گزارشی از اجلاسیه مدیران مدارس علمیه آذربایجان شرقی

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در تبریز، اجلاسیه مدیران مدارس علمیه حوزه علمیه آذربایجان‌ شرقی با محوریت بررسی مسائل آموزشی، تربیتی، پژوهشی، تبلیغی و معیشتی طلاب و روحانیون برگزار شد؛ اجلاسیه‌ای که در آن، در کنار تأکید بر «خدمت‌ گزاری بی‌منت» و ارتقای کیفیت تربیتی مدارس، از اجرای طرح‌ های جدید برای ساماندهی وضعیت تحصیلی طلاب، توسعه رشته‌های تخصصی و تسهیل ادامه تحصیل طلاب شاغل در مدارس «امین» خبر داده شد.

اجلاسیه مدیران مدارس علمیه استان در ساختمان مدیریت حوزه علمیه آذربایجان‌شرقی برگزار شد و مدیران مدارس در چهار کارگروه تخصصی آموزش و پژوهش، تبلیغ و تهذیب، امور طلاب و امور مالی به بحث و تبادل نظر پرداختند.

در این نشست، مسائل و چالش‌های مدارس از ابعاد مختلف مورد بررسی قرار گرفت و تلاش شد برای مشکلات آموزشی، تربیتی، پژوهشی و معیشتی طلاب و روحانیون راهکارهایی ارائه شود در همین چارچوب، حجت‌الاسلام والمسلمین اسماعیل روشن‌تن، مدیر حوزه علمیه استان، با تبیین ضرورت‌های مدیریتی و اخلاقی حوزه، بر نقش مدیران در تربیت طلبه و خدمت‌رسانی به جامعه حوزوی تأکید کرد.

مدیریت حوزه؛ مسئولیتی فراتر از اداره مدرسه

حجت‌الاسلام والمسلمین روشن‌تن در این اجلاسیه با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای مقاومت و ایثارگران عرصه دین، استمرار روحیه جهادی و خدمت‌رسانی بی‌منت را از الزامات مدیریت حوزه دانست و با اشاره به سیره اهل‌بیت(ع)، بر ضرورت الگوبرداری مدیران از الگوهای مدیریت دینی تأکید کرد.

وی با بیان اینکه مدیران مدارس با نسل آینده حوزه و جامعه دینی ارتباط مستقیم دارند، خدمت به طلاب و جامعه حوزوی را صرفاً یک وظیفه اداری ندانست، بلکه آن را عرصه‌ای برای امتحان الهی عنوان کرد.

حجت الاسلام والمسلمین روشن‌تن با استناد به مضامین نامه امام جواد(ع) به علی‌بن‌مهزیار، خاطرنشان کرد همان‌گونه که در سیره اهل‌بیت(ع) خدمت مخلصانه ارزشمند شمرده شده است، مدیران مدارس نیز باید نیازهای علمی، روحی و معیشتی طلاب را در اولویت قرار دهند و مدیریت را فرصتی برای خدمت بدانند.

«خدمت بی‌منت» و «توقیر»؛ دو اصل مدیریت حوزوی

مدیر حوزه علمیه آذربایجان‌ شرقی ترویج روحیه «خدمت‌گزاری بی‌منت» و «توقیر» یا احترام متقابل میان ارکان حوزه را از مؤلفه‌های مهم موفقیت در تربیت نسل تراز انقلاب اسلامی دانست.

وی تأکید کرد محیط حوزه نباید صرفاً بر روابط اداری استوار باشد، بلکه مدیر، استاد و طلبه باید در فضایی مبتنی بر کرامت، احترام و همدلی با یکدیگر تعامل داشته باشند؛ چراکه رفتار مدیران و اساتید، خود بخشی از فرآیند تربیت طلبه است.

حجت الاسلام والمسلمین روشن‌تن همچنین نشست‌های هم‌اندیشی مدیران را بستری برای بازخوانی وظایف سنگین مدیریتی دانست و اظهار داشت وحدت و همدلی میان مدیران می‌تواند زمینه ارتقای جایگاه مدارس علمیه استان و پاسخگویی بهتر به مطالبات فرهنگی جامعه را فراهم کند.

از یاد شهدا تا مسئولیت امروز حوزه

حجت الاسلام والمسلمین روشن‌تن در بخش دیگری از سخنان خود با تجلیل از شهدای والامقام و مدافعان جبهه مقاومت در ایران، لبنان، یمن و عراق، یاد و خاطره آنان را گرامی داشت و ایثار آنان را چراغ راه ادامه مسیر عزت و استقلال کشور دانست.

وی با اشاره به شرایط کنونی کشور اظهار داشت که با وجود محدودیت‌ها و شرایط خاص، به برکت مجاهدت ملت بصیر ایران و رزمندگان جبهه مقاومت، مسیر اعتلای نظام اسلامی با قوت ادامه دارد.

مدیر حوزه علمیه آذربایجان‌ شرقی بر ضرورت حفظ روحیه جهادی در مجموعه حوزه تأکید کرد و گفت مدیران مدارس نیز باید متناسب با شرایط جامعه، مسئولیت خود را در عرصه خدمت به دین، تربیت طلاب و پاسخگویی به نیازهای فرهنگی جامعه با جدیت دنبال کنند.

آموزش حوزه؛ در مسیر بازطراحی

در ادامه این اجلاسیه، حجت‌الاسلام علی مطهری‌صدر، معاون آموزش حوزه علمیه آذربایجان‌ شرقی، به تشریح بخشی از برنامه‌های آموزشی جدید پرداخت و از اجرای طرح تحولی تفکیک طلاب مجرد و متأهل و الزامی شدن انتخاب رشته‌های تخصصی برای طلاب پایه هفتم خبر داد.

وی هدف از این طرح‌ها را ارتقای سطح کیفی آموزش، ساماندهی بهتر وضعیت تحصیلی طلاب و تطبیق ساختار آموزشی با نیازهای جدید حوزه عنوان کرد.

در واقع، پیام اصلی این اجلاسیه را می‌توان در یک پرسش خلاصه کرد: مدرسه علمیه امروز چگونه باید طلبه‌ای تربیت کند که هم از بنیه علمی و تخصصی برخوردار باشد، هم در میدان اخلاق و تهذیب رشد کند و هم بتواند در برابر نیازهای واقعی جامعه نقش‌آفرینی کند؟

مدیریت؛ حلقه اتصال آموزش و تربیت

اگر قرار باشد برنامه‌های جدید آموزشی به نتیجه برسد، نقش مدیران مدارس تنها به اجرای دستورالعمل‌های آموزشی محدود نخواهد شد؛ زیرا تخصص علمی بدون تربیت اخلاقی و مهارت اجتماعی نمی‌تواند تمام نیازهای حوزه و جامعه را پاسخ دهد.

از همین منظر، تأکید روشن‌تن بر خدمت به طلاب، توجه به نیازهای روحی و معیشتی آنان و ضرورت احترام متقابل میان ارکان حوزه، در کنار برنامه‌های جدید آموزشی، معنای گسترده‌تری پیدا می‌کند.

مدیریت حوزه در این چارچوب، حلقه اتصال میان آموزش، تربیت، پژوهش، تبلیغ و زندگی طلبه است؛ حلقه‌ای که کیفیت عملکرد آن می‌تواند تعیین کند طرح‌های تحول‌آفرین آموزشی تا چه اندازه از سطح برنامه و بخشنامه به واقعیت زندگی مدارس علمیه منتقل شوند.

از «اداره مدرسه» تا «ساختن آینده حوزه»

اجلاسیه مدیران مدارس علمیه آذربایجان‌ شرقی را از این منظر می‌توان بیش از یک نشست اداری دانست؛ نشستی که در آن، هم مسائل روزمره مدارس و هم بخشی از مسائل کلان آینده حوزه مورد توجه قرار گرفت.

تأکید بر خدمت‌گزاری بی‌منت، توجه به اخلاق و تهذیب، تخصصی‌شدن آموزش، ساماندهی وضعیت طلاب، حمایت از طلاب شاغل در مدارس امین و بررسی مسائل معیشتی، مجموعه‌ای از قطعات یک پازل بزرگ‌تر را شکل می‌دهد.

پازلی که در نهایت باید به یک هدف منتهی شود: مدرسه‌ای که طلبه را نه صرفاً برای گذراندن واحدهای درسی، بلکه برای یک مأموریت علمی، اخلاقی، تبلیغی و اجتماعی تربیت کند؛ و مدیری که به جای اداره صرف مدرسه، خود را مسئول ساختن بخشی از آینده حوزه بداند.

حجت الاسلام مطهری‌صدر با اشاره به چالش‌های موجود در مدارس سطح عالی تبریز گفت طرح تفکیک طلاب مجرد و متأهل با نظر نماینده ولی‌فقیه و شورای عالی حوزه و با هدف تطبیق شرایط آموزشی با اقتضائات زندگی شخصی طلاب، به‌ویژه طلاب متأهل، اجرایی شده است.

تفکیک طلاب؛ پاسخ به اقتضائات جدید

معاون آموزش حوزه علمیه آذربایجان‌ شرقی توضیح داد که جابه‌جایی طلاب در این طرح بر اساس ارزیابی‌های مدیریتی، تأییدیه‌های اخلاقی و سنجش توانمندی‌های علمی انجام شده است.

وی مدیریت تردد و وضعیت تحصیلی طلاب مدارس سطح عالی را یکی از چالش‌های پیشین دانست و گفت ساختار جدید با هدف ساماندهی این وضعیت و فراهم کردن شرایط مناسب‌تر برای ادامه تحصیل طلاب دنبال می‌شود.

حجت الاسلام مطهری‌صدر تأکید کرد این طرح به هیچ‌وجه به معنای کاهش آمار طلاب مدارس سطح عالی نیست؛ چراکه دروس فقه و اصول همچنان در مدارس اصلی ارائه خواهد شد و دروس تخصصی نیز در مراکز مربوط به خود دنبال می‌شود.

۱۶ گرایش تخصصی؛ خروج از آموزش صرفاً فقه و اصول‌محور

بخش مهم دیگری از سخنان معاون آموزش حوزه علمیه استان به توسعه رشته‌های تخصصی اختصاص داشت؛ رویکردی که با تأکیدات آیت‌الله اعرافی، مدیر حوزه‌های علمیه کشور، دنبال می‌شود.

حجت الاسلام مطهری‌صدر گفت حوزه در حال حرکت به سمت ساختاری است که در آن طلاب پس از گذراندن پایه‌های مقدماتی و تقویت بنیه علمی، مسیر تخصصی خود را انتخاب کنند؛ مسیری که قرار است پاسخگوی نیازهای متنوع علمی، فرهنگی و اجتماعی جامعه باشد.

بر اساس توضیحات وی، طلاب ورودی پایه ششم به هفتم ملزم به انتخاب یکی از ۱۶ گرایش تخصصی خواهند بود؛ رشته‌هایی همچون حقوق و قضا، کلام، فلسفه، مشاوره اسلامی، تفسیر، حدیث و تاریخ که برای این منظور پیش‌بینی شده است.

۴۵۰ کدرشته برای ساختار جدید

معاون آموزش حوزه علمیه آذربایجان‌ شرقی همچنین از تعریف ۴۵۰ کدرشته تحصیلی در ساختار جدید خبر داد و گفت حدود ۶۰ نفر از فارغ‌التحصیلان متقاضی در استان پس از طی مراحل ارزیابی، در رشته‌های تخصصی مورد نظر خود ثبت‌نام خواهند کرد.

وی رفع برخی موانع پیشین از جمله مشکلات مربوط به شهریه، بیمه و اعتبار مدارک را از اقدامات انجام‌شده برای تسهیل اجرای این طرح دانست.

به گفته حجت الاسلام علی مطهری‌صدر، هدف از تخصصی‌شدن آموزش، ایجاد ظرفیت‌های جدید برای تربیت طلاب متخصص است تا حوزه بتواند علاوه بر حفظ بنیان‌های فقه و اصول، در عرصه‌هایی که جامعه به کارشناس دینی نیاز دارد نیز نیروی توانمند تربیت کند.

طلاب مدارس «امین»؛ تحصیل در کنار فعالیت تبلیغی

وضعیت طلاب شاغل در مدارس «امین» نیز یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده در این اجلاسیه بود؛ گروهی که همزمان با فعالیت‌های تبلیغی و آموزشی در مدارس، مسیر تحصیل حوزوی خود را دنبال می‌کنند.

حجت الاسلام مطهری‌صدر از تسهیل فرآیند صدور احکام و تأیید تحصیل غیرحضوری این طلاب خبر داد و گفت با پیگیری‌های صورت گرفته و توافق با مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه، برخی مراحل اداری زمان‌بر در این مسیر تسهیل شده است.

بر اساس این تصمیم، طلاب شاغل در مدارس امین می‌توانند از ابتدای مهرماه با بارگذاری مدارک مورد نیاز، تحصیل غیرحضوری خود را آغاز کنند تا فعالیت‌های تبلیغی و آموزشی آنان در مدارس امین، مانعی برای ادامه مسیر علمی‌شان ایجاد نکند.

چهار کارگروه برای چهار مسئله اساسی

اما ساختار اجلاسیه تنها به مباحث آموزشی محدود نبود برگزاری چهار کارگروه تخصصی آموزش و پژوهش، تبلیغ و تهذیب، امور طلاب و امور مالی نشان داد مدیریت حوزه استان، مسائل مدارس را مجموعه‌ای به‌هم‌پیوسته می‌داند.

در کارگروه آموزش و پژوهش، مسائل علمی و آموزشی مدارس و راهکارهای ارتقای کیفیت تحصیل مورد توجه قرار گرفت و در بخش تبلیغ و تهذیب نیز موضوعات مرتبط با تربیت اخلاقی و فعالیت تبلیغی طلاب بررسی شد.

همچنین مسائل مربوط به امور طلاب و موضوعات مالی و معیشتی در دو کارگروه دیگر مورد بحث قرار گرفت؛ مسائلی که مستقیماً بر کیفیت زندگی طلبه و در نتیجه کیفیت فعالیت علمی و تربیتی او اثرگذار است.

اجلاسیه‌ای با یک پرسش اساسی

مجموع مباحث مطرح‌شده در این اجلاسیه نشان می‌دهد مدیریت حوزه علمیه آذربایجان‌شرقی در برابر مجموعه‌ای از مسائل همزمان قرار دارد؛ از کیفیت آموزش و تخصصی‌شدن تحصیل گرفته تا تربیت اخلاقی، وضعیت معیشتی، فعالیت تبلیغی و ساماندهی امور طلاب.

در یک سوی این منظومه، سخنان حجت الاسلام والمسلمین روشن‌تن قرار دارد که بر «خدمت بی‌منت»، احترام متقابل، روحیه جهادی و مسئولیت اخلاقی مدیران تأکید می‌کند و در سوی دیگر، برنامه‌های آموزشی جدید قرار گرفته که تلاش دارد ساختار تحصیل طلبه را با نیازهای متنوع علمی و اجتماعی هماهنگ کند.