ضرورت تبیین فقه «ولایت فقیه» و اختیارات حاکم اسلامی

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در فارس، حجت الاسلام والمسلمین دژکام نماینده ولی فقیه در فارس در نشست شورای نهادهای حوزوی فارس با اشاره به ثمرات استقرار نظام ولایی در کشور گفت: از ايام دي‌ماه تا بيست‌ و دوم اسفند و روز قدس تا به امروز تحولات عجيبي در بدنه اجتماعي شهرها و فضاي کشور رخ داد.

 

وی افزود: تحولاتي که حالتي معجزه‌آسا داشت. روزهاي هفدهم، هجدهم و نوزدهم دي را به ياد داريم. اما ناگهان فضا تغيير کرد و به بيست‌ودوم دي، بيستم بهمن و سپس بيست‌ودوم اسفند رسيديم؛ فضايي متفاوت شکل گرفت. حتي قائد شهيد ما نيز در آخرين سخنراني‌هايشان به اين دو «بيست‌ و دوم» اشاره کردند.

 

امام جمعه شیراز ادامه داد: در آن ايام عرض مي‌کردم که تحليل‌ها بايد قرآني باشد. گاهي ما آيه‌اي را انتخاب مي‌کنيم و گاهي آيه ما را انتخاب مي‌کند. قرآن را گشودم تا پاسخ اين تحولات را بيابم. در همان روز هفدهم دي، اين آيه شريفه آمد که«اليوم يئس الذين کفروا من دينکم فلا تخشوهم و اخشون…» اين آيه مربوط به ولايت در روز غدير است. خداوند ولايت را عطا کرد و دين بر محور ولايت استوار شد.

 

وی ادامه داد: در روايت «بُني الاسلام علي خمس…» وقتي از ولايت سخن مي‌رود، مقصود، صرفاً امامت به‌عنوان اصل اعتقادي نيست؛ زيرا اين روايت در شمار فروع دين آمده است. بنابراين، ولايت در اينجا جنبه اجرايي، مديريتي و حکمراني دارد؛ يعني ولايت به معناي اقدام، اداره و تدبير جامعه اسلامي است، نه صرفاً باور اعتقادي به امامت دوازده امام معصوم عليهم‌السلام.

 

حجت الاسلام والمسلمین دژکام اظهارکرد: حضرت امام راحل(ره) نيز در بيانات خود تصريح کردند که ولايت در اين روايت، ناظر به بعد اجرايي و مديريتي دين است. اگر چنين است، ما نيازمند فقهي منسجم در باب ولايت هستيم؛ فقهي که از «کتاب الولايه» آغاز شود و ساير ابواب فقه ذيل آن معنا پيدا کند. ما سال‌ها از کتاب طهارت آغاز کرده‌ايم، اما شايد زمان آن رسيده باشد که کتاب ولايت در صدر قرار گيرد تا روشن شود وظايف و اختيارات حاکم اسلامي چيست.

 

وی افزود: بحث «ولايت مطلقه» نيز از همين‌جاست. هنوز بسياري از طلاب ما اين مفهوم را به‌درستي درک نکرده‌اند، چه رسد به عموم مردم. البته تدوين چنين فقهي نيازمند زمان و کار عميق علمي است؛ اما تا آن زمان، دست‌کم بايد خودمان اين مسئله را دقيق بفهميم.

 

امام جمعه شیراز اظهارکرد: در اعمال ولايت، چند مسئله اساسي مطرح است. يکي از مهم‌ترين آنها «تشخيص اهم و مهم» است. از ميان ده‌ها مسئله فقهي و اجتماعي، کدام اولويت دارد؟ تشخيص اين امر بر عهده وليّ امر است. ممکن است مسائل متعددي مانند حجاب، اقتصاد، سياست خارجي و… مطرح باشد؛ اما در مقطعي خاص، اولويت چيز ديگري باشد. همان‌گونه که در موضوعات مهم منطقه‌اي و بين‌المللي، تشخيص زمان صلح يا مقاومت بر عهده ولي فقيه است. از شيخ طوسي تا امروز، فقه ما اين اختيار را براي ولي امر دانسته است.

 

این استاد حوزه علمیه اظهار کرد: صلح امام حسن عليه‌السلام و قيام امام حسين عليه‌السلام هر دو عزتمندانه بود، زيرا هر دو بر اساس تشخيص امام معصوم صورت گرفت. امروز نيز تشخيص اين امور بر عهده رهبري است. قانون اساسي ما نيز همين را مقرر کرده است.

 

وی افزود: همچنين در بحث «دفع افسد به فاسد» يا «اقلّ الضررين»، اين ولي امر است که بايد تشخيص دهد کدام مسير براي امت اسلامي مصلحت‌آميزتر است. وظيفه ما تبعيت و همراهي است.

 

رئیس شورای عالی حوزه علمیه فارس اظهارکرد: در تحليل مسائل سياسي و اجتماعي نيز بايد نگاه قرآني و فقهي داشته باشيم. قرآن کريم مي‌فرمايد: «فمن اعتدي عليکم فاعتدوا عليه بمثل ما اعتدي عليکم»اين همان اصل عدالت است؛ نه ظلم و نه تعدي. مقابله به مثل در چارچوب عدالت، عين انصاف است. اگر دشمن تهديد مي‌کند، ما نيز متناسب با تهديد او پاسخ مي‌دهيم؛ نه فراتر از آن.