قم در سوگ فقیه اهل بیت
به گزارش خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، امروز چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵، شهر علم و اجتهاد، از نخستین ساعات صبح حال و هوایی دیگر داشت. خیابانهای منتهی به مسجد فاطمیه در خیابان ۱۹ دی، از ساعتها پیش از آغاز مراسم، میعادگاه هزاران دلداری بود که برای بدرقه استاد و مرجع فقید خود آمده بودند؛ طلاب با عمامههای سفید و سیاه، فضلای جوان و استادان کهنسال، کسبه و دانشگاهیان و جوانان و خانوادهها، همه در یک صف ایستاده بودند تا به سهم خود، دین خود را به مردی ادا کنند که دههها کرسی فقه و اصول را در این شهر گرم و شکوفا نگه داشته بود.
مراسم تشییع از ساعت ۹ صبح از مسجد فاطمیه آغاز شد. پیکر مطهر آن مرجع فقید از محدوده میدان جهاد و خیابان ۱۹ دی حرکت کرد و مسیر تشییع تا میدان آستانه امتداد یافت و سپس تشییعکنندگان به سمت حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س) روانه شدند؛ تا بعد از اقامه نماز میت در صحن امام رضا(ع)، برای برگزاری آیین پایانی تشییع و خاکسپاری به مشهد مقدس انتقال یابد؛ مسیری که می توان آن را مسیر «بدرقه پیکر حضرت آیتالله وحید خراسانی از حرم تا حرم» خواند؛ تعبیری گویا از پیوند دو حرم اهل بیت(ع) در روزی که قم، پایتخت تشیع، در ماتم نشسته بود.

شکوه حضور؛ حوزه و مردم در یک صف
ویژگی برجسته این تشییع، آمیختگی صمیمانه دو جهان بود؛ جهان رسمی و نهادی حوزه و جهان مردم و بازار و کوچه. در این مراسم جمعی از اعضای مجلس خبرگان رهبری، اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، نمایندگان بیوت مراجع عظام تقلید، استادان و فضلای حوزه، شاگردان آن مرجع فقید و طلاب غیرایرانی جامعهالمصطفی العالمیه حضور داشتند و پیکر استاد خود را در مسیر تعیینشده همراهی کردند.
حضور شخصیتهای حوزوی و علمی در کنار اقشار مختلف مردم از ویژگیهای برجسته این مراسم بود؛ حضور بیتکلف عالمان در میان مردم، نمایشی از همان «حوزه مردمپایه» بود که آن فقید سعید، خود یکی از ستونهای آن به شمار میرفت.
همزمان با حرکت جمعیت، مداحان و ذاکران اهل بیت عصمت و طهارت(ع) با نوحهخوانی و مرثیهسرایی، در سوگ ارتحال این مرجع عالیقدر به ذکر مصیبت پرداختند و فضای مراسم را سرشار از عزا و اندوه ساختند. صفهای طولانی و بههمپیوسته که تا پشتبامها و پنجرهها امتداد داشت، نشان میداد که سوگ این عالم، نه سوگ یک خانواده و یک مدرسه، که سوگ یک شهر و یک مکتب است.

آخرین وداع در حرم کریمه
پس از انتقال پیکر به حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س)، آیین طواف پیکر آن مرحوم در حرم مطهر برگزار شد و در پی آن، نماز میت در صحن امام رضا(ع) به امامت آیتالله کفایی خراسانی اقامه شد. در این بخش از مراسم نیز علما، روحانیون، طلاب، شاگردان و اقشار مختلف مردم حاضر بودند و آخرین وداع را با این مرجع فقید به جای آوردند؛ وداعی که در آن، سکوت حاضران از شور جمعیت سنگینتر بود. پس از پایان این آیینها، بنابر برنامه اعلامشده، پیکر حضرت آیتالله وحید خراسانی برای برگزاری مراسم تشییع و خاکسپاری راهی مشهد مقدس شد تا فردا، پنجشنبه ۲۸ آبانماه، در جوار بارگاه منور حضرت علی بن موسی الرضا(ع) آرام بگیرد.
تجلیل از یک عمر فقاهت
عظمت آن فقید سعید را نه از شمار حاضران، که از چند دهه کرسی درس میتوان شناخت. حضرت آیتالله وحید خراسانی، اول فروردین ۱۳۰۰ در نیشابور دیده به جهان گشود؛ پس از تحصیل در مشهد، در ۲۷ سالگی راهی نجف اشرف شد و در درس استادان آن حوزه، از جمله آیتاللهالعظمی ابوالقاسم خویی، زانوی ادب به زمین زد. از سال ۱۳۳۷ درس خارج فقه و اصول را آغاز کرد و نزدیک به دوازده سال آن را در نجف ادامه داد؛ سپس پس از بازگشت به ایران، در مشهد تدریس کرد و در پاییز ۱۳۴۹ به قم آمد و تا سال ۱۳۹۷ به تدریس خارج فقه و اصول اشتغال داشت. حاصل این سلوک علمی، تقریرات درس آیتالله خویی و حاشیه بر «کفایة الاصول» و شاگردانی است که امروز خود از مدرسان نامدار حوزهاند.

این جایگاه، در کلام رهبر معظم انقلاب نیز بازتاب یافته است. حضرت آیتالله سید مجتبی خامنهای در پیام تسلیت خود، آن بزرگوار را «یکی از ارکان اصلی تعلیم فقه و اصول در حوزه علمیه» خواندند و یادآور شدند که دو مجلس درس روزانه ایشان در دهههای اخیر از اصلیترین محافل درسی محسوب میشد و در آن درسها، علاوه بر جهات تحقیقی شخص استاد، توجه جدی و عمیق و حقشناسانه به نظرات برجستهترین دانشمندان دورههای اخیر حوزه علمیه نجف اشرف بهخوبی منعکس بود؛ جهتی که با بیان شیوا و منظم و مستحکم آن بزرگوار توأم بود و هر جلسه را برای طالبان علم و فضل، به ساعتی نافع و غنیمت مبدل میساخت.
رهبری در ادامه تأکید کردهاند که امروز عدهی عمدهای از مدرسان و فضلای حوزهی علمیهی قم و دیگر حوزههای کشور و جمعی از روحانیون بلاد، افتخار حضور در درس آن بزرگوار را در سوابق علمی خود درج میکنند و همگان با تحسین از ظهور پررنگ و خالص «عنصر سرسپردگی به ذوات مقدسهی معصومین(ع)» در کلام و مرام ایشان یاد میکنند. آن بزرگوار، به تعبیر همان پیام، به واسطهی زحمات ممتد و مستمر در راه شریعت و مذهب، حق عظیمی بر جامعهی مؤمنین و حوزههای علمیه دارد که همگان باید به یاد و شاکر آن باشند.

امروز، قم ثابت کرد که پیوند حوزه و مردم، پیوندی نسبی و قراردادی نیست؛ بلکه پیوندی است از جنس ایمان و احترام. تشییع حضرت آیتالله وحید خراسانی، آیینی در تجلیل از فقاهت بود؛ از مردی که عمر خود را بر سر سفره اهل بیت(ع) گذاشت و به برکت همین عمر، هزاران طلبه را با حلال و حرام و با میراث فکری فقیهان نجف و قم آشنا کرد.
فردا، مشهد مقدس این امانت را در جوار حرم رضوی در بر میگیرد و قم، با یک کرسی خالی درس و هزاران دل داغدار، در انتظار مجالس بزرگداشت او روزگار میگذراند.
نویسنده: سعید چراغی