نگاه قرآن به راههای انصراف دشمن از جنگ
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در کاشان، سیدرضا واجدی، پژوهشگر قرآنی در نودوهشتمین نشست قرآنی کارگزاران حج و زیارت کاشان همراه با گرامیداشت مقام معلم و سالروز شهادت استاد مطهری که در اداره حج و زیارت این شهرستان برگزار شد، گفت از همان زمانی که خداوند اراده کرد جانشینی در زمین قرار دهد، فرشتگان پرسیدند: «آیا کسی را در زمین قرار میدهی که در آن فساد کند و خون بریزد؟»
وی با بیان سخن علامه طباطبایی (ره) درباره دلیل طرح این پرسش از سوی فرشتگان گفت: ایشان میفرماید: «انسان همواره در پی بهرهبرداری از منافع دیگران است. از اینرو، جنگ بهمثابه امری جداییناپذیر از زندگی بشر، همواره ادامه دارد و پایانپذیر نیست.» به نظر میرسد این نگاه در خصلتهای حیوانی ریشه دارد که در ذات انسان نهفته است و او را همواره مشغول نبرد و درگیری میکند.
این پژوهشگر قرآنی ادامه داد: خداوند در آیه ۲۵۳ سوره بقره میفرماید: آنها پیامبرانی بودند که ما برخی را بر برخی دیگر برتری دادیم، از آنها کسانی بودند که خدا با آنها سخن گفت و برخی را درجاتی بالاتر داد و به عیسی، پسر مریم، نشانههای روشن دادیم و او را با روحالقدس یاری کردیم و اگر خدا میخواست، کسانی که پس از آنها آمدند، پس از اینکه نشانههای روشن برایشان آمد، با هم نزاع نمیکردند؛ اما اختلاف کردند، پس برخی از آنها ایمان آوردند و برخی کافر شدند و اگر خدا میخواست، با هم نزاع نمیکردند؛ اما خدا هر چه را بخواهد، انجام میدهد.»
جنگ؛ بخشی از نظام الهی
وی با استناد به سخنان علامه طباطبایی (ره) تأکید کرد: این آیه بهصورت تکوینی، جنگ را بخشی از نظام الهی میداند؛ یعنی خداوند جهان را بهگونهای آفریده است که از آن، درگیریها پدیدار میشود. علامه فرمودند: «این آیه برای رفع توهم برخی افراد است که سؤال میکنند: چرا انبیای الهی با وجود معجزات فراوانشان، جلوی جنگها را نمیگیرند؟» پاسخ این است که دلیل اصلی جنگ، اختلاف میان مردم است.
واجدی بیان کرد: خداوند دو راه پیش رو دارد: یا جلوی جنگ را بگیرد که این کار با عادت الهی همخوانی ندارد و یا پس از ایجاد اختلاف، مانع جنگ شود؛ اما خداوند نخواسته است که چنین کند. «وَلَکِنَّ اللَّهَ یَفْعَلُ مَا یُرِیدُ»؛ اراده خداوند ملاک است و نظر انسانها در این زمینه تأثیری ندارد. به عبارتی، جنگ در این عالم اجتنابناپذیر و راهکار اصلی، تقویت نیروها در برابر دشمنان است تا بتوان در این شرایط دوام آورد.
وی به آیه ۶۰ سوره انفال اشاره کرد و گفت: این آیه به آمادهسازی قوای نظامی دستور میدهد. خداوند میفرماید: هر چه از نیرو و اسبهای جنگی میتوانید، برای آنها فراهم کنید تا با آنها دشمن خدا و دشمن خودتان را بترسانید و دشمنانی را که نمیشناسید، اما خدا میشناسد نیز بترسانید و هر چه در راه خدا انفاق کنید، پاداش آن بهطور کامل به شما داده میشود و ستمی به شما نخواهد شد.» کلمه «قوّه» به معنای امکانات و توانمندیهایی است که باید تهیه شود تا دشمن از دیدن قدرت شما بترسد و از فکر جنگ با شما منصرف شود.
صلح پس از قدرت
این پژوهشگر قرآنی با اشاره به آیه بعد که حکم میدهد اگر دشمن به سمت صلح و مذاکره گرایش پیدا کرد، باید پذیرفته شود، تصریح کرد: نکته کلیدی اینجاست که صلح پس از توانایی معنا پیدا میکند؛ یعنی ابتدا باید با آمادهسازی نیروها (طبق آیه قبل) قدرت نشان داد و سپس در صورت تمایل دشمن، به صلح روی آورد. البته نباید دلها را به اسلحه خوش کرد، بلکه در کنار آمادگی نظامی، توکل بر خدا شرط اصلی موفقیت است.
وی اضافه کرد: با توجه به آیه قرآن، اگر پیامبر (ص) احساس کند که دشمن قصد فریب یا خدعه دارد، خداوند کافی است و ایشان را حفظ میکند. این آیه به مؤمنان نیز اطمینان میدهد که خداوند از پیامبر (ص) و آنها محافظت خواهد کرد. در نهایت، یکی از مهمترین اقدامات، افزایش تعداد نیروها و آمادگیهاست تا هم قدرت نشان داده شود و هم در برابر توطئهها مصون بمانند.
واجدی با تأکید بر اهمیت توان جمعی برای ترساندن دشمن گفت: تجمعات شبانه مهم است؛ یعنی وقتی دشمنان به جمعیت عظیمی نگاه میکنند که پرچم جمهوری اسلامی را در سراسر کشور، از روستاها تا شهرها بالا بردهاند، متوجه قدرت مردم میشوند. نکته شگفتانگیز اینجاست که با وجود تمام مشکلات اقتصادی، بیش از سه ماه است که این حرکت ادامه دارد و میلیونها نفر در آن مشارکت کردهاند. این نشاندهنده ارادهای آهنین و یکپارچه در برابر دشمنان است.
وی گفت: اکنون با وجود غمهای درونی و انتظار برای ظهور، مردم حس پیروزی و نشاط خاصی را تجربه و بوی ظهور را استشمام میکنند. نکته کلیدی، تأکید بر وظیفه اصلی ما در قبال امام زمان (عج)، یعنی حفظ جان ایشان است. خداوند، امام را برای حفظ جانشان از گزند کشتارها غایب کرده است. اگر امام تشریف بیاورند، دشمنان ممکن است از بمبهای ویرانگر استفاده کنند. بنابراین، سلامت و حفظ جان امام زمان (عج) از هر چیزی مهمتر است و باید با تقویت نیروها و جهادیشدن، از ایشان محافظت کنیم و اگر میخواهیم زندگیمان را براساس آموزههای مهدویت بسازیم و جهانی شویم، باید توانایی حفظ جان امام را داشته باشیم. /۱۳۰۷/
خبرنگار: محمد ملک آبادی