روحانیت و تبلیغ (2)؛
کارشناس تبلیغ: اثرگذاری رکن تبلیغ است
خبرگزاری رسا ـ کارشناس تبلیغ گفت: عدم شناخت کافی نسبت به دستورات دینی از عواملی است که مردم را نسبت به عمل به آموزههای دینی بیانگیزه میکند.
تبلیغ یکی از اتفاقهای مهم در زندگی هر طلبه است. اثرگذاری در تبلیغ، رویکرد مردم به دین، عوامل دینگریزی، نیازهای مخاطبان و چگونگی پاسخگویی به این نیازها از سوی مبلغان از نکاتی است که در بحث تبلیغ مورد توجه قرار میگیرد. گفتوگوی زیر پاسخی کوتاه به نکات قابل توجه در بحث تبلیغ است که با حجتالاسلام علی کریمی، کارشناس تبلیغ، مشاور خانواده و ازدواج و از فعالان تبلیغ در فضای مجازی و عرصه اینترنت صورت گرفته است که از حضور شما خوانندگان محترم رسا میگذرد.
رسا ـ مهمترین نکته در مورد تبلیغ چیست؟
در رابطه با بحث تبلیغ نکتهای که مورد توجه است این است که همه مبلغان دوست دارند تبلیغشان اثرگذار باشد.
رسا ـ تفاوت تبلیغ با اطلاعرسانی چیست؟
در ابتدا باید گفت تبلیغ با اطلاعرسانی وجوه مشترکی دارد. بهطور کلی رساندن پیام چند رکن دارد: گیرنده، فرستنده، شیوه ارسالِ محتوا، متن پیام و ابزار رساندن. اما تبلیغ با اطلاعرسانی یک تفاوت عمده دارد. در ارسال پیام، شما پیام را میفرستید وگیرنده پیام را میگیرد، اما در تبلیغ، رکن اثرگذاری بسیار مهم است و اگر این رکن وجود نداشته باشد اصلاً تبلیغ محسوب نمیشود و مانند این است که در مسجد خالی، منبر برویم یا حاضران در مجلس، خواب باشند که در این صورت تبلیغ انجام نشده است.
رسا ـ آیا تبلیغهایی کنونی موفقاند؟
بهطور کامل خیر.
رسا ـ چرا بهطور کامل موفق نیستند؟
علت آن بر میگردد به اینکه ما به نیازهای مخاطب توجه نمیکنیم. یکی از نکتههای مؤثر در تبلیغ این است که ما نیازهای مخاطب را بشناسیم و بر اساس آن نیازها محتوای صحیح و مناسب تهیه کنیم. برای مثال یک دکتر برای همه بیماران نمیتواند نسخه واحد تجویز کند.
رسا ـ به نظر شما نیازهای مخاطب امروز چیست؟
برای پاسخ به این سؤال ابتدا باید مشخص شود مردم در برابر دین و مبلغان چه رویکردی دارند و اصولاً برداشت آنان از دین و نیاز آنان به دین در چیست یا چه عواملی باعث میشود تا آنان دینزده و دینگریز شوند؟ اما در جواب این پرسش باید گفت؛ مخاطبان در برخورد با مبلغان و دین چند رویکرد دارند: یکی از این رویکردها عدم احساس نیاز به علم و عمل دینی است؛ نبود احساسِ نیاز به یادگیری معارف دین و در نتیجه حرکت نکردن در جهت علمآموزی در بیشتر مردم نسبت به بسیاری از معارف دین. نتیجه قهری این رویکرد آن است که نشر معارف تا با گویش و شیوه جذاب همراه نباشد، مخاطب نخواهد داشت.
همچنین نبودِ احساس نیاز به عمل به دستورات دین در عدهای که بهاسم مسلمان هستند. یعنی ازدواج، مرگ و بعضی از امورشان مطابق دین است، اما احساس نمیکنند که باید به دستورات دین بهصورت همه جانبه عمل کنند. رویکرد دیگر مردم نداشتن شناخت کافی نسبت به دستورات دینی است. جهل به مطلب یا به لزوم یادگیری آن، وجود شبهه و نقص علمی یا کج فهمی، تقدیم مهم بر اهم، جهل ثواب و عقاب اعمال و مصادیق حسنات و سیئات و حد مرزهای آن از دیگر رویکردهای مردم در مقابل مبلغان و دین است.
ضعف انگیزه عملی به دستورات دینی، که از دو عامل بیرونی و درونی تأثیر میپذیرد. برای مثال ضعف انگیزه درونی بهدلایلی همانند ترس نداشتن از عذاب الهی، بیمیل بودن به ثواب، بیحیایی نسبت به خدا و مردم، وجود حیای بیجا از مردم، محبت نداشتن به خدا و اهل بیت(ع)، ضعف ایمان، غفلت، دنیاطلبی، قوت انگیزه عمل نادرست همانند نیاز جنسی تحریکشده، آسان شدن ترک واجب و انجام گناه بهدلیل شکستهشدن سد با اولین ارتکاب، نبود تربیت و عادت نسبت به انجام حسنات و ترک بدیها و تأثیر بعض اعمال از عوامل بیرونی تأثیرگذار در ضعف انگیزه عملی به دستورات دینی است.
همچنین عوامل بیرونی همانند مخالفت یا بیتفاوتی عمومی نسبت به انجام بعضی خوبیها و ترک بعضی از بدیها مانند ازدواج آسان و امربهمعروف و نهیازمنکر، عمومی شدن، ریخته شدن قبح، آسان بودن انجام عمل نادرست، سخت بودن انجام عمل درست بهدلایل مختلف همانند قوانین و رسومات سختکننده و عوامل دیگر، غفلتزدگی و دنیاطلبی عمومی و ترویج آن در رسانهها و اثرگذاری دیگران همانند دوستان، خانواده، مدرسه و دانشگاه، محل کار، رسانهها، الگوهای منحرف اجتماعی و ابزارهای فرامرزی، بعضی از متدینان، روحانیون بدعمل و عوامل دیگر در عدم انگیزه عملی به دستورات دینی نقش دارند.
همچنین از عواملی که مردم را در مقابل مبلغ و دین قرار میدهد باورهای نادرست مردم از دین است. وجود و انتشار افکار نادرست در جامعه، ناشی از چند علت است مانند افکار و عقاید ناصحیحی همچون افکار و منش غربی، رسمهای غلط، خرافات، عقلگرایی نادرست، نظریات علمی، عقاید قومی و قبیلهای و مکاتب انحراف.
رسانههایی همچون اینترنت، ماهواره، صداوسیما، سینما، نشریات عواملی از این قبیل به باورهای نادرست از دین دامن میزنند. باید یادآور شد که قوانین یا روشهای حکومتی و یا رسمهای بازدارنده، ایجاد مانع توسط دیگران همانند اعضای خانواده و بالا دست نسبت به زیر دست از دیگر عواملی است که مانع از رسیدن به علم و عمل دینی میشود. پس ما باید این رویکردها و عوامل را بشناسیم و در مقابل آن برنامهریزی و راهکار ارائه دهیم.
رسا ـ وظیفه مبلغان در مقابل اینها چگونه باید باشد؟
نیازهای مخاطب بر دو گونه است. یک سری نیازها، نیازهای بالقوه است که در حال حاضر نسبت به آن احساس نیاز نمیکند و سری دیگر نیازهای فعلی است که در حال حاضر متقاضی آن هستند. در مرحله اول ما باید تقاضاهای مخاطب را بشناسیم و با بیان آنها و جذب مخاطبان احساس نیاز آنان را نسبت به نیازهای بالقوه برانگیزیم. برای روشن شدن مطلب لازم است مثالی بزنم. اگر شما آدرسی را از فردی که لکنت زبان دارد بپرسید، هرچند او جواب شما را با لکنت و کندی میدهد، اما شما صبر میکنید تا جواب او تمام شود، چرا؟ چون شما به جواب او نیاز دارید یا به عبارت دیگر متقاضی جواب هستید. در تبلیغ هم اینگونه است. اگر مخاطب پاسخ نیازهای فعلی یا تقاضاهای خود را بشنود، حتی اگر شما زیبا هم سخن نگویید، او به تمام سخنان شما گوش میدهد، زیرا احساس نیاز به این مطلب شما میکند. از طرف دیگر ممکن است، مبلغ سخنان خوبی بگوید و مطالب زیبایی را بیان کند، اما چون مورد نیاز فعلی مخاطب نیست، او شنونده خوبی برای سخنان مبلغ نباشد و ممکن است او سخنان مبلغ را از روی اجبار بشنود یا حتی بگوید سخنان وی خوب است، اما نیازهای من را بر طرف نمیکند. بنابراین بهتر است مبلغ با تبیین آثار مثبت دین و دینداری و ارائه نسخههای عملی دینی برای مشکلات روحی و جسمی مردم با استفاده از آموزههای دینی از راههایی همانند مشاوره دینی و تحریک حس کنجکاوی مردم نسبت به معارف دین از راه گسترش مجالس پرسش و پاسخ دینی، مناظره و بحث و گفتوگوی آزاد بپردازد.
رسا ـ برای رفع جهل و فراهم کردن زمینه مناسب برای شناخت کافی مردم نسبت به دستورات دینی چه راهکارهایی است؟
همانطور که گفته شد، عدم شناخت کافی نسبت به دستورات دینی یکی از عواملی است که مردم را رودرروی دین قرار میدهد یا آنان را نسبت به عمل به دستورات دینی بیانگیزه میکند.
برای مقابله با این عامل لازم است تا معارف دینی از طریق بیان اصل و اهمیت مطلب، اهمومهم بودن مطلب و رفع نواقص علمی، رفع شبهات از طریق پرسشوپاسخ، بحثوگفتوگو، مناظره، بیان ثواب و عقاب اعمال، تبیین مصادیق و مرزهای حلال و حرام، ترغیب عمومی به کسب علوم و معارف دینی، ترتیب اثر عملی بر کسب معارف مثل اضافه حقوق، پروانه کسب، تشویق عملی، جایزه، تسهیل دسترسی عموم به معارف دینی از راه تهیه و در دسترس قراردادن معارف برای سطوح مختلف سنی و جنسی و علمی به صورت چند رسانهای، ایجاد سیستم جوابگویی نرم افزاری به سؤالات دینی و تصویب قوانین لازم تبیین شود.
رسا ـ در مقابل ضعف انگیزه عملی به دستورات دینی چه باید کرد؟
ایجاد انگیزه عملی برای مردم از راههای تقویت ایمان، شور و حال معنوی، ترس از عقاب، شوق به ثواب، محبت خدا و اهلبیت، شرم از خدا و غفلت زدایی و نفی دنیاطلبی، حفظ صفت حیاء از مردم یا جلوگیری از کم شدن و تلاش برای ایجاد صفت حیا، توصیه و ترغیب به از بین بردن حیای نابجا، نشر نمونههای موفق عمل به حسنات و نمونههای ناموفق عمل به سیئات، ضعیفکردن انگیزه عمل خلاف از راه ارضا صحیح و عدمتحریک، جلوگیری از اولین ارتکاب از راه ایجاد مانع و آگاهسازی نسبت به ضرر آن، ایجاد عادت و تربیت نسبت به انجام عمل درست و از بین بردن عادت نادرست از راه نهادینهسازی در کودکان و توصیه به بزرگترها، تبیین اعمال دارای اثر منفی بر انگیزه انجام دیگر اعمال و سعی در ایجاد جو موافق و از بین بردن جو مخالف یا بیتفاوت میتواند به تقویت انگیزه و جلوگیری از ضعف آن کمک کند.
همچنین آسانکردن مسیر انجام حسنات و سخت یا جلوگیری کردن از فعل سیئات از راه قانون، توصیه به خود افراد و اثرگذاران همانند خانواده، مقابله رسانهای با غفلت و دنیاطلبی و ترویج تذکر و توجه به آخرت، بیان رسانهای مستقیم و غیرمستقیم پیامدهای خوب و بد حسنات و سیئات، فعالسازی خانوادهها در دو قسمت تربیت و کنترل، نسبت به خود و فرزندان، جلوگیری از اثرگذاری اعمال بدافراد منتسب به دین با جدا کردن حساب دین از متدینان، از بین بردن تاثیرگذاری منفی و ایجاد تأثیرگذاری مثبت در محیطهای گوناگون همانند اماکن دولتی، عمومی، تحصیلی و تفریحی و گسترش فکر لزوم اصلاح اعمال نادرست دیگران بهجای اثرپذیری از آنان میتوانند به تقویت انگیزه مردم کمک کند. گسترش عمومی فرهنگ سفارش افراد به خیر و صبر در مسیر حق و راه اندازی امربهمعروف و نهیازمنکر در محدودههای خاص همانند مسؤولان نسبت به زیر دستان، مأموران حکومتی، والدین نسبت به فرزندان از راههایی همانند روشهای خصوصی مثل تلفن، نامه، ایمیل، پیامکوتاه، مطبوعات و رسانهها، فیلم، کتاب، تلویزیون، نشریه، راههای دارای احتمال اثر بیشتر همانند نهادینهسازی از دوران کودکی به صورت آموزش تئوری و عملی و اقدام حکومتی نسبت به بدنه حکومت و مردم با تصویب قوانین ایجاد سازمان و راههای دیگر میتواند در تقویت انگیزه مردم در عمل به دین مؤثر باشد.
رسا ـ در پایان اگر نکتهای دارید، بفرمایید.
در بحث تبلیغ باید ابتدا به خود تبلیغ و در بحث عوامل بیرونی، به نیازهای مردم، مانند راهکار برای نیازهای جنسی جوانان و ایجاد راههای عملی ازدواج آسان و ارائه راهکار برای مشکلات اقتصادی مردم یا بیان تمایز بین عمل مسؤولان و دین توجه نمود. در غیر این صورت این تبلیغ، تبلیغ مؤثری نخواهد بود.
رسا ـ با تشکر از جنابعالی که در این گفتوگو شرکت فرمودید.
رسا ـ مهمترین نکته در مورد تبلیغ چیست؟
در رابطه با بحث تبلیغ نکتهای که مورد توجه است این است که همه مبلغان دوست دارند تبلیغشان اثرگذار باشد.
رسا ـ تفاوت تبلیغ با اطلاعرسانی چیست؟
در ابتدا باید گفت تبلیغ با اطلاعرسانی وجوه مشترکی دارد. بهطور کلی رساندن پیام چند رکن دارد: گیرنده، فرستنده، شیوه ارسالِ محتوا، متن پیام و ابزار رساندن. اما تبلیغ با اطلاعرسانی یک تفاوت عمده دارد. در ارسال پیام، شما پیام را میفرستید وگیرنده پیام را میگیرد، اما در تبلیغ، رکن اثرگذاری بسیار مهم است و اگر این رکن وجود نداشته باشد اصلاً تبلیغ محسوب نمیشود و مانند این است که در مسجد خالی، منبر برویم یا حاضران در مجلس، خواب باشند که در این صورت تبلیغ انجام نشده است.
رسا ـ آیا تبلیغهایی کنونی موفقاند؟
بهطور کامل خیر.
رسا ـ چرا بهطور کامل موفق نیستند؟
علت آن بر میگردد به اینکه ما به نیازهای مخاطب توجه نمیکنیم. یکی از نکتههای مؤثر در تبلیغ این است که ما نیازهای مخاطب را بشناسیم و بر اساس آن نیازها محتوای صحیح و مناسب تهیه کنیم. برای مثال یک دکتر برای همه بیماران نمیتواند نسخه واحد تجویز کند.
رسا ـ به نظر شما نیازهای مخاطب امروز چیست؟
برای پاسخ به این سؤال ابتدا باید مشخص شود مردم در برابر دین و مبلغان چه رویکردی دارند و اصولاً برداشت آنان از دین و نیاز آنان به دین در چیست یا چه عواملی باعث میشود تا آنان دینزده و دینگریز شوند؟ اما در جواب این پرسش باید گفت؛ مخاطبان در برخورد با مبلغان و دین چند رویکرد دارند: یکی از این رویکردها عدم احساس نیاز به علم و عمل دینی است؛ نبود احساسِ نیاز به یادگیری معارف دین و در نتیجه حرکت نکردن در جهت علمآموزی در بیشتر مردم نسبت به بسیاری از معارف دین. نتیجه قهری این رویکرد آن است که نشر معارف تا با گویش و شیوه جذاب همراه نباشد، مخاطب نخواهد داشت.
همچنین نبودِ احساس نیاز به عمل به دستورات دین در عدهای که بهاسم مسلمان هستند. یعنی ازدواج، مرگ و بعضی از امورشان مطابق دین است، اما احساس نمیکنند که باید به دستورات دین بهصورت همه جانبه عمل کنند. رویکرد دیگر مردم نداشتن شناخت کافی نسبت به دستورات دینی است. جهل به مطلب یا به لزوم یادگیری آن، وجود شبهه و نقص علمی یا کج فهمی، تقدیم مهم بر اهم، جهل ثواب و عقاب اعمال و مصادیق حسنات و سیئات و حد مرزهای آن از دیگر رویکردهای مردم در مقابل مبلغان و دین است.
ضعف انگیزه عملی به دستورات دینی، که از دو عامل بیرونی و درونی تأثیر میپذیرد. برای مثال ضعف انگیزه درونی بهدلایلی همانند ترس نداشتن از عذاب الهی، بیمیل بودن به ثواب، بیحیایی نسبت به خدا و مردم، وجود حیای بیجا از مردم، محبت نداشتن به خدا و اهل بیت(ع)، ضعف ایمان، غفلت، دنیاطلبی، قوت انگیزه عمل نادرست همانند نیاز جنسی تحریکشده، آسان شدن ترک واجب و انجام گناه بهدلیل شکستهشدن سد با اولین ارتکاب، نبود تربیت و عادت نسبت به انجام حسنات و ترک بدیها و تأثیر بعض اعمال از عوامل بیرونی تأثیرگذار در ضعف انگیزه عملی به دستورات دینی است.
همچنین عوامل بیرونی همانند مخالفت یا بیتفاوتی عمومی نسبت به انجام بعضی خوبیها و ترک بعضی از بدیها مانند ازدواج آسان و امربهمعروف و نهیازمنکر، عمومی شدن، ریخته شدن قبح، آسان بودن انجام عمل نادرست، سخت بودن انجام عمل درست بهدلایل مختلف همانند قوانین و رسومات سختکننده و عوامل دیگر، غفلتزدگی و دنیاطلبی عمومی و ترویج آن در رسانهها و اثرگذاری دیگران همانند دوستان، خانواده، مدرسه و دانشگاه، محل کار، رسانهها، الگوهای منحرف اجتماعی و ابزارهای فرامرزی، بعضی از متدینان، روحانیون بدعمل و عوامل دیگر در عدم انگیزه عملی به دستورات دینی نقش دارند.
همچنین از عواملی که مردم را در مقابل مبلغ و دین قرار میدهد باورهای نادرست مردم از دین است. وجود و انتشار افکار نادرست در جامعه، ناشی از چند علت است مانند افکار و عقاید ناصحیحی همچون افکار و منش غربی، رسمهای غلط، خرافات، عقلگرایی نادرست، نظریات علمی، عقاید قومی و قبیلهای و مکاتب انحراف.
رسانههایی همچون اینترنت، ماهواره، صداوسیما، سینما، نشریات عواملی از این قبیل به باورهای نادرست از دین دامن میزنند. باید یادآور شد که قوانین یا روشهای حکومتی و یا رسمهای بازدارنده، ایجاد مانع توسط دیگران همانند اعضای خانواده و بالا دست نسبت به زیر دست از دیگر عواملی است که مانع از رسیدن به علم و عمل دینی میشود. پس ما باید این رویکردها و عوامل را بشناسیم و در مقابل آن برنامهریزی و راهکار ارائه دهیم.
رسا ـ وظیفه مبلغان در مقابل اینها چگونه باید باشد؟
نیازهای مخاطب بر دو گونه است. یک سری نیازها، نیازهای بالقوه است که در حال حاضر نسبت به آن احساس نیاز نمیکند و سری دیگر نیازهای فعلی است که در حال حاضر متقاضی آن هستند. در مرحله اول ما باید تقاضاهای مخاطب را بشناسیم و با بیان آنها و جذب مخاطبان احساس نیاز آنان را نسبت به نیازهای بالقوه برانگیزیم. برای روشن شدن مطلب لازم است مثالی بزنم. اگر شما آدرسی را از فردی که لکنت زبان دارد بپرسید، هرچند او جواب شما را با لکنت و کندی میدهد، اما شما صبر میکنید تا جواب او تمام شود، چرا؟ چون شما به جواب او نیاز دارید یا به عبارت دیگر متقاضی جواب هستید. در تبلیغ هم اینگونه است. اگر مخاطب پاسخ نیازهای فعلی یا تقاضاهای خود را بشنود، حتی اگر شما زیبا هم سخن نگویید، او به تمام سخنان شما گوش میدهد، زیرا احساس نیاز به این مطلب شما میکند. از طرف دیگر ممکن است، مبلغ سخنان خوبی بگوید و مطالب زیبایی را بیان کند، اما چون مورد نیاز فعلی مخاطب نیست، او شنونده خوبی برای سخنان مبلغ نباشد و ممکن است او سخنان مبلغ را از روی اجبار بشنود یا حتی بگوید سخنان وی خوب است، اما نیازهای من را بر طرف نمیکند. بنابراین بهتر است مبلغ با تبیین آثار مثبت دین و دینداری و ارائه نسخههای عملی دینی برای مشکلات روحی و جسمی مردم با استفاده از آموزههای دینی از راههایی همانند مشاوره دینی و تحریک حس کنجکاوی مردم نسبت به معارف دین از راه گسترش مجالس پرسش و پاسخ دینی، مناظره و بحث و گفتوگوی آزاد بپردازد.
رسا ـ برای رفع جهل و فراهم کردن زمینه مناسب برای شناخت کافی مردم نسبت به دستورات دینی چه راهکارهایی است؟
همانطور که گفته شد، عدم شناخت کافی نسبت به دستورات دینی یکی از عواملی است که مردم را رودرروی دین قرار میدهد یا آنان را نسبت به عمل به دستورات دینی بیانگیزه میکند.
برای مقابله با این عامل لازم است تا معارف دینی از طریق بیان اصل و اهمیت مطلب، اهمومهم بودن مطلب و رفع نواقص علمی، رفع شبهات از طریق پرسشوپاسخ، بحثوگفتوگو، مناظره، بیان ثواب و عقاب اعمال، تبیین مصادیق و مرزهای حلال و حرام، ترغیب عمومی به کسب علوم و معارف دینی، ترتیب اثر عملی بر کسب معارف مثل اضافه حقوق، پروانه کسب، تشویق عملی، جایزه، تسهیل دسترسی عموم به معارف دینی از راه تهیه و در دسترس قراردادن معارف برای سطوح مختلف سنی و جنسی و علمی به صورت چند رسانهای، ایجاد سیستم جوابگویی نرم افزاری به سؤالات دینی و تصویب قوانین لازم تبیین شود.
رسا ـ در مقابل ضعف انگیزه عملی به دستورات دینی چه باید کرد؟
ایجاد انگیزه عملی برای مردم از راههای تقویت ایمان، شور و حال معنوی، ترس از عقاب، شوق به ثواب، محبت خدا و اهلبیت، شرم از خدا و غفلت زدایی و نفی دنیاطلبی، حفظ صفت حیاء از مردم یا جلوگیری از کم شدن و تلاش برای ایجاد صفت حیا، توصیه و ترغیب به از بین بردن حیای نابجا، نشر نمونههای موفق عمل به حسنات و نمونههای ناموفق عمل به سیئات، ضعیفکردن انگیزه عمل خلاف از راه ارضا صحیح و عدمتحریک، جلوگیری از اولین ارتکاب از راه ایجاد مانع و آگاهسازی نسبت به ضرر آن، ایجاد عادت و تربیت نسبت به انجام عمل درست و از بین بردن عادت نادرست از راه نهادینهسازی در کودکان و توصیه به بزرگترها، تبیین اعمال دارای اثر منفی بر انگیزه انجام دیگر اعمال و سعی در ایجاد جو موافق و از بین بردن جو مخالف یا بیتفاوت میتواند به تقویت انگیزه و جلوگیری از ضعف آن کمک کند.
همچنین آسانکردن مسیر انجام حسنات و سخت یا جلوگیری کردن از فعل سیئات از راه قانون، توصیه به خود افراد و اثرگذاران همانند خانواده، مقابله رسانهای با غفلت و دنیاطلبی و ترویج تذکر و توجه به آخرت، بیان رسانهای مستقیم و غیرمستقیم پیامدهای خوب و بد حسنات و سیئات، فعالسازی خانوادهها در دو قسمت تربیت و کنترل، نسبت به خود و فرزندان، جلوگیری از اثرگذاری اعمال بدافراد منتسب به دین با جدا کردن حساب دین از متدینان، از بین بردن تاثیرگذاری منفی و ایجاد تأثیرگذاری مثبت در محیطهای گوناگون همانند اماکن دولتی، عمومی، تحصیلی و تفریحی و گسترش فکر لزوم اصلاح اعمال نادرست دیگران بهجای اثرپذیری از آنان میتوانند به تقویت انگیزه مردم کمک کند. گسترش عمومی فرهنگ سفارش افراد به خیر و صبر در مسیر حق و راه اندازی امربهمعروف و نهیازمنکر در محدودههای خاص همانند مسؤولان نسبت به زیر دستان، مأموران حکومتی، والدین نسبت به فرزندان از راههایی همانند روشهای خصوصی مثل تلفن، نامه، ایمیل، پیامکوتاه، مطبوعات و رسانهها، فیلم، کتاب، تلویزیون، نشریه، راههای دارای احتمال اثر بیشتر همانند نهادینهسازی از دوران کودکی به صورت آموزش تئوری و عملی و اقدام حکومتی نسبت به بدنه حکومت و مردم با تصویب قوانین ایجاد سازمان و راههای دیگر میتواند در تقویت انگیزه مردم در عمل به دین مؤثر باشد.
رسا ـ در پایان اگر نکتهای دارید، بفرمایید.
در بحث تبلیغ باید ابتدا به خود تبلیغ و در بحث عوامل بیرونی، به نیازهای مردم، مانند راهکار برای نیازهای جنسی جوانان و ایجاد راههای عملی ازدواج آسان و ارائه راهکار برای مشکلات اقتصادی مردم یا بیان تمایز بین عمل مسؤولان و دین توجه نمود. در غیر این صورت این تبلیغ، تبلیغ مؤثری نخواهد بود.
رسا ـ با تشکر از جنابعالی که در این گفتوگو شرکت فرمودید.
ارسال نظرات