کتاب سال حوزه؛ آینه پژوهشهای حوزوی/باید با رویکرد تهاجمی، پاسخگوی پرسشهای نوپدید عصر حاضر باشیم
به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، مراسم معرفی و تجلیل از برگزیدگان بیستوهفتمین همایش کتاب سال و نهمین جشنواره مقالات علمی حوزه، روز شنبه ۲۵ بهمنماه ۱۴۰۴ در سالن همایش مدرسه امام کاظم(ع) قم برگزار شد. در این آیین، آیتالله علیرضا اعرافی مدیر حوزههای علمیه، با اشاره به محور پنجم بیانیه «حوزه پیشرو و سرآمد» اظهار داشت: در این بیانیه از نوآوریهای تمدنی در چارچوب اسلام سخن گفته شده و تصریح گردیده است که حوزه علمیه وظیفه دارد خطوط اصلی و فرعی تمدن اسلامی را ترسیم کند؛ این مسئولیتی بزرگ و تاریخی است که بر عهده نهاد حوزه نهاده شده است.
وی در آغاز سخنان خود با گرامیداشت یاد و نام آیتالله سید محمد باقر صدر گفت: شهید صدر در حالی به شهادت رسید که تنها ۴۷ سال داشت، اما عظمت علمی او بهگونهای است که در هر درس و بحث حوزوی، نام و اندیشهاش حضور دارد. او نابغهای کمنظیر بود که در دهه سوم عمر خویش، کتابی بزرگ و اثرگذار در اندیشه اسلامی نگاشت و با آن، معادلات فکری جهان اسلام را دگرگون ساخت.
شهید صدر نوآوریهای بزرگی برای دفاع از اسلام داشت
مدیر حوزههای علمیه با بیان اینکه نورانیتی که از این شهید بر اسلام تابید، قابل توصیف نیست، افزود: شهید صدر با اتکا به منابع اصیل اسلامی، نوآوریهای بزرگی را برای دفاع از اسلام در برابر اندیشههای انحرافی سامان داد و در برابر جریانهای فکری منحرف ایستادگی کرد. اندیشههای این متفکر بزرگ برای طلاب و پژوهشگران حوزه، راهگشا و الهامبخش است.
آیتالله اعرافی با اشاره به پیوند عمیق شهید صدر با انقلاب اسلامی خاطرنشان کرد: او میتوانست خود را از گفتمان انقلاب اسلامی جدا کند و در حاشیه بماند، اما همه نبوغ و سرمایه علمی خویش را در مسیر انقلاب اسلامی قرار داد؛ همان راهی که ملت ایران با رهبری امام خمینی پیمودند. صدام از او خواست که از امام و انقلاب فاصله بگیرد و حتی به او گفت شما سید عراق هستید، اما شهید صدر نپذیرفت و در میدان نظر، افقهای تازهای گشود و در میدان عمل، با جهاد و مقاومت تا شهادت پیش رفت.
وی در ادامه با تبیین روش علمی شهید صدر تصریح کرد: در شیوه تبیین احکام و معارف اسلامی، چند ویژگی برجسته در کار ایشان دیده میشود. نخست آنکه برای مقابله با اندیشههای ضد اسلامی، آن اندیشهها را از ریشه میشناخت و هرگز به مواجههای سطحی بسنده نمیکرد. این نکته برای امروز ما نیز درسآموز است؛ باید ریشههای فلسفی و اجتماعی اندیشههای غربی را بشناسیم.
شهید صدر نظریههای بدیل فراتر از نقد ارائه میکرد
مدیر حوزههای علمیه ادامه داد: دومین ویژگی آن است که شهید صدر تقریری دقیق و منصفانه از اندیشههای رقیب ارائه میداد. برای نمونه، در کتاب اقتصادنا تحلیل و تقریری روشن از مکاتب اقتصادی رقیب عرضه میکند. سوم آنکه پاسخهایی دقیق، مستدل و متقن ارائه میدهد و چهارم، فراتر از نقد، به ارائه نظریههای بدیل و جایگزین میپردازد.
آیتالله اعرافی با اشاره به دیگر شاخصههای این متفکر شهید گفت: پنجمین ویژگی، آشنایی او با گفتمانهای بینالمللی و فراتر رفتن از فضای محدود درونحوزوی بود و ششم، قدرت بیان و قلم او که موجب شد در پرتو این ویژگیها، معادلات فکری و معرفتی تغییر یابد. اعلام و آثاری که شهید صدر و نیز شهید مرتضی مطهری عرضه کردند، معادلات علمی را دگرگون ساخت.
وی با تأکید بر اینکه جوانان و طلاب باید این مسیر را ادامه دهند، اظهار داشت: این همان موضع تهاجمی است که رهبر معظم انقلاب در «بلاغ مبین» بر آن تأکید کردهاند؛ یعنی حضور فعال و مبتکرانه در میدان اندیشه و پاسخگویی عالمانه به شبهات. روش شهید صدر در آثاری همچون فلسفتنا و اقتصادنا، روشی نوین و مبتکرانه است که باید مورد توجه نسل جدید قرار گیرد.
مدیر حوزههای علمیه با اشاره به جایگاه شهید صدر در منظومه تفکر اسلامی تصریح کرد: پس از امام خمینی(ره) و علامه طباطبایی، باید از اندیشه شهید صدر به عنوان یکی از قلههای تفکر اسلامی یاد کرد. همچنین از آیتالله فیاضی که بیش از نیم قرن از عمر خود را در حوزههای علمیه سپری کردهاند، تکریم و تقدیر میکنیم و برای ایشان توفیق روزافزون آرزو داریم.
کتاب سال حوزه آینه پژوهشهای حوزوی است
آیتالله اعرافی در بخش دیگری از سخنان خود، کتاب سال حوزه را آینهای از تحقیقات حوزوی دانست و بیان کرد: البته این آیینه، تمامنما نیست؛ چراکه در درسهای خارج حوزه، تحقیقات ارزشمند فراوانی شکل میگیرد که باید برای عرضه و ارائه آنها راهکارهایی اندیشیده شود.
وی ضمن قدردانی از نویسندگان و پژوهشگران شرکتکننده در کتاب سال حوزه و جشنواره مقالات علمی افزود: همه این تلاشها در برابر تحولات بیپایان علمی و پرسشهای نوپدید، اندک است و حوزه علمیه نیازمند مجاهدتی گستردهتر در عرصه پژوهش است. تحول علمی و پاسخ به نیازهای روز، ضرورتی اجتنابناپذیر برای حوزه است.
مدیر حوزههای علمیه در پایان تأکید کرد: کتاب سال حوزه باید کتاب دین باشد و در عرصههای مختلف علمی، حضوری شایسته و اثرگذار داشته باشد. حوزه علمیه باید با نوآوریهای علمی و تمدنی، نقش تاریخی خود را در ساخت و ترسیم تمدن نوین اسلامی ایفا کند و با تکیه بر میراث عالمانی چون شهید صدر، مسیر تحول و پیشرفت را با قوت ادامه دهد.