پژوهش باید گره از کار تبلیغ دین باز کند/کرسیهای آزاداندیشی و نظریهپردازی نیازمند تحول اساسی است
به گزارش سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، آیتالله علیرضا اعرافی در دیدار معاون پژوهش حوزههای علمیه و شورای این معاونت با اشاره به گستردگی فعالیتها و تنوع شاخههای علمی در حوزه، گفت: حجم وسیعی از کارها یا به انجام رسیده، یا در حال تکمیل است و یا پایهریزی شده و افقهای پیشِرو نیز بسیار گسترده است. تحقق این مسیر، مجاهدت میطلبد و امیدواریم با حفظ همین روحیه جهادی، انقلابی و بسیجی، آیندهای روشنتر همراه با جوششها، درخششها و تحولات بزرگتر در عرصه تولید علمی، پژوهش و تحقیق متناسب با نیازهای دنیای امروز رقم بخورد.
تأکید نخست: تدوین برنامه دوم و تثبیت نظام ارزیابی
مدیر حوزههای علمیه کشور با تأکید بر اهمیت برنامهریزی راهبردی اظهار کرد: برنامه پنج ساله دوم باید تا حد امکان قوی، دقیق و جامع بسته شود. در کنار آن، لازم است تستها و ارزیابیهای بخشی، میدانی، استانی و مدرسهای نیز با پایهای محکم طراحی و اجرا شود، چرا که این برنامه، راهبر حرکت مجموعه در چهار تا پنج سال آینده خواهد بود.
وی خاطرنشان کرد: هرچند این برنامه در مسیر اجرا قابل اصلاح و تکمیل است، اما در مجموع، نقش نقشه راه را ایفا میکند و باید بتواند حرکت هر بخش، چه در صف و چه در ستاد، را جهتدهی کند.
تأکید دوم: ضرورت اقدام میدانی و «آتش به اختیار» در چارچوب راهبردها
آیتالله اعرافی با اشاره به گستردگی حجم برنامهها تصریح کرد: کارها و برنامهها به اندازهای متنوع و گستردهاند که لازم است خطوط اصلی و کلی آن در سطح کلان ترسیم شود؛ بخشی از آن را برنامههای کلان و بخشی دیگر را معاونتها طراحی کنند، اما در نهایت، خود مجموعهها باید با رویکرد «آتش به اختیار» و در چارچوب راهبردها، قواعد و امکانات تعریفشده، به میدان عمل ورود کنند.
وی افزود: بسیاری از این اقدامات ممکن است حتی تا پایان مسیر، گزارشپذیر و قابل ارائه دقیق نباشد، اما بدون تردید در میدان اثرگذار خواهد بود و موجب پیشرفت حوزه میشود. انتظار اصلی از همکاران، حفظ و تقویت همین روحیه جهادی و میدانی است.
تأکید سوم: نگاه بلندمدت به نیمقرن آینده پژوهش حوزوی
مدیر حوزههای علمیه کشور با تأکید بر ضرورت نگاه آیندهنگرانه گفت: از هماکنون باید به آینده حوزه و افق نیمقرن دوم انقلاب اسلامی اندیشید. دو تا سه سال آینده فرصت مناسبی است تا این زاویه دید بلندمدت در برنامهریزیها لحاظ شود و مبنای تصمیمسازیهای راهبردی قرار گیرد.
پژوهش حوزوی باید تمدنی، پاسخگو و گرهگشای مسائل جامعه باشد
آیتالله اعرافی با تأکید بر ضرورت تحول در رویکردهای پژوهشی حوزههای علمیه، پژوهش دینی را نیازمند راهبردی جامع، تمدنی و پاسخگو دانست و گفت: پژوهش حوزوی باید بر روح و جان انسان و بر نیازهای واقعی جامعه و جهان معاصر حاکم باشد و با نگاه فراسازمانی و بینالمللی، در عین پایبندی به سنن اصیل حوزوی، به توسعه و روزآمدسازی این سنتها بپردازد.
پژوهش تمدنی، اجتهادی و مبتنی بر اسناد راهبردی
وی با اشاره به ضرورت حاکم بودن مجموعهای از رویکردهای کلان بر فعالیتهای پژوهشی افزود: پژوهشی که باید دنبال شود، پژوهشی تمدنی، اجتهادی، پاسخگو و فراسازمانی است که از راهبری بینالمللی برخوردار بوده و در عین تقید به سنن حوزهای، توسعهدهنده این سنن نیز باشد. بهرهگیری از همه ظرفیتها و روشهای نوین متناسب با فضای حوزوی و مبتنی بر اسناد پایه و راهبردی پژوهش دینی در جهان امروز، از الزامات این مسیر است.
لزوم پیوند مؤثر پژوهش و تبلیغ دینی
مدیر حوزههای علمیه با تأکید بر پیوند دقیق و جامع میان پژوهش و تبلیغ تصریح کرد: بخشی قابل توجه از تولیدات پژوهشی حوزه باید بهگونهای طراحی شود که گره از کار تبلیغ دینی باز کند و در مسیر «بلاغ مبین» قرار گیرد. پژوهشها باید بتوانند به حل مسائل فکری و ذهنی نسل جوان و جامعه کمک کنند و پاسخگوی نیازهای واقعی فرهنگی، اعتقادی و اجتماعی باشند.
وی با بیان اینکه پژوهشهای بنیادی نیز جایگاه مهمی دارند، افزود: بسیاری از پژوهشهای بنیادی بهصورت غیرمستقیم بر حل این مسائل اثرگذارند و کاملاً ضروریاند؛ اما در عین حال، باید درصد بالایی از تولیدات پژوهشی بهطور مستقیم در خدمت حل مسائل نظام، جامعه، دانشگاه و هدایت فکری جوانان قرار گیرد. نگاه «بلاغ مبین» باید بهصورت سایهافکن بر طرحها و فعالیتهای پژوهشی حاکم باشد.
تأکید بر توسعه و تعمیق نظام رتبهبندی پژوهشی
آیتالله اعرافی به موضوع رتبهبندیها اشاره کرد و گفت: رتبهبندیهای جامع در مدارس و مراکز مختلف حوزوی طی سالهای اخیر آغاز شده و بخشهای برنامهریزی نیز در حال توسعه آن هستند. حوزه پژوهش از پیشگامان این عرصه بوده و رتبهبندی پژوهشی در سطوح و مراکز مختلف شکل گرفته است.
عضو شورای عالی حوزه های علمیه با تأکید بر ضرورت هماهنگی این رتبهبندیها با سایر بخشها، بهویژه بخش برنامهریزی، خاطرنشان کرد: نظام رتبهبندی باید با نگاهی وسیع، استمرار داشته باشد، عمق و توسعه پیدا کند، کیفیتگرا باشد و بتواند جهتدهی مؤثر به سقفها و مجموعههای علمی بدهد. این امر موضوعی کوچک و کماهمیت نیست، بلکه نقش تعیینکنندهای در ارتقای کیفیت و اثربخشی فعالیتهای حوزوی دارد.
رتبهبندی پژوهشی با آسیبشناسی و اصلاح مستمر همراه باشد
آیتالله اعرافی با اشاره به نقدهایی که نسبت به نظام رتبهبندی مراکز و فعالیتهای پژوهشی مطرح میشود، بر لزوم شنیدن دیدگاه منتقدان و اصلاح فرآیندها تأکید کرد و گفت: رتبهبندی با وجود برخی آسیبهای جانبی، ابزاری جهتدهنده و محرک برای حرکت هدفمند مجموعهها در مسیر ترسیمشده است.
وی با بیان اینکه رتبهبندیها همواره در معرض نقد قرار دارند، اظهار داشت: بنده شخصاً نقدهای مطرحشده را با احترام کامل به دوستان حوزه برنامهریزی منتقل میکنم و همواره تأکید دارم که با منتقدان بنشینید، سخنان آنها را بشنوید و در صورت لزوم اصلاحات لازم را انجام دهید. رتبهبندی بهطور طبیعی دارای برخی آسیبها و پیامدهای جانبی است که باید به آنها توجه جدی شود.
آیتالله اعرافی افزود: با این حال، اصل رتبهبندی امری ضروری و راهبردی است؛ چرا که مجموعهها را به میدان عمل میآورد، به آنها خط و جهت میدهد و حرکت آنها را در چارچوب مسیرهای تعیینشده تسهیل میکند.
تأکید بر ارتقای نظام رتبهبندی و تقویت پژوهش
وی ارتقای مستمر نظام رتبهبندی، اهتمام جدی به اجرای آن و انجام آسیبشناسی دقیق در بخشهای مختلف پژوهشی را از تأکیدات مهم دانست و تصریح کرد: پژوهش باید بهعنوان یک رکن هدایتگر، بهصورت فعال و هوشمندانه در همه بخشهای مدیریتی جریان داشته باشد.
پژوهش؛ معاونت راهبر و هماهنگکننده در مدیریت
مدیر حوزههای علمیه کشور با اشاره به نقش محوری پژوهش گفت: پژوهش، ستاد راهبر همه فعالیتهای پژوهشی در درون مدیریت و در ارتباط هوشمندانه با نهادهای مختلف حوزوی است. در درون مجموعه مدیریتی، اختیارات کامل به مسئولان پژوهشی داده شده و این مراکز و معاونتهای پژوهشی عملاً در اختیار مدیریت پژوهش قرار دارند. شما میتوانید این مراکز را ساماندهی کنید، فرمان بدهید و با قدرت آنها را پیش ببرید؛ این اختیار از سوی مدیریت به شما واگذار شده است.
ضرورت تعامل هوشمندانه با نهادهای بیرونی و تکمیل نقشه جامع پژوهش
آیتالله اعرافی در ادامه با تأکید بر تعامل و هماهنگی با نهادهای بیرونی حوزه بیان کرد: لازم است با رویکردی هوشمندانه، همه نهادهای حوزوی در منظومه «نقشه جامع پژوهش» قرار گیرند. بخش قابلتوجهی از این نقشه جامع پژوهش تهیه شده و باید در برنامههای آینده بهصورت جدی مورد توجه قرار گیرد. در صورت نیاز، این نقشه باید تکمیل شود و با برنامهریزی و هماهنگی، حتی در شورای عالی مطرح و تصویب شود تا با مصوبات قوی، نقش جهتدهنده خود را نسبت به سایر نهادها ایفا کند.
ضرورت ایجاد ستادهای راهبری علم / آمادگی برای تحول بنیادین پژوهش با هوش مصنوعی
آیتالله اعرافی با تأکید بر لزوم ساماندهی و تقویت ساختارهای راهبری علمی، گفت: همانگونه که در حوزههای اجتماعی و فرهنگی ستادهای راهبری وجود دارد، در عرصه علم نیز باید ستادهای راهبری تخصصی و فعال شکل بگیرد.
وی با اشاره به تجربههای موجود در برخی بخشها افزود: اکنون نمونههایی از این ستادهای راهبری در حوزههایی مانند «فقه معاصر»، «نظامات» و «فلسفههای مضاف» در حال فعالیت هستند و ستاد راهبری ادبیات نیز مشغول کار است، اما این میزان کافی نیست. به باور من، باید دستکم ۱۵ ستاد راهبری علمی بهصورت واقعی و اثرگذار تشکیل شود که پژوهش، هماهنگی، آموزش و بخشهای ذیربط را بهصورت منسجم پوشش دهد.
آیتالله اعرافی با تأکید ویژه بر حوزه فلسفههای مضاف تصریح کرد: انتظار میرود در سال آینده در این حوزه شاهد یک «جهش» و «جوشش» علمی باشیم. این امر مستلزم برنامهریزی دقیق، هماهنگی نهادی و تمرکز بر تولید محتوای عمیق و راهبردی است.
لزوم تولید خروجیهای علمی قابل عرضه و اثرگذار
مدیر حوزههای علمیه کشور با اشاره به اهمیت خروجیهای پژوهشی گفت: همه برنامهها باید به تولید خروجیهای دقیق، باکیفیت و قابل عرضه منجر شوند. تجربه فقه معاصر نشان داد که وقتی آثار علمی متقن و کاربردی تولید میشود، مورد استقبال جدی قرار میگیرد. در سایر بخشها نیز باید بهگونهای عمل شود که نتایج پژوهشها شفاف، قابل ارائه و دارای ارزش افزوده علمی باشند.
تحول فناوری و عبور از نگاه ابزاری به هوش مصنوعی
وی در بخش دیگری از سخنان خود به تحولات فناوری اشاره کرد و گفت: آنچه تاکنون درباره فناوریهای نوین و هوش مصنوعی مطرح شده، در مقایسه با واقعیت پیشِ رو هنوز کافی نیست. هوش مصنوعی دیگر صرفاً یک ابزار نیست؛ بلکه در کنار علوم شناختی، به یک کنشگر فعال تبدیل شده و در تعامل مستقیم با انسان عمل میکند.
دگرگونی جوهری پژوهش در عصر هوش مصنوعی
آیتالله اعرافی با تأکید بر آثار عمیق این فناوری افزود: تمامی اضلاع و ابعاد پژوهش با هوش مصنوعی پیشرفته دچار دگرگونی خواهد شد؛ نه یک تغییر سطحی، بلکه تحولی جوهری و بنیادین. بسیاری از الگوها و شیوههای فعلی پژوهش بهطور کامل دگرگون خواهند شد.
عضو شورای عالی حوزه های علمیه در ادامه خاطرنشان کرد: تأکید بر این نیست که بلافاصله وارد اقدام اجرایی در این حوزه شویم، بلکه مهم آن است که جهتگیری کلان و راهبردی ما بهسمت این تحول باشد و از هماکنون برای آیندهای متفاوت در عرصه علم و پژوهش آماده شویم.
مدیر حوزه های علمیه خاطرنشان کرد: این تحول نیازمند فکر، تدبیر، طراحی پروژه و مشارکت همهجانبه است و از موضوعاتی است که باید بهصورت مستمر در معاونت پژوهش مورد بررسی و پیگیری قرار گیرد. افزون بر این، مجموعههای پژوهشی باید فراتر از مأموریتهای درونسازمانی خود، به دیگر بخشها نیز در این مسیر کمک کنند.
درسهای خارج و تخصصی؛ قلب تپنده پژوهش حوزه
مدیر حوزههای علمیه با تأکید بر جایگاه درسهای خارج و تخصصی گفت: هرچند این دروس در ظاهر ذیل آموزش تعریف میشوند، اما روح و کارکرد اصلی آنها پژوهشی است. پرسش جدی این است که پژوهش حوزه تاکنون چه بهرهای از درسهای خارج در تولید علم و پیشبرد پژوهش برده است؟ باید تحلیل دقیقی از درسهای خارج و تخصصی ـ بهویژه در رشتههای سطح چهار ـ داشته باشیم؛ آسیبها، قوتها و ظرفیتهای آنها شناسایی شود و برای فرآوری و ارتقای این دروس نقشهای روشن طراحی گردد.
ضرورت تحلیل پژوهشی دادههای دروس خارج
وی افزود: پژوهش باید این منابع را بردارد، روی آنها طرح تعریف کند و پروژههای راهبردی شکل دهد. همانگونه که امروز دهها طرح فقه معاصر در حال اجراست، لازم است توزیع موضوعی دروس خارج بر اساس نیازهای امروز جامعه بهطور جدی مورد بازنگری قرار گیرد.
آییننامههای جدید؛ فرصتی بزرگ برای تحول پژوهش
مدیر حوزههای علمیه با اشاره به آییننامههای جدید ابلاغشده گفت: در آییننامههای جدید، گامهای مهمی برداشته شده است از جمله به رسمیت شناختن دروس خارج در حوزههایی غیر از فقه و اصول و همچنین رسمیتبخشی به بسیاری از دروس آزاد که پیشتر در برنامه رسمی حوزه قرار نداشتند.
وی تصریح کرد: پژوهش باید نسبت خود را با این آییننامهها و طرحهای تحولی جدید مشخص کند و بهرهگیری حداکثری از این فرصتها داشته باشد، چراکه این موضوع از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و نباید با نگاه حداقلی به آن نگریست.
پژوهشمحوری؛ مأموریتی فراگیر برای همه بخشها
آیتالله اعرافی در ادامه تأکید کرد: پژوهش صرفاً به راهبری مستقیم طرحهای پژوهشی محدود نمیشود، بلکه باید آموزش، تبلیغ، امور طلاب، منابع انسانی و همه بخشها را پژوهشمحور کند. این نکتهای است که طی دو دهه گذشته بارها بر آن تأکید شده و گامهایی نیز برداشته شده است، اما هنوز به نقطه مطلوب نرسیدهایم. اگر پژوهش بخواهد نقش راهبری واقعی خود را ایفا کند، باید همه ساختارها را پژوهشمحور سازد؛ کاری بسیار سنگین و دشوار، اما شدنی.
آیتالله اعرافی با انتقاد از ضعف بازتاب جهانی تحقیقات حوزوی، تأکید کرد: پژوهشهای ما در عرصه بینالمللی دیده نمیشود و برای جبران این خلأ، نیازمند یک طرح جامع، اندیشهورزانه و مورد حمایت جدی هستیم.
لزوم حضور مؤثر در گفتمان علمی جهان
مدیر حوزه های علمیه ادامه داد: تحقیقات ما عمدتاً محصول فضای درونی کشور، زبان فارسی و گفتمان داخلی است و عملاً در گفتمانهای علمی جهان حضور چندانی نداریم. فاصله میان تولیدات علمی ما و استانداردهای عرضه بینالمللی زیاد است؛ چه از نظر زبان و چه از نظر ساختار و محتوا. رویکرد بینالمللی شدن پژوهش، امری ساده و مقطعی نیست و نیازمند یک طرح جامع و مشخص است که دقیقاً روشن کند در هر بخش چه اقداماتی باید انجام شود.
نقش هوش مصنوعی؛ فرصتها و الزامات نظارتی
مدیر حوزههای علمیه با اشاره به ظرفیتهای جدید فناوری گفت: امروز بخشی از فرآیندهایی مانند ترجمه، اقتباس و ویرایش اولیه با کمک هوش مصنوعی تا حد زیادی تسهیل شده است، اما این بههیچوجه به معنای بینیازی از سردبیر، ویراستار و ناظر علمی جدی نیست. گفتمانسازی علمی و بینالمللی شدن اندیشه، بیش از هر چیز به تفکر، طراحی و حمایت نیاز دارد.
ضرورت پیگیری علمسنجی و ارتقای سامانههای پژوهشی
آیتالله اعرافی علمسنجی را یکی از محورهای مهم ارزیابی پژوهش دانست و تصریح کرد: اقداماتی که در این زمینه آغاز شده، حتماً باید با جدیت پیگیری و تکمیل شود. سامانه محققان و پژوهشگران آزاد به عنوان یک طرح نو و تحولآفرین است و نیازمند آسیبشناسی مستمر و ارتقای روزافزون آن است.
لزوم ظرفیتسازی برای اساتید و تقویت تولید علمی
مدیر حوزههای علمیه با اشاره به کاهش پذیرشها در سالهای اخیر گفت: ما امروز جمعی از اساتید را در اختیار داریم که باید به سمت فعالیت پژوهشی هدفمند سوق داده شوند؛ بهگونهای که همچون یک استاد تماموقت، مورد حمایت قرار گیرند اما در مقابل، تولید علمی مستمر و مؤثر داشته باشند. این موضوع، مسئلهای کوچک و حاشیهای نیست، بلکه یک ضرورت راهبردی است.
ارتقای کیفی کتابخانهها، مجلات و مراکز پژوهشی
آیتالله اعرافی با تأکید بر نقش زیرساختها افزود: احیای آثار، اسناد توسعه، تقویت کتابخانهها با رویکردهای نوین، ارتقای نظارت بر مجلات علمی، ساماندهی مراکز پژوهشی، پایاننامهها، مؤسسات نشر و حتی معاونتهای مرتبط، همگی نیازمند توجه جدی هستند. امروز حدود پانزده کانون و صف پژوهشی در حوزه فعال است که با اشراف، راهبری و تقویت هوشمندانه میتوان اثرگذاری آنها را چند برابر کرد.
سه راهبرد تحول پژوهش در حوزه:
مدیر حوزههای علمیه سه محور اصلی تحول را چنین برشمرد:
۱. نگاه تولیدمحور به پژوهش
۲. ارتقای کیفی و افزایش نظارت هوشمندانه
۳. حمایت هدفمند از جامعه پژوهشی
این سه راهبرد باید بر تمام حرکتهای پژوهشی سایه بیفکند و گرههای موجود را باز کند.
منشور مواضع فکری حوزه در هزار مسئله جهانی
آیتالله اعرافی با اشاره به طرح تدوین منشور فکری حوزه گفت: حوزه باید موضع فکری خود را در دستکم هزار موضوع مطرح در جهان امروز، بهصورت رسمی و مورد تأیید بزرگان اعلام کند. این مواضع میتواند در قالب مانیفستها و بیانیههای بینالمللی تنظیم و در روابط علمی و بینالمللی بهخوبی عرضه شود.
پروژه کلان استخراج موضوعات فقهی و کلامی با کمک هوش مصنوعی
وی یکی از پروژههای بزرگ و ضروری را استخراج نظاممند آیات و روایات مرتبط با موضوعات فقهی، اخلاقی و کلامی دانست و گفت: امروز با استفاده از هوش مصنوعی، میتوان این کار عظیم را با سرعت و دقت بیشتری پیش برد. هدف این است که به نوعی «موسوعهای نوین» مشابه وسایلالشیعه، اما متناسب با نیازهای جدید فقه و کلام معاصر شکل بگیرد.
استفاده حداکثری از انجمنهای علمی و انسجام مدیریتی
مدیر حوزههای علمیه بر استفاده حداکثری از ظرفیت بدنه حوزه، بهویژه انجمنهای علمی، تأکید کرد و خواستار نهایی شدن هرچه سریعتر طرح انجمنها شد.
وی همچنین تصریح کرد: در حوزه تولید علمی و تربیت سطوح عالی، نباید هیچگونه دوگانگی یا ناهماهنگی مدیریتی وجود داشته باشد. هماهنگی کامل و ارتباط قوی میان مسئولان این بخش، یک ضرورت غیرقابل چشمپوشی است.
انتقاد از وضعیت کرسیهای آزاداندیشی و نظریهپردازی
آیتالله اعرافی با اشاره به وضعیت فعلی کرسیهای آزاداندیشی گفت: اگر از من بپرسید، باید بگویم عملاً کاری درخور انجام نشده و این حوزه نیازمند یک تحول اساسی است. البته پیگیریهایی وجود دارد، اما کافی نیست.
پژوهش، محور تحقق رسالت تولید علم دینی در حوزههای علمیه است
آیتالله اعرافی با تأکید بر ضرورت نهاییسازی هرچه سریعتر «برنامه دوم پنج ساله حوزههای علمیه» گفت: لازم است با اهتمامی قوی، این برنامه در کوتاهترین زمان ممکن تکمیل و پس از آن، برشهای اجرایی متناسب با مباحث مطرحشده و افقهای پیشرو استخراج شود. در صورت نیاز، بازخوانی مجدد برنامه با نگاه به تحولات جدید امری ضروری است تا به توفیق الهی بتوانیم رسالت بزرگ حوزه، یعنی تولید و پیشبرد علم دینی را بهصورت واقعی محقق کنیم.
پژوهش؛ بازیگر محوری در تحقق مأموریتهای کلان حوزه
وی با اشاره به نقش بنیادین پژوهش در حوزههای علمیه تصریح کرد: پژوهش در تحقق اهداف کلان حوزه نقشی بسیار مهم و محوری دارد. در کنار آن، عرصههایی همچون کتاب سال، جشنوارههای علمی و پژوهشسراها نیز دارای ظرفیتهای تحولآفرین هستند و باید طرحهای ارتقایی و تحولی مرتبط با آنها با جدیت دنبال شود.
ضرورت بازخوانی فعالیتها با رویکردهای نو
مدیر حوزههای علمیه کشور خاطرنشان کرد: لازم است تمامی مباحث و فعالیتها با نگاههای جدید مورد بازخوانی قرار گیرد و طرحهای تحولی در این حوزهها بیش از پیش تقویت شود. واسپاری اختیارات به استانها همراه با حمایت و نظارت، رویکردی است که طی سالهای گذشته دنبال شده و باید بهویژه در حوزه آموزش و پژوهش تقویت شود.
نگاه کلان به دستاوردها و افقهای پیشروی تولید علم دینی
آیتالله اعرافی هدف اصلی این نشست را ترسیم یک نگاه جامع به دستاوردها و افقهای پیشروی حوزه در عرصه تولید علم و اندیشه دینی دانست و افزود: در کنار این نگاه راهبردی، لازم میدانم صمیمانه از تلاشهای صورتگرفته تشکر کنم، بابت کاستیها عذرخواهی داشته باشم و همت و تلاش مضاعف همکاران را مورد تحسین قرار دهم.
وی با تأکید بر اهمیت اطلاعرسانی دقیق دستاوردها گفت: لازم است گزارشی جامع از این فعالیتها تهیه شود و در یکی دو جلسه شورای عالی ارائه گردد؛ چرا که گستره و ابعاد این اقدامات میتواند موجب شگفتی اعضای شورا شود.
حوزه علمیه؛ راهبر تولید علم در قلمرو علوم اسلامی در سطح جهانی
مدیر حوزههای علمیه کشور با اشاره به رویکردهای کلان راهبردی حوزه تصریح کرد: حوزه علمیه باید بهعنوان راهبر تولید علم در قلمرو علوم اسلامی و علوم انسانی اسلامی، نهتنها در ایران بلکه در سطح جهان ایفای نقش کند. این قله بلند باید در مقدمه برنامهها بهروشنی مورد تأکید قرار گیرد تا جهتگیری طرحهایی همچون کتاب سال، جشنوارهها، نظامهای ارزیابی و علمسنجیها در همین مسیر تنظیم شود.