سه جلد از کتاب البیان در تجزیه و ترکیب قرآن به چاپ رسید

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، کتاب البیان در تجزیه و ترکیب قرآن همراه با فنون بلاغت و نکات و رموزات و اعراب و شواهد با تقریظی از استاد حجت هاشمی خراسانی شروع می‌شود.

جلد اول این کتاب با عناوین: «تقریظ، صورت تقریظ، مقدمه، شرح و توضیح بعضی از اصطلاحات لازم، استعاذه، سوره مبارکه حمد و سوره مبارکه بقره» گردآوری شده است.

در مقدمه این کتاب آمده است: «ابن ابی الحدید شارح چیره دست نهج البلاغه در مقدمه شرح خود صراحتا می گوید: تمامی تاریخ نویسان اتفاق دارند که حضرت امام علی علیه السلام اولین کسی است که علم نحو را انشاء و اختراع فرموده و اصول و جوامع آن را به ابی الأسود دوئلی املاء کرده و از آن جمله تقسیم کلمه به اسم، فعل، حرف، معرفه و نکره و تقسیم وجوه اعراب به رفع و نصب و جر و جزم است. سپس می گوید این سخن، معجزه مانند می باشد، چون قوه بشری بدین حصر وافی نبوده و قادر بر این استنباط نیست.»

مؤلف در بخش دیگری از مقدمه آورده است: «ناگفته نماند: نخستین کسانی که علم نحو را از ابوالاسود فرا گرفتند، پسرش عطا و دو شاگردش یحیی و نصر بودند و آنها نیز بعد از وفات ابوالاسود عالم نحو بودند. و ما معتقد هستیم که انسان بدون الهام الهی، در هر مقامی از علم و معرفت هم که بوده باشد، توان ابداع این معارف ژرف و دقیق را نخواهد داشت.»

در جای دیگری از مقدمه آمده است: «از حضرت امام جواد علیه السلام روایت شده که فرمودند: از میان دو مرد که در دین و فضائل برابر باشند، فرد برتر در پیشگاه خداوند متعال شخصی است که در علم ادبیات ماهرتر باشد. راوی می گوید: گفتم: فدایت شوم فضل ادیب را نزد مردم دانستم که در مجلس و مجامع او را گرامی دارند، اما نزد خداوند تبارک و تعالی چطور؟ حضرت پاسخ را چنین فرمود: چون ادیب، قرآن را چنانچه نازل شده است قرائت می کند و غلط نمی خواند.

نویسنده در این مقدمه اضافه کرده است: «ما قرنها علمدار دانش در جهان بوده‌ایم و گواه ما، آثار بزرگان و گذشتگان ما می‌باشد و لکن به لحاظ  دشوار بودن فهم آنها، کتاب‌های قدما به تدریج متروک می‌شود در حالی که چراغ‌های فروزنده باید تا جهان هست، روشن و درخشنده بمانند تا در پرتو نور آن چهره حقیقی ما دیده ‌شود و باید مراقب تلقین زهرآگین بیگانگان و بیگانه‌پرستان باشیم و تحت تأثیر قرار نگیریم، فریب سفسطه‌کاری دغل‌کاران را درباره ادبیات نخوریم و به راهی نرویم که پایان آن نابودی مکتب حقه جعفری می‌باشد، ما باید آن قدر دقایق ادبی را بدانیم که کتاب‌های قدما برای ما آسان باشد.»

در صورت تقریظ آمده است: «و بعد پوشیده نمی‌باشد که در هر عصری از اعصار و و در هر دوری از ادوار رجال علمی بوده و مردان دانش و فضائل در فنون مختلفه و علوم متنوعه بوده که جهان ظلمانی را به انوار علم خود و تحقیقات ارزنده نورانی کرده و پرده های ظلمت جهل و نادانی را دریده و مجملات را شرح داده و مبهمات را توضیح و هویدا ساخته، بعضی به واسطه تصنیف و برخی به سبب تألیف در حواشی و متون گاهی بصورت نثر و زمانی به شکل شعر و به واسطه عبارات شیرین و زیبا حقایق را بیان کرده و دقائق را عیان نموده و یکی از آنها در زمان ما حجت‌الاسلام محمدرضا هاتفی می‌باشد که کتابی تألیف نموده بنام «البیان» که در آن رنج فراوان کشیده و خون دل بسیار خورده، در باب تجزیه و ترکیب آیات قرآنیه با بیان وجوه معانی و بیان و بدیع و جز آنها که در باب خود کم‌نظیر بلکه بی‌نظیر است... .»

مقدمه نیز بخش‌های مختلفی چون: «فضیلت علم، نقش ادبیات عرب در زندگی مسلمانان، واضع الفاظ بر معانی کیست، قول لغوی نزد علمای علم اصول، علوم ادبی سیزده علم است، چه کسانی خدا را بهتر می شناسند، شناخت قرآن، چرا قرآن به زبان عربی است، چه کسانی به تفسیر و تأویل قرآن آشنا هستند، أنیق چیست، نقش معانی و بیان و بدیع در فهم آیات، صناعات بدیعی که در سوره کوثر به کار رفته است، صناعاتی که در یک آیه کوچک به کار رفته است» را مورد بررسی قرار داده است .

در باب فضیلت علم آمده است: «ابن سینا در این باب می‌گوید: هر چیزی در این جهان منکری دارد حتی خداوند متعال، ولی علم را منکری نیست و لو جاهل. آری هر کس در هر مقام و عقیده، نمی‌تواند منکر مقام علم و فضیلت آن و برتری دانا بر نادان و شرافت عالم بر جاهل شود، زیرا علم ذاتا کمال و عالم نوعا مورد احترام و شایان تکریم است.

از دیگر عناوین مقدمه عبارتند از: «در قرآن حرف و یا کلمه ای زاید وجود ندارد، کلمات ثقیل در قرآن مجید، موقعیت کلمات طولانی در قرآن، حافظه قوی دلیل بر فهم معانی نیست، فواصل آیات، وجوه و نظایر، نظم غریب و عجیب ترتیب قرآن، آیا واژگان بیگانه در قرآن به کار رفته است، کلماتی که فقط به صورت جمع در قرآن به کار رفته اند، کلماتی که مفرد آن در قرآن آمده است، ایجاز در قرآن، اندیشه در ساختمان لغات، آیا بیان یک معنا به وسیله الفاظ متعدده جایز است، چرا کلمه علی را اختیار و انتخاب نموده است.»

همچنین جلد دوم کتاب البیان شامل «تجزیه و ترکیب سوره بقره از آیه 126 و سوره آل عمران» و جلد سوم این کتاب «تجزیه و ترکیب سوره آل عمران از آیه 80، سوره نساء و سوره مائده» را در بردارد.

لازم به ذکر است کتاب البیان در تجزیه و ترکیب قرآن به قلم محمدرضا هاتفی و تقریظ استاد حجت هاشمی‌خراسانی به همت انتشارات اسوه و با تیراژ 2000 نسخه و به قیمت دوره 800000 ریال به بازار کتاب عرضه شده است./992/ن601/ق