بی توجهی رسانه ملی به یک کنگره فاخر حوزوی
عیادتی صمیمانه و به یاد ماندنی از رییس شورای عالی حوزه های علمیه
دوران کسالت، بیماری و خانه نشینی ناشی از آن، خصوصا برای کسانی که اهل فعالیت های گسترده و مداوم بوده اند، دلگیر و کسل کننده است. البته این دلتنگی ها با دیدار دوستان و عیادت نزدیکان تا حدود زیادی بر طرف می شود. این حالت را بهتر از دیگران، این روزها، رییس اسبق قوه قضاییه، آیت الله محمد یزدی می داند که در هفته گذشته میزبان حضرت آیت الله خامنه ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی در خانه خود بوده است. در این دیدار صمیمانه که فرزندان و نوه های رهبر انقلاب نیز ایشان را همراهی می کردند، حضرت آیت الله خامنه ای در جریان وضعیت بیماری و روند بهبودی رییس شورای عالی حوزه های علمیه قرار گرفتند و رهبر انقلاب در این دیدار آیت الله یزدی را یکی از ذخایر انقلاب دانستند. پس از این دیدار نیز این استاد درس خارج حوزه علمیه با صدور پیامی از توجه و عیادت رهبر معظم انقلاب و مراجع تقلید و اقشار مختلف مردم تشکر کرد تا قدرشناسی خود را از بزرگواری مردم کشورمان نشان دهد.
انعکاس شکست پهپادی امریکا در حوزه های علمیه
در اختیار گرفتن پهپاد فوق مدرن جاسوسی امریکا از سوی دلاوران نیروهای مسلح کشورمان، موجی از شگفتی را در دنیا و موجی از شادی و غرور ملی را در کشورمان به همراه داشت. این پیروزی نظامی در حوزه های علمیه نیز انعکاس گسترده ای یافت و موضع گیری های متعددی را در تقدیر از عوامل این اقدام به همراه داشت. حضرت آیت الله نوری همدانی این اقدام را نشانه توانمندی و اقتدار جمهوری اسلامی دانست و تاکید کرد: جهانیان بعد از این بیشتر به عظمت ملت ایران و توانمندی دانشمندان جوان ما پی خواهند برد. حضرت آیت الله مکارم شیرازی دیگر مرجع تقلیدی بود که با ستودن این پیروزی آن را نعمت خداوند بر مردم کشورمان خواند که باید با وحدت و دوری از اختلاف، شکر این نعمت را به جا آورد. آیت الله علوی گرگانی نیز در اختیار گرفتن هواپیمای پیشرفته جاسوسی آمریکا را نشان دهنده اقتدار نظام و ضربه ای دیگر به آمریکا ارزیابی کرد. آیت الله باریک بین نیز با قدردانی از نیروهای مسلح اظهار داشت: این اقدام فرزندان ایران زمین سبب حیرت دشمنان نظام اسلامی شد. آنگونه که به نظر می رسد، امریکا و کشورهای غربی حامی او که تلاش دارند رویارویی جدی با جمهوری اسلامی را دستور کار قرار دهند، در همین اولین گام ها، سیلی مدافعان این مرز و بوم را به شدت چشیده باشند.
ترافیک شخصیتها در کنگره مرحوم آخوند خراسانی / بی توجهی رسانه ملی به آخوند خراسانی
ملامحمد کاظم خراسانی مشهور به آخوند خراسانی را هر که نشناسد طلاب حوزههای علمیه خوب میشناسند، چرا که کتاب دو جلدی کفایهالاصول این عالم بزرگ را باید در پایههای نهم و دهم حوزه بخوانند و از آن امتحان کتبی و شفاهی دهند تا صلاحیت شرکت در دروس خارج را کسب کنند. کتابی گرانبها با عباراتی واقعا دشوار، موجز و سرشار از بحثهای عقلی دقیق و موشکافانه به ویژه در بحثهای مربوط به هرمنوتیک. شخصیت علمی مرحوم آخوند که در زمان مشروطه در نجف کرسی درس خارج داشته خود به تنهایی میتواند مستمسکی برای برگزاری یک کنگره باشد و حال آن که سیره سیاسی این عالم توانا در عصر مشروطه از وی شخصیتی موثر در تاریخ معاصر ایران نیز به نمایش گذاشته است. به هر حال کنگره بینالمللی بزرگداشت یکصدمین سالگرد ارتحال آخوند خراسانی 23 آذرماه با سخنرانی حضرت آیتالله لطفالله صافی گلپایگانی و آیتالله صادق آملی لاریحانی، رییس قوه قضائیه در سالن همایشهای مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) آغاز شد. موسوعه و نرمافزار مجموعه آثار مرحوم آخوند خراسانی در این مراسم رونمایی و نشستهای علمی تخصصی آن هم برگزار شد. سخنرانان این مراسم هم به نکات مهمی اشاره کردند؛ این که بررسی فقه سیاسی آخوند خراسانی نیازمند تلاشهای مضاعف است و آخوند خراسانی با کفایةالاصول و آثار دیگر، عقلگرایی و اعتماد به عقل را در حوزهها نهادینه کرد و این که سیره علمی و عملی آخوند خراسانی نیازمند بازنشر علمی است، ولی در این میان یک تذکر خالی از لطف نبود؛ حوزویان باید قدر علمای خود را بدانند و بدانند چنین عقبه با فضیلت و سلف صالحی داشتهاند که امروز میتوانند در دنیا و به تمام مجامع علمی اعلام کنند «منا الآخوند الخراسانی»، «منا الشیخ الاعظم انصاری»، «منا الشیخ عبدالکریم الحائری»، «منا السید بروجردی» و «منا السید الامام الخمینی».
این کنگره بینالمللی عصر 24 آذرماه با سخنرانی حضرت آیتالله جوادی آملی در مرکز همایشهای بینالمللی دفتر تبلیغات اسلامی به کار خود پایان داد، ولی دو نکته در جریان برگزاری آن قابل طرح است، نخست این که جز رادیو معارف که به دلیل رسالت ذاتی خود در نشر معارف اسلامی سخنرانیهای این کنگره را به صورت مستقیم پخش کرد و در پوشش اخبار آن سنگ تمام گذاشت بقیه بخشهای خبری رسانه ملی به ویژه سیما پوشش خبری مناسبی از این حرکت فرهنگی نداشتند و جالب آنکه به دلیل تخصصی بودن سخنرانیهای این کنگره، حتی هیچ اشارهای به سخنان رییس قوه قضاییه در مراسم افتتاحیه آن نشد. نکته دیگر این که در سطح شهر قم تبلیغات وسیعی از برگزاری این کنگره بینالمللی شده بود ولی در روز برگزاری همایش بجز مدعوین کسی اجازه حضور در سالن همایش را نمییافت و علاقهمندان عملا از حضور در آن بی بهره میماندند ضمن این که نشستهای تخصصی هم در مکانهای با ظرفیت کم برگزار میشد که حضور علاقهمندان را با مشکل مواجه میکرد.
هفته آرام پژوهش در حوزه علمیه
شکی نیست در این که آموزش و پژوهش دو بال حرکت و تعالی هر مرکز علمی است، حوزههای علمیه پس از پیروزی انقلاب اسلامی با درک شرایط زمان و مکان و در فضای جدید حکومت دینی حرکت جدیدی را آغاز کردند تا محصول مطالعات و پژوهشهای خود را در عرصه اداره کشور ارائه کنند و آنچه فرا میگیرند و تولید علمی میکنند تنها در کتابخانهها انبار نشود. به عبارت دیگر ضرورت کاربردی کردن فقه در عرصه اجتماعی نیز بر دغدغه حوزهها افزوده شد. آنچه خبیثان، آن را تاب نیاوردند و با مقایسه حوزه قم و نجف، حوزه قم را به سطحیگرایی متهم میکنند، حال آن که حسادتشان بر کسی پوشیده نیست. به هر حال گام برداشتن در این مسیر نیازمند نظامی قوی و توانمند در آموزش و پژوهش است تا بتواند محصول تولیدات فکری حوزههای علمیه را در قالبهای کاربردی و نسخههای بومی و اسلامی به عرصه اجرایی کشور ارائه کند. هفته پژوهش بهانهای است تا عرصه پژوهشی حوزه را واکاویم و ببینیم چرا هنوز با آن افق مطلوب فاصله داریم. ضرورت انجام کارهای پژوهشی و تحقیقاتی بر کسی پوشیده نیست و منکری هم ندارد حتی برخی نسبت به خطرات غفلت از آن هم هشدار دادهاند، اما این که یک طلبه از چه زمانی وارد عرصه پژوهش شود و به نویسندگی بپردازد، از چه روشی در انجام پژوهش بهره ببرد، به چه موضوعاتی بپردازد، آموزش پژوهش ببیند یا نه، ایدههای پژوهشیاش را کجا ثبت کند، پایاننامهنویسی در حوزه خوب است یا تقلیدی از دانشگاه است، روش نوشتن و امتیازدهی به پایان نامهها و انتخاب استاد راهنما و مشاور در حوزه چگونه باشد، مسائلی است که نظرات گوناگونی درباره آن وجود دارد و به عبارتی خود معرکة الآراء است و همین مساله شاید کار معاونت پژوهش حوزههای علمیه را کمی سخت و تصمیمگیری را برای مسؤولان آن دشوار کند.
یک مرجع تقلید؛ دو تکذیب
توجه ویژه عموم مردم جوامع اسلامی شیعی به ویژه متدینان به دستورالعمل ها و اخبار و اظهارات مراجع تقلید باعث شده که هر نوع خبری در این باره با اقبال بسیاری از سوی مردم و رسانه ها روبرو شود. لیکن در این میان برخی دشمنان دانا با هدف تخریب مرجعیت و یا اغراض خاص سیاسی و فرهنگی خویش و عده ای دوستان نادان باعث انتشار اخباری در فضای رسانه ها می شوند که هیچ رنگ و بویی از صحت در خود ندارند. پخش اخباری مبنی بر وصیت آیت الله سیستانی و سپس تکذیب آن و انتساب عکس مربوط به قمه زدن مربوط به این عالم بزرگوار و مجددا تکذیب این انتساب از سوی دفتر حضرت آیت الله سیستانی از جمله این اخبار و تکذیب ها در هفته گذشته بود.
تفاهم حوزه با نهادهای علمی کشور
در چند سال اخیر فعالیتهای علمی و پژوهشی حوزههای علمیه چشمگیر بوده است که برگزاری جشنوارهها و همایشهای علمی در پربار کردن آن بیتاثیر نبوده است. همایش کتاب سال حوزه و جشنواره علامه را میتوان از جمله این برنامههای موفق دانست، همچنین حضور طلاب در عرصههای فرهنگی و هنری افزایش خوبی داشته است، اعلام امضای تفاهمنامه با چند وزارتخانه همچون وزارت علوم تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت و درمان و شورای عالی انقلاب فرهنگی نشان میدهد پژوهشهای حوزویان جنبه ملی و بین المللی به خود قرار گرفته است و این نوید میرود که در آینده نزدیک تمام موضوعات و سرفصلهای روز کشور به صورت مستمر رصد و تحقیق علمی شود.
برگزاری کرسیهای آزاد اندیشی؛ شعار یا عمل
یکی از مطالبات جدی رهبر معظم انقلاب اسلامی از مراکز علمی، راه اندازی کرسیهای آزاد اندیشی بوده است که این مهم هر از گاهی از سوی مراکز دانشگاهی و حوزوی دنبال میشود؛ ولی با وجود تمام تلاشهایی که از سوی حوزه و دانشگاه در این خصوص انجام گرفته است؛ هنوز این موضوع به صورت مستمر و ضروری ادامه نیافته است و گرفتار فراز و نشیبهای شده است که تغییرات مدیریت از جمله موانع آن بوده است؛ اما خوشبختانه در روزهای اخیر شاهد نوید معاون پژوهش حوزههای علمیه خواهران کشور بودیم که کرسیهای آزاد اندیشی در این حوزه برگزار خواهد شد؛ به امید آن روز که شاهد برگزاری چنین برنامهای در میان بانوان طلبه باشیم./گ/