طلاب باید با حضور فعال و برونگرا در میان جوانان، گرههای ذهنی آنان را باز کنند
اشاره: رهبر معظم انقلاب اسلامی بارها بر اولویت دادن به تبلیغ در حوزههای علمیه تأکید کردهاند، زیرا تبلیغ مؤثر عامل اصلی مقابله با بحرانهای فرهنگی و اجتماعی است. تبلیغ تهاجمی به معنای مواجهه فعال و پیشدستانه با اندیشهها و سبک زندگی غربی است که نیازمند دانش، مهارت و شجاعت است. متأسفانه ساختار آموزشی حوزه هنوز نتوانسته بهدرستی این مهارتها را در طلبهها تقویت کند و سرفصلهای بهروز و تخصصی در این زمینه کم است. تبلیغ تهاجمی ترکیبی از علم، فن بیان، سواد رسانهای و اخلاص است که مبلغ باید با شور و اشتیاق آن را دنبال کند. برای تأثیرگذاری واقعی، حوزهها باید آموزشها و مهارتهای لازم را به طلبهها ارائه دهند تا بتوانند در میدان جنگ فرهنگی با قدرت ظاهر شوند و جوانان را از خطرات مدلهای انحرافی غربی حفظ کنند. تبلیغ تهاجمی، عامل پیشرفت و حفظ هویت اسلامی در برابر هجمههای دشمن است.
در همین راستا خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، گفتوگویی با حجتالاسلام علی کلاته مدیر گروههای تبلیغی حوزههای علمیه کشور، داشته است که مشروح آن در ادامه تقدیم خوانندگان گرامی خواهد شد:
رسا ـ چرا رهبر انقلاب اسلامی تبلیغ را بهعنوان اولویت نخست حوزههای علمیه مطرح کردهاند و اهمیت این موضوع در مواجهه با مسائل اجتماعی و فرهنگی چیست؟
رهبر معظم انقلاب اسلامی بارها تأکید کردهاند که تبلیغ باید اولویت اول حوزههای علمیه باشد، زیرا اهمیت تبلیغ در جامعه و تأثیرگذاری آن بسیار کلیدی است. امیرالمؤمنین علیهالسلام فرمودهاند: «رُبَّ کَلامٍ کَالْحُسام»؛ یعنی چه بسا سخنی که مانند شمشیر برنده و اثرگذار است. اگر ما به این سخنانی که باید به گوش جوانان برسد، بهدرستی عمل کرده بودیم، بسیاری از مشکلات و اغتشاشات اخیر هرگز پیش نمیآمد.
رهبر معظم انقلاب میفرمایند که جوانان امروز از بسیاری جهات، حتی از نوجوانان زمان دفاع مقدس عقل و بصیرت بالاتری دارند، اما متأسفانه ذهن آنها بهخاطر دشمنی که جنگ شناختی و رسانهای ایجاد کرده، دچار بحران و اختلال شده است. در واقع دشمن برنامهریزی کرده تا ذهن جوانان را درگیر خود کند و آنها را به سمت بحران بکشاند.
لذا رهبر معظم انقلاب میگوید طلبهها باید به میان این جوانان بروند، با آنها حرف بزنند، گرههای ذهنیشان را باز کنند و به سؤالات و دغدغههایشان پاسخ دهند. این همان «تبلیغ» است که اگر بهدرستی انجام میشد، باعث میشد جوانان به خیابان نیایند و شعارهای ضدحکومتی ندهند.
متأسفانه یکی از مشکلات حوزه این است که برخی طلبهها به جای برونگرایی، درونگرا شدهاند و فقط در حوزه و محیطهای بسته فعالیت میکنند. در حالی که رهبر معظم انقلاب بر «حوزه برونگرا» تأکید دارد؛ یعنی طلبه باید از محیط حوزه بیرون بیاید و در دانشگاه، مغازه، پارک و هر جای دیگر که مردم حضور دارند، تبلیغ کند و ارتباط برقرار نماید.
تبلیغ به معنای واقعی یعنی تعلق خاطر به مردم و جامعه داشتن. طلبهای که وارد حوزه میشود، باید از همان ابتدا بداند که مسئولیت او فقط مطالعه و تحقیق در حوزه نیست، بلکه باید با مردم ارتباط مؤثر داشته باشد، مشکلات و دغدغههای آنها را بشناسد و پاسخگو باشد.
اگر تبلیغ بهعنوان اولویت اول حوزهها جدی گرفته نشود، حوزه نمیتواند تأثیرگذار و مثمرثمر در جامعه باشد. کسی که فقط در اتاق خود و در محیط حوزه بماند و تنها به نوشتن کتاب یا تدریس بپردازد، نمیتواند تحول اجتماعی ایجاد کند، زیرا مردم با این روش ارتباط نمیگیرند و تأثیر لازم شکل نمیگیرد.
بنابراین تبلیغ اولویت اول حوزه است تا حوزه بتواند نقش مؤثر خود را در هدایت، تربیت و پاسخگویی به نیازهای جامعه ایفا کند و جوانان را از مسیرهای انحرافی و بحرانزا دور نگه دارد.
رسا ـ رهبر معظم انقلاب کلیدواژه «تبلیغ تهاجمی» و «هجوم به اندیشه و مبانی غرب» را مطرح کردهاند. تبلیغ تهاجمی چیست و الزامات، بایدها و نبایدهای آن کداماند؟
تبلیغ تهاجمی به معنای رویکردی فعال و پیشدستانه در مواجهه با اندیشهها، مبانی و سبک زندگی غربی است که به جای واکنش دفاعی و منفعلانه، با جسارت و شجاعت به نقد و مقابله با آنها میپردازد. متأسفانه ما معمولاً عادت کردهایم که در برابر حملات و القائات دشمن فقط دفاع کنیم؛ یعنی دشمن کاری انجام میدهد و ما باید ماهها صرف توجیه و پاسخ دهی کنیم. اما در تبلیغ تهاجمی، باید خودمان پیشقدم شویم و ضربه اول را بزنیم؛ به جای اینکه همیشه در حالت واکنش باشیم، هجومی عمل کنیم و مدلهای غلط و آسیبزننده غربی را برای مردم به ویژه نسل جوان بهروشنی نشان دهیم.
به عنوان مثال، سبک زندگی غربی در موضوعاتی مثل خانواده، ازدواج و نقش زن در جامعه دچار بحران شده است. غربیها زن و خانواده را به لجن کشیدهاند و این واقعیت تلخ را ما باید بیپروا و تهاجمی به مردم خودمان بگوییم و تبیین کنیم چرا این مدلها ناکارآمد و بنبست است. همزمان مدل اسلامی را به عنوان راهحل و الگوی موفق معرفی کنیم.
الزامات تبلیغ تهاجمی شامل باور عمیق مبلغ به ضرورت این رویکرد و باور به کارآمدی مدل اسلامی است. فعالیتهای تبلیغی باید هماهنگ و هدفمند باشد، یعنی از نوشتن کتاب و مقاله تا برگزاری نشستها و سخنرانیها همگی در راستای تبلیغ تهاجمی باشند. این رویکرد نیازمند شجاعت و جسارت است تا مبلغ از مواجهه با هجمههای دشمن نترسد و دقیقاً نقاط ضعف و تناقضات اندیشههای غربی را با استدلال علمی و مستدل به مخاطب نشان دهد.
در تبلیغ تهاجمی باید پرهیز کامل از واکنشهای منفعلانه و دفاعی که فقط باعث تلف شدن وقت و انرژی میشود وجود داشته باشد. زیرا دفاع صرف، باعث میشود ما همیشه عقبنشینی کنیم و نتوانیم تأثیرگذاری واقعی داشته باشیم. همچنین تبلیغ تهاجمی مستلزم انسجام و اتحاد نیروهای انقلابی و ظرفیتهای داخلی برای مقابله قوی با دشمن در عرصه فرهنگ و اندیشه است.
همانگونه که در میدان جنگ نظامی، ضربه اول تعیینکننده و سرنوشتساز است، در جنگ فرهنگی نیز باید اول ضربه را بزنیم و با این رویکرد تهاجمی، دشمن را به عقب برانیم و جایگاه مدل اسلامی را در جامعه تثبیت کنیم. رهبر انقلاب اسلامی به صراحت تأکید دارند که حوزههای علمیه و مبلغان باید این نگاه را در همه فعالیتهای تبلیغی خود جدی بگیرند و تمام ظرفیت خود را برای تهاجم فرهنگی و فکری به کار گیرند تا انشاءالله دشمن در این میدان نیز شکست بخورد.
رسا ـ با توجه به اهمیت تبلیغ تهاجمی به عنوان یک عرصه کلیدی در مواجهه با هجمههای فرهنگی و فکری دشمن، آیا ساختار آموزشی و تبلیغی حوزههای علمیه به دانش و مهارتهای لازم برای این نوع تبلیغ مجهز است؟ وضعیت ما در این زمینه چگونه است و چه نیازهایی وجود دارد؟
مشکل اصلی ما در حوزههای علمیه این است که مباحث و دروسی که به طور مستقیم برای تبلیغ تهاجمی کاربردی و اثربخش هستند، در رأس و اولویت آموزشها قرار نگرفتهاند. تبلیغ تهاجمی یک علم و مهارت ویژه است که قواعد و قلقهای خاص خود را دارد؛ اینکه چگونه باید هجمه کرد، چگونه باید اذهان را اقناع کرد و چگونه باید حمله فکری و فرهنگی را به بهترین شکل انجام داد، نیازمند آموزشهای تخصصی است.
تبلیغ تهاجمی ترکیبی است از علم، آموزش، سواد رسانهای و هنر بیان. این نوع تبلیغ فقط سلیقهای و یا بر پایه احساسات نیست؛ بلکه باید دارای تحلیل دقیق، فن بیان قوی و شناخت درست از روشهای اقناعی باشد. مثلاً باید بلد باشیم چطور توپ را به زمین دشمن بیندازیم، چطور به سؤالات و شبهات پاسخ دهیم و چگونه با زبان و بیان برنده و قوی، مخاطب را جذب و متقاعد کنیم.
در این مسیر، عنصر «سوز» و اخلاص نیز بسیار مهم است. شهدای بزرگی مانند حاج قاسم سلیمانی و حاجابراهیم همت با وجود خستگیهای طاقتفرسا و چشمهای خونآلود، هرگز از پای ننشستند و با شور و سوز معنوی کار خود را ادامه دادند. تبلیغ تهاجمی هم چنین ویژگیهایی میطلبد؛ مبلغ باید چنان به مأموریت خود پایبند باشد که نیمهشبها بلند شود، دغدغه داشته باشد و با اخلاص و اشتیاق، کار تبلیغی را پیش ببرد.
از سوی دیگر، ما به تولید سرفصلهای بهروز و کاربردی برای آموزش تبلیغ تهاجمی نیازمندیم تا اساتید مجرب این مباحث را به طلبهها منتقل کنند. همچنین، تقویت مهارتهای فن بیان و زبان گفتاری طلبهها ضروری است، زیرا امروز زبان و بیان برندهتر از هر ابزار سختافزاری است و میتواند تأثیرگذاری تبلیغ را چندین برابر کند.
بنابراین حوزههای علمیه باید با جدیت ساختار آموزشی خود را اصلاح کنند و تبلیغ تهاجمی را بهعنوان یک دانش تخصصی، همراه با آموزشهای عملی، فن بیان و مهارتهای رسانهای در کانون توجه قرار دهند. فقط در این صورت است که طلبهها میتوانند در میدان تبلیغ تهاجمی با قدرت و تأثیرگذاری حضور یابند و در مقابل هجمههای دشمن موفق عمل کنند.