن از آن‌ها برای سازمان‌دهی و اثرگذاری بر جوانان استفاده می‌کند، معطوف کنیم و با برنامه‌ریزی دقیق در این عرصه‌ها فعال باشیم.

وی با تأکید بر ضرورت رفع مشکلات زیرساختی گفت: متأسفانه بسیاری از زیرساخت‌های ارتباطی و رسانه‌ای مانند اینستاگرام در اختیار دشمن است و ما ابزاری مشابه در سطح آن‌ها نداریم. پیام دشمن به‌سادگی به دست نوجوانان و جوانان می‌رسد و مدیریت این فضاها از دست ما خارج است که این مسئله آزادی عمل ما را محدود کرده است. این موضوع باید در سطوح بالاتر مدیریتی مورد توجه و حل قرار گیرد.

مدیر کل مطالعات و مهندسی فرهنگی مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران در پایان خاطرنشان کرد: قاعده‌ای که باید همیشه مد نظر قرار گیرد این است که در هر جایی که نوجوان و جوان حضور دارد باید ما نیز حضور فعال داشته باشیم و پیام انقلاب را به آنان منتقل کنیم، چرا که غیبت ما به معنای تسلیم فضا به دشمن خواهد بود.