عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده:
زن میتواند فعال اجتماعی باشد و زن بماند
دکتر تاجیک، در نشست «کنشگری زنانه بدون استحاله هویتی» تأکید کرد که از نگاه رهبر معظم انقلاب، زنان میتوانند در عرصههای اجتماعی نقشآفرین باشند بیآنکه هویت دینی و زنانه خود را از دست دهند؛ این رویکرد، محور «الگوی سوم» و بخشی از منظومه فکری رهبر انقلاب درباره زن و جامعه اسلامی است.
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا،خانم دکتر زینب تاجیک، عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده، در نشست «کنشگری زنانه بدون استحاله هویتی؛ منطق حضور اجتماعی زن در منظومه فکری مقام معظم رهبری (مدظلهالعالی)» که روز گذشته برگزار شد، به تشریح نسبت میان هویت زن و کنشگری اجتماعی او در چارچوب «الگوی سوم» پرداخت و تأکید کرد: میان نوع کنشگری زنان و هویتی که برای آنان تعریف میشود، رابطهای دوسویه و تعیینکننده وجود دارد.
عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده با اشاره به تفاوت خوانشهای شرقی و غربی از زن، اظهار داشت: در برخی نگاههای شرقی، هویتی برای زن تعریف شده که به حذف او از صحنه اجتماعی انجامیده و در مقابل، در برخی خوانشهای غربی نیز نوع دیگری از هویت، الگوی خاصی از کنشگری را شکل داده است.
به گفته وی، اندیشه «الگوی سوم» در پی پاسخ به این پرسش محوری است که «چگونه زن میتواند کنشگر فعال اجتماعی باشد بیآنکه از هویت زنانه و هویت دینی خود تهی شود؟»
عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده با اشاره به بیانات مقام معظم رهبری، گفت: در این چارچوب، پاسخ به این پرسش در دو سطح «هویت فردی» و «هویت اجتماعی» دنبال میشود.
خانوادهمحوری و رفع دوگانه کاذب
وی در تبیین بُعد هویت فردی تصریح کرد: یکی از راهکارهای اصلی، خانوادهمحوری است؛ به این معنا که کنش اجتماعی زن در کنار نقشهای خانوادگی او تعریف میشود و دوگانه «زنِ همسر و مادر» در برابر «زنِ کنشگر اجتماعی» به عنوان یک دوگانه کاذب شکسته میشود.
به گفته عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده، در این نگاه، ایفای نقشهای اصیل خانوادگی نهتنها در تعارض با حضور اجتماعی نیست، بلکه میتواند در امتداد آن قرار گیرد.
وی افزود: در این زمینه، مسئولیتی نیز بر عهده حکومت اسلامی گذاشته شده است تا شرایطی فراهم کند که زنان میان نقش مادری و نقش اجتماعی دچار تعارض نشوند.
دکتر تاجیک با اشاره به نمونهای از بیانات رهبر انقلاب در دیدار با زنان خاطرنشان کرد: ایشان این پرسش را مطرح کردند که اگر زنی میان ایفای نقش مادری و نقش اجتماعی ناچار به انتخاب شود، کدام را باید برگزیند؟ پاسخ ارائهشده این بود که مدیریت باید بهگونهای باشد که اساساً چنین تعارضی شکل نگیرد؛ برای مثال، با جذب نیروی کافی در آموزش و پرورش تا زنان بتوانند با انعطاف در ساعات کاری، هم نقش مادری و هم کنش اجتماعی خود را ایفا کنند.
تأکید بر ویژگیهای زنانه در کنش اجتماعی
وی دومین محور در حفظ هویت فردی زن را تأکید بر ویژگیها و خصوصیات زنانه دانست و گفت: در این نگاه، عاطفه زنانه و امتداد آن در عرصه اجتماع، از نقاط قوت کنشگری زنان به شمار میرود.
دکتر تاجیک با اشاره به بخشی از سخنان رهبر انقلاب در تاریخ ۲۵ خرداد ۱۳۸۴ یادآور شد: در این بیانات آمده است که زن با نقطه قوت زنانه خود، که خداوند در وجود زن به ودیعه گذاشته و مخصوص وجود زن است، همراه با ایمان عمیق و استقرار ناشی از اتکا به خداوند همراه با عفت و پاکدامنی، فضای پیرامون خود را در اجتماع نورانیت می بخشد.
وی تأکید کرد: در منطق الگوی سوم، قرار نیست زن برای حضور اجتماعی «مردواره» شود، بلکه باید با حفظ و تثبیت ویژگیهای زنانه خود، آنها را در عرصه اجتماعی امتداد دهد.
به گفته عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده، در این چارچوب، رعایت حدودی همچون حجاب و پرهیز از اختلاط نامناسب نیز در راستای حفظ هویت زنانه و جلوگیری از استحاله آن در الگوهای مردانه تعریف میشود.
تأکید بر حفظ هویت زنانه در کنشگری اجتماعی؛ تبیین ابعاد داخلی و تمدنی «الگوی سوم»
دکتر تاجیک، با تشریح ابعاد اجتماعی هویت زنان در چارچوب «الگوی سوم» تأکید کرد: در این نگاه، زن در عین حضور فعال در عرصههای اجتماعی، باید «زن بماند».
وی با بیان اینکه این رویکرد در تقابل با برخی جریانهای فمینیستی قرار میگیرد که به دنبال حذف ویژگیهای زنانه در مناسبات اجتماعی هستند، گفت: در بیانات سال ۱۳۹۸، سید علی خامنهای تصریح میکنند که زن در محیط اسلامی رشد شخصیتی، اخلاقی و سیاسی میکند، در اساسیترین مسائل اجتماعی کشور مشارکت دارد و در صفوف مقدم قرار میگیرد، اما در عین حال زن باقی میماند. به گفته وی، این تأکید نشاندهنده یکی از خطوط قرمز در کنشگری اجتماعی زنان در چارچوب الگوی سوم است.
حضور اجتماعی زنان؛ نماد نگاه اصیل اسلام
دکتر تاجیک با اشاره به بُعد اجتماعی هویت زنان اظهار داشت: هویت، امری صرفاً فردی نیست و جنبههای اجتماعی گستردهای دارد. در این چارچوب، حضور زنان در مقدرات کشور و مشارکت فعال آنان در عرصههای اجتماعی، نماد نگاه اصیل اسلام به جنسیت زنانه معرفی میشود.
وی افزود: برجستگی کنشگری زنان در مقاطع مختلف انقلاب اسلامی، از آغاز شکلگیری انقلاب تا بزنگاههای مهم پس از آن، نشاندهنده توانمندی حکومت اسلامی در شکستن نگاههای متحجرانه پیشین و بازسازی نگرش اسلامی و ملی به زن است.
به گفته وی، این حضور اجتماعی بهعنوان نماد «ما میتوانیم» در نسبت با زنان، در بیانات رهبر انقلاب مورد تأکید قرار گرفته است.
کارکردهای داخلی و تمدنی الگوی سوم
عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده، تقویت هویت جمعی از طریق هویت ملی ـ اسلامی را یکی از کارکردهای اصلی این رویکرد دانست و گفت: وقتی دختران جامعه با زنانی مواجه میشوند که ضمن حفظ ارزشهای اسلامی، در عرصههای مختلف علمی و اجتماعی نقشآفرین هستند، این امر به شکلگیری هویت جمعی و ملی در آنان کمک میکند و خودباوری را تقویت میسازد.
وی کارکرد دوم را بُعد تمدنی این الگو عنوان کرد و افزود: معرفی زنان متخصص و متدین بهعنوان بخشی از پروژه «تمدن نوین اسلامی»، روایتی به جهان مخابره میکند که نشان میدهد زن مسلمان کنشگر میتواند همزمان دیندار و دارای شایستگیهای حرفهای باشد. این امر پاسخی عملی به شبهات درباره جایگاه زنان در نگاه اسلامی محسوب میشود.
ضرورت معرفی الگوهای موفق به نسل جوان
دکتر تاجیک با اشاره به کارکرد تربیتی این رویکرد خاطرنشان کرد: معرفی زنان موفق و کنشگر اجتماعی به نسل جوان، عامل مهمی در ایجاد انگیزش و تقویت هویت فردی و اجتماعی دختران است. وی در عین حال ابراز کرد که بسیاری از دختران نسل جدید با این نگاه و با چهرههای شاخص زن که در چهار دهه گذشته در جمهوری اسلامی رشد یافتهاند، آشنایی کافی ندارند.
به گفته وی، حضور زنان تحصیلکرده و فعال اجتماعی با حفظ حجاب، در بیانات رهبر انقلاب و نیز شخصیتهایی همچون محمدتقی مصباح یزدی بهعنوان «افتخار نظام» معرفی شده است؛ تعبیری که نشان میدهد این الگو توانسته تصویری عملی از نگاه اسلام به زن ارائه دهد و در تقویت مشروعیت گفتمانی نظام نقشآفرین باشد.
رابطه دوسویه زن و حکومت اسلامی
وی در بخش پایانی سخنان خود با تأکید بر رابطه دوسویه میان زنان و حکومت اسلامی گفت: از یک سو انقلاب اسلامی میکوشد از ظرفیتها و ویژگیهای زنانه در مسیر حرکت به سوی تمدن نوین اسلامی بهره گیرد و از سوی دیگر، باید ساختارها و سیاستگذاریها را بهگونهای تنظیم کند که زمینه رشد و شکوفایی این ویژگیها فراهم شود.
دکتر تاجیک با اشاره به اصل «زوجیت» در این چارچوب تصریح کرد: حرکت اجتماعی در نگاه الگوی سوم، با همراهی زن و مرد معنا پیدا میکند و ویژگیهای زنانه و مردانه همچون دو بال، زمینه حرکت سریعتر جامعه به سوی اهداف تمدنی را فراهم میسازد.
وی تأکید کرد: اگر این تعامل دوسویه بهدرستی محقق شود، هویت جنسیتی زنان تثبیت و تقویت خواهد شد و نظام جمهوری اسلامی میتواند از تمامی سرمایههای انسانی خود در مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی بهرهمند شود.
ارسال نظرات