معرفی کتاب خاطرات حبیب الله عسگر اولادی

به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از روابط عمومی مرکز اسناد انقلاب اسلامی، مطالب کتاب خاطرات آقای عسگر اولادی به روش مصاحبه دریافت شده و در مجموع یک کتاب 244 صفحهای را تشکیل داده که چند صفحه هم اسناد و تصاویر به آن اضافه شده است. این کتاب در هفت فصل با موضوعات مختلف تدوین شده و با مقدمه و پیشگفتار آغاز و با گاهشمار و نمایه به پایان رسیده است.
حبیب الله عسگر اولادی مسلمان در سال 1311 ش در تهران متولد شد. وی دروس رایج حوزه را تا پایان سطح فرا گرفت و هم زمان به دلیل سختی معیشت وارد بازار کار شد. در سال 1326 مبارزات سیاسی را آغاز کرد و در صف همرزمان آیتالله کاشانی و شهید نواب صفوی درآمد. وی از بنیان گذاران هیئتهای مؤتلفه اسلامی به شمار میآید. در سال 1343 به جرم مشارکت در قتل حسنعلی منصور دستگیر و به حبس ابد محکوم شد تا این که در سال 1356 آزاد شد. پس از انقلاب به نمایندگی مردم تهران در مجلس شورای اسلامی برگزیده شد و با تأسیس کمیته امداد انقلاب اسلامی، عهدهدار این مسئولیت شد. ایشان تا تابستان 1383 دبیر کل جمعیت مؤتلفه بودند و هماکنون نماینده مقام معظم رهبری در کمیته امداد است.
سخت گیریها و برنامههای ضد دینی حکومت پهلوی هر چند بسیاری از نیروهای مذهبی را به حاشیه رانده بود، اما به دلیل نهادینه بودن مذهب در افکار ایرانیان، بلافاصله پس از خروج رضا شاه، گروهها و دستههای مذهبی دوباره فعالیت خود را از سرگرفتند. فدائیان اسلام به رهبری نواب صفوی نقش عمدهای در بازشناسی مذهب در مبارزات سیاسی و گرایش قشر جوان به آن داشت.
در سال 1326 آقای عسگر اولادی که در یک راهپیمایی ضد اسرائیلی به دعوت آیتالله کاشانی شرکت داشت برای اولینبار دستگیر شد. وی افزودن کلمه مسلمان را اشتباه ثبت احوال می داند و میگوید این پسوند در شناسنامههای هیچیک از برادران و خواهرانش نیامده است. او در یک خانواده متدین دماوندی در تهران، محله امامزاده یحیی متولد شده است.
فصل اول کتاب در مورد سالهای کودکی و چگونگی فعالیت آقای عسگراولادی تا رحلت آیت الله بروجردی مطالب خود رادستهبندی و ارائه نموده است. او میگوید در 15 بهمن سال 1327 در دانشگاه تهران به محمدرضای خائن تیراندازی شد. هر چند آثار شلیک سطحی بود اما رژیم این عمل را بهانه کرد و به دستگیری مبارزان از جمله آیتالله کاشانی پرداخت که بعدا وی را به ارک، سپس به لرستان و بعد به کرمانشاه و از آن جا هم به مدت دو سال به لبنان تبعید کرد.
فدائیان اسلام در قم در بیت آیتالله بروجردی تحصن و از ایشان درخواست کردند که در کارهایی که دولت آن روز نسبت به مسلمین به ویژه طرفداران آیتالله کاشانی و فدائیان اسلام اعمال میکند، دخالت کنند که ایشان نپذیرفتند. چون معتقد بودند که هنوز حوزه استحکام لازم را پیدا نکرده است. کودتای 28 مرداد ماه 1332 در شرایطی مسلط شد که اختلافات داخلی در شدیدترین وضع خودش قرار داشت. یعنی دکتر مصدق و تعدادی از طرفدارانش دستگیر و زندانی و منتظر محاکمه بودند و مرحوم کاشانی نیز تحت نظر بود. عمر دولت مصدق با کودتا به اتمام رسید و مرحوم نواب صفوی بعد از آزادی از زندان در زمان مصدق به فعالیتهایی دست زد که فدائیان اسلام را به سه قسمت تقسیم کرد. رحلت آیتالله بروجردی با عکسالعمل مردم و شرکت آن ها در مجالس بزرگداشت آن مرحوم به کسانی که ادعا می کردند که مردم در صحنه حضور ندارند نشان داد که ارتباط بین مراجع دینی و عامه مردم یک ارتباط درونی و ناگسستنی است، لذا رژیم تلاش مینمود که به نحوی مرجعیت را از داخل کشور به خارج منتقل کند و نگذارد که در داخل کشور مرجعیت پایه و سامانی پیدا کند. آقای عسگراولادی در مورد انتخاب مرجع بعد از آیتالله بروجردی میگوید در جلسهای تعدادی از برادران متدین در این مورد از مرحوم آیتالله کاشانی میپرسند وی در پاسخ می گوید تا در قم حاج آقا روح الله هست به سراغ دیگری نروید.
فصل دوم کتاب مطالب خود را با چگونگی مطرح شدن حضرت امام خمینی(قدس سره) در صحنه مرجعیت آغاز و درباره شروع ارتباط فدائیان اسلام با او، نظرات حضرت امام نسبت به امربهمعروف و نهیازمنکر، هیئتهای دهنفری با نام امام خمینی، شکلگیری هیئتهای مؤتلفه اسلامی، شاه و اصلاحات ارضی، مرحوم فلسفی در مسجد بازار و روحانیت و رژیم پهلوی در رفراندوم مطالبی را ارائه نموده است. با پیشنهاد و تأکید حضرت امام 27 هیئت، کار مشترک خود را آغاز و با تشکیل یک شورای مرکزی چهار نفر را به عنوان رابط با مرجع تقلیدشان انتخاب می کنند که اسامی آن ها عبارتند از شهید عراقی، حاج ابوالفضل توکلی، حاج حبیب الله شفیق و آقای عسگر اولادی، آنها فعالیت جدید خود را با عنوان«جبهه مسلمانان آزاده» شروع میکنند و بعدها به نام هیئتهای مؤتلفه اسلامی معروف شد. رژیم در توطئهای جدید در قالب رفراندوم شش مادهای آغاز کرد و فریبهایی که در انجمنهای ایالتی و ولایتی موفق نشد اجرا کند با چند فریب دیگر مخلوط و لوایح ششگانه را به رأی عمومی گذاشت. امام در بین مراجع در این زمینه خیلی معتدل حرکت کردند و آن اصلاحات را فریبی بیش از جانب رژیم نمیدانستند و میگفتند: کسی که ریشه تمام مفاسد در کشور به او منتهی میشود نمیتواند ادعای اصلاحات را داشته باشد.
فصل سوم فاجعه مدرسه فیضیه قم و چگونگی عکسالعمل حضرت امام نسبت به این قضیه را با سرفصلهایی مثل: «برخورد طلاب و مزدوران پهلوی، خاطرهای از شهید عراقی، بازگشت به تهران و دیدار با علما، دیدار مجدد با امام و رهنمودهای ایشان، پاسخ امام به آیتالله حکیم و برپایی مراسم چهلم شهدای فیضیه مورد بحث قرار داده است. اعلام نوروز سال 42 به نام عزای عمومی یکی از مقدمات حضور مردم برای 15 خرداد بود. حضرت امام اشاره نمودند که صله ارحام و دید و بازدید یک وظیفه دینی و شرعی است و باید انجام شود منتهی در این دیدارها باید ظلمهایی که به اسلام و مسلمین شده مورد گفتگو قرار گیرد. در این ایام آیتالله حکیم طی تلگرافی از مراجع تقلید به خاطر اینکه شأن علما و حوزههای علمیه مراعات نمی شود همگی را دعوت به هجرت به نجف کردند که پاسخ امام به این درخواست چنین است:«با اینکه من سال هاست مشتاق زیارت اجداد گرامی هستم که به زیارت آن ها موفق شوم اما چه کنم مردم ما زیر چکمه و شلاق هستند و با سلاحهای گوناگون تهدید میشوند لذا میخواهم با مردم باشم».
فصل چهارم کتاب قیام پانزده خرداد را با سرفصلهای «محرم سال 42، مجلس عزاداری طیب، سخنرانی عصر عاشورای حضرت امام و قطع برق مجلس، افتتاح حساب برای بازسازی مدرسه فیضیه، دستگیری حضرت امام و تظاهرات پانزده خرداد، هجرت علما به تهران و یادی از طیب در زندان» مطالب خود را بیان نموده است. بعد از مراسم روز عاشورا که در تهران با ابتکار هیئتهای مذهبی و با تأیید حضرت امام(قدس سره) به خوبی در تهران انجام شد و غروب عاشورا هم با صحبتهای حضرت امام در قم، تکمیل شد و تلاشهای همه جانبه رژیم برای تشکیل نشدن آنها نتیجه نداد از طرفی روحانیت و مدرسین عالیمقام حوزه و هیئتهای دینی آن روز تصمیم گرفتند که مراجع تقلید را از حوزههای علمیه شهرهای بزرگ دیگر جهت ارتباط و تبادل نظر و هماهنگی به تهران هجرت دهند که این تعداد به بیش از هفتاد نفر شدند و اقامت علما در تهران یک وضع فوقالعادهای را برای دستگاه جبار ایجاد کرد و یکی از این آثار این بود که این مجموعه مرجعیت امام را تأیید کرد و بر طبق قانون اساسی آن موقع مرجع تقلید را به خاطر فتوایش نباید محاکمه کرد و زندان او هم به حصر تبدیل و او را در منزل فرزند آیت الله قمی نگه داشتند و از آن جا به قیطریه منتقل و تحت نظر قرار دادند.
فصل پنجم به «تبین فعالیتهای علما و هیئتهای مذهبی پس از 15 خرداد پرداخته و به مسائلی مثل انتخابات، آزادی حضرت امام، مذاکرات علما درباره دارالتبلیغ و آقای فلسفی و دارالتبلیغ تهران» اشاره نموده است. حضرت امام در زمان حصر در هیچکاری دخالت نمیکرد. در آن زمان درباره شرکت و یا عدم شرکت مردم در انتخابات مجلس بحثهای زیادی صورت گرفت و در نهایت آیتالله شریعتمداری، جبهه ملی و نهضت آزادی نظرشان بر شرکت بود ولی آیتالله میلانی و عمده مراجع نظرشان بر عدم شرکت بود و آن را تحریم کردند. در نیمه سال 1342 چیزی شبیه فتنه به نام دارالتبلیغ توسط آیتالله شریعتمداری در قم تأسیس شد. امام و دیگر مراجع با این کار مخالف بودند و امام راحل با ارتباط مستقیم و غیر مستقیم کار را خطرناک تشخیص دادند.
فصل ششم راجع به «تبعید حضرت امام و واکنش هیئتهای مؤتلفه با عناوین لایحه کاپیتولاسیون و حضرت امام، رویکرد نظامی در مؤتلفه، ترور منصور، دستگیری شهیدان نیکنژاد و صفار هرندی، دستگیری شهید امانی، دستگیری شورای مرکزی مؤتلفه و واپسین روزها همراه شهید امانی در زندان» مطالبی را بیان نموده است. با توجه به عکسالعمل حضرت امام و مراجع در مورد لایحه کاپیتولاسیون رژیم احساس خطر کرد برای همین از دهم تا دوازدهم آبان برنامهریزی کردند تا اشتباهاتی را که در 15 خرداد انجام داده بودند و به ضررشان تمام شده بود تکرار نکنند لذا فقط شخص امام را دستگیر و یکسره از قم به فرودگاه مهرآباد برده و به ترکیه تبعید کردند. شهید صادق امانی، مغز متفکر نظامی مؤتلفه آدم بسیار متشرع و دقیقی بود و سعی داشت بدون فتوای مراجع تروری انجام ندهد. برای ترور انقلابی منصور هم از بعضی مراجع نظر مثبت گرفته بود ولی نظر مثبت حضرت امام(قدس سره) را از راههای مختلف استنباط کرده بودند. بعد از ترور منصور دستگیریها و بازجوییها شروع و اساسنامه مؤتلفه را پیدا کردند و از حاج صادق امانی میپرسند شما با این تشکیلات چه ارتباطی دارید؟ در جواب می گوید: بله، اینها مجموعهای هستند، منتهی ما دیدیم که اینها با کار حاد مخالفند لذا از آنها جدا شدیم.
فصل هفتم «مجموعه خاطرات آقای عسگراولادی را در سرفصلهای: «آغاز دوران محکومیت، حزب ملل اسلامی، فتنه بیژن جزنی، دیدار با دوستان در برازجان، یادی از آقای دعایی، نماز تاکتیکی، نظر امام راجع به مجاهدین خلق، خاطراتی از تبلیغات سوء منافقین، شهید رجایی و منافقین، آزادی از زندان و نوفل لوشاتو و خاطراتش را یادآوری» مطرح کرده است.
حضرت امام در پاسخ یکی از اعضاء مجاهدین خلق که جهت تأییدگرفتن به خدمت ایشان رسید میفرماید: «شما باید از من خیلی هم متشکر باشید که شما را نمیکوبم، شما را باید کوبید». آقای عسگراولادی در مورد انتقال خود از زندان مشهد به تهران میگوید: «در زندان مسائلی وجود داشت که رژیم دوست داشت که این مسائل را بداند لذا او را با قطار در حالی که دستش با دست یکی از منافقین دستبند زده میشود جهت انتقال به تهران اعزام میکنند، در این مسیر بیشتر با خط فکر منافقین آشنا میشود. پس از بازجوییهای متعدد به سلولی که تعدادی از علما منجمله مرحوم طالقانی و ... در آنجا بودند منتقل میشود.
در صفحه 33 کتاب میخوانیم: «نهضت ملی شدن صنعت نفت یک نهضت اسلامی- ملی بود. اسلامی بودنش را آیتالله کاشانی و سید مجتبی نوابصفوی و تعدادی از چهرههای دیگر (که بعضی نتوانستند تا آخر ثباتشان را حفظ کنند، اما در قدمهای اولیه همراه مرحوم نواب صفوی بودند) رقم زدند. اینها اساس حرکت مذهبی را مجدد پایهگذاری کردند و در این راه فداکاری زیادی نمودند. مبارزات ملی شدن صنعت نفت عمدتا با اعلامیههای آیتالله کاشانی و تهدیدهای جدی که رجال ملی همچون دکتر مصدق، حسین ملکی، دکتر مظفر بقایی و ابوالحسن حائریزاده نسبت به دولت داشتند آغاز شد.»
در صفحه 137 کتاب آمده است: «دستگیریهای 15 خرداد بدینصورت بود که یک تعدادی قبل از 15 خرداد دستگیر شدند و یک تعدادی از علمای بزرگ همچون آیتالله شهید مطهری، حجت الاسلام و المسلمین فلسفی و تعدادی از وعاظ را همان شب 15 خرداد در تهران دستگیر کردند. تعدادی از علما را نیز در شیراز، مشهد و چند استان و شهرستان دیگر دستگیر کردند و به تهران آوردند؛ از جمله آیتالله قاضی، آیتالله محلاتی و آیتالله قمی.»
در صفحه 231 میخوانیم: «بار دومی که توفیق پیدا کردم خدمت حضرت امام برسم، اواخر آذر ماه سال 1357 بود. حدود ساعت 10:30 شب به وقت تهران به منزل ایشان رسیدیم- با اینکه دیر وقت بود- امام(قدس سره) اجازه ملاقات دادند و بنده خدمتشان رسیدم و پیامها و تقاضاهای گوناگونی که از بزرگان داشتم، به ایشان عرض کردم. امام(قدس سره) فرمودند: «من باید روی این مطالب مطالعه کنم. پس از مدتی ایشان مرا خواستند و سفارشهایی کرده و برای ما دعا کردند و من از آنجا به سوی فرودگاه حرکت کردم.»
لازم به ذکر است، کتاب خاطرات حبیب الله عسگر اولادی، به قلم سید محمد کیمیافر است. چاپ اول آن در تابستان سال 1389 به تعداد 2000 مجلد از طریق انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی چاپ و مورد بهره برداری قرار گرفته است./992/د102/ع