رهبر شهید انقلاب معمار هویت اجتماعی و سازنده روایت ماندگار تاریخی بود

به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، دکتر سهیلا صادقی استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران در نشست هم‌اندیشی اصحاب علوم انسانی و اجتماعی پیرامون «شهادت امام خامنه‌ای و بازتاب آن در جهان اجتماعی» همراه با آیین رونمایی از کتاب «بعثت خون» که در سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی برگزار شد، اظهار داشت: ما با الگویی از رهبری مواجه هستیم که مبتنی بر دیالوگ و گفت‌وگو است؛ رهبری‌ای که به مخاطب خود فرصت مشارکت، مسئولیت‌پذیری و حضور فعال در عرصه اجتماعی می‌دهد.

وی افزود: اقتدار رهبر شهید انقلاب از مسیر فرمان دادن صرف شکل نگرفت، بلکه بر پایه مشارکت و همراه‌سازی جامعه بود؛ ویژگی‌ای که در سیره و اندیشه ایشان به‌وضوح مشاهده می‌شود.

قدرتی فراتر از ساختارها؛ قدرت در ساحت معنا

استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران با اشاره به ابعاد مختلف قدرت در اندیشه رهبر شهید انقلاب تصریح کرد: رهبر شهید انقلاب، قدرت را تنها در ساحت ساختارها و نهادها دنبال نمی‌کرد؛ اگرچه درباره موضوعاتی مانند اقتصاد، دولت، نظام مالیاتی و مسائل مدیریتی نیز دیدگاه‌های مشخصی داشت، اما این سطح از قدرت سیاسی در اختیار بسیاری از رهبران جهان است.

وی ادامه داد: آنچه رهبر شهید انقلاب را متمایز می‌کند، ظهور قدرت در ساحت معناست؛ ایشان قدرت را از سطح ساختارها و نهادها به سطح معنا منتقل کرد، چراکه آنچه موجب حرکت اجتماعی می‌شود، صرفاً قوانین و ساختارها نیست، بلکه معانی‌ای است که در ذهن و دل مردم شکل می‌گیرد.

دکتر صادقی خاطرنشان کرد: رهبر شهید انقلاب توانست معانی‌ای خلق کند که باعث انگیزه، حرکت اجتماعی و کنش جمعی شد.

رهبر شهید انقلاب؛ معمار هویت اجتماعی

وی یکی دیگر از ویژگی‌های رهبر شهید انقلاب را هویت‌سازی دانست و گفت: برخی رهبران سیاسی صرفاً امور را مدیریت می‌کنند، اما رهبر شهید انقلاب هویت ایجاد کرد. ایشان این پرسش را پیش روی جامعه قرار داد که ما چه کسی هستیم، نسبت ما با آینده چیست و چگونه باید جایگاه خود را در مواجهه با دشمن تعریف کنیم.

استاد دانشگاه تهران بیان کرد: هر نسل می‌تواند این هویت را متناسب با شرایط زمان خود بازخوانی کند. دشمن با تمام تلاش خود برای دین‌زدایی و تقلیل جایگاه انسان، به‌ویژه زن، به سطح بدن و ظواهر، با حقیقت دیگری مواجه شد؛ زیرا معمار هویت، کار خود را به‌درستی انجام داده بود.

دکتر صادقی با بیان اینکه رهبر شهید انقلاب قابل انقضا نیست، اظهار داشت: ایشان صرفاً یک رهبر سیاسی در یک مقطع زمانی نبود، بلکه رهبری معنا‌ساز بود؛ زیرا هدف او ایجاد یک معنا و روایت ماندگار در تاریخ بود.

وی افزود: اگر رهبران سیاسی را بررسی کنیم، معمولاً مجموعه‌ای از رخدادها، بحران‌ها و حوادث مانند جنگ‌ها و تحولات سیاسی، محور شناخته شدن آنان است؛ اما رهبر شهید انقلاب یک روایت منسجم تاریخی است که بر معنایی ریشه‌دار در تاریخ تشیع تمرکز دارد.

این جامعه‌شناس تأکید کرد: هر ملتی باید خود را در آینه روایت‌هایش ببیند، زیرا اگر یک روایت بنیادین فروبریزد، بخشی از هویت آن ملت نیز آسیب خواهد دید. در زندگی رهبر شهید انقلاب، از دوران کودکی تا لحظه شهادت، یک روایت پیوسته و منسجم وجود دارد و میان بخش‌های مختلف زندگی و اندیشه ایشان ناسازگاری دیده نمی‌شود.

حافظ آینده؛ رهبری که افق پیش‌رو را ترسیم کرد

وی با اشاره به نقش رهبر شهید انقلاب در ساخت آینده اجتماعی گفت: ایشان تنها گذشته را تفسیر نمی‌کرد، بلکه آینده را در درون زندگی امروز مردم قرار می‌داد. جامعه به سمت آینده‌ای حرکت می‌کند که هنوز آن را ندیده است، اما این حرکت به واسطه افقی است که رهبر برای آن ترسیم کرده است.

دکتر صادقی ادامه داد: آینده‌ای که رهبر شهید انقلاب ترسیم کرد، در مسیر حرکت جامعه اثرگذار خواهد بود و نوع نگاه مردم به آینده را شکل می‌دهد.

استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران با اشاره به مفهوم مقاومت در اندیشه رهبر شهید انقلاب اظهار داشت: مقاومت صرفاً یک کنش سیاسی یا واکنش مقطعی نیست، بلکه یک زیست‌جهان است؛ یعنی نوعی شیوه زندگی و نحوه مواجهه انسان با جهان پیرامون.

وی اضافه کرد: رهبر شهید انقلاب دارای ذهنی فراگیر و شمول‌گرا بود و افراد را فارغ از تفاوت‌های قومی، سنی و جنسیتی در دایره جامعه می‌دید و تلاش می‌کرد از گروه‌های مختلف برای تحقق اهداف الهی و اجتماعی، مخاطب و همراه بسازد.

جمع اضداد در یک منظومه فکری منسجم

دکتر صادقی با اشاره به نگاه انسانی و فراگیر رهبر شهید انقلاب درباره مسائل اجتماعی گفت: حتی در موضوعاتی مانند حجاب نیز ایشان با نگاهی تربیتی سخن می‌گفت و بر این باور بود که هر انسانی ممکن است کاستی‌هایی داشته باشد.

وی افزود: این نگاه فراگیر در نامه‌های رهبر شهید انقلاب به جوانان اروپایی نیز دیده می‌شود؛ جایی که مخاطب ایشان محدود به یک جغرافیا یا گروه خاص نبود، بلکه پیام ایشان متوجه وجدان‌های بیدار در سراسر جهان بود.

استاد دانشگاه تهران تصریح کرد: یکی از هنرهای بزرگ رهبر شهید انقلاب، جمع کردن اضداد در یک منظومه فکری منسجم بود؛ جمع میان سیاست و اخلاق، عقلانیت و عاطفه، ملت و امت، زن و خانواده.

وی خاطرنشان کرد: نگاه ایشان به زن نیز نگاهی تقلیل‌گرایانه نبود؛ خانه‌داری را به معنای محبوس شدن زن در خانه نمی‌دانست، بلکه آن را به معنای نقش‌آفرینی در ساخت و پرورش خانواده و جامعه تلقی می‌کرد.

هویت، امید و افق؛ سه ستون حرکت اجتماعی

دکتر صادقی در پایان با تأکید بر سه عنصر اساسی در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب گفت: هویت، امید و افق، سه ستونی هستند که ایشان برای جامعه ترسیم کردند.

وی افزود: اگر جامعه‌ای هویت نداشته باشد، به نوستالژی و حسرت گذشته گرفتار می‌شود؛ اگر افق نداشته باشد، دچار پراکندگی و سردرگمی خواهد شد و اگر امید نداشته باشد، با بحران مواجه می‌شود.

استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران تأکید کرد: رهبر شهید انقلاب با ساختن هویت، ترسیم افق و ایجاد امید، جامعه را از یک وضعیت صرفاً سیاسی فراتر برد و به سوی یک حرکت تاریخی و تمدنی هدایت کرد.