فناوری هر تمدنی، متناسب با طبیعت و وضعیت تمدنی آن شکل میگیرد
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، دکتر هادی همایون، عضو هیئت علمی دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع)، در بیستوهفتمین پیشنشست همایش بینالمللی «دین، فرهنگ و فناوری» با اشاره به نسبت میان انسان، طبیعت و فناوری اظهار کرد: هر آن چیزی که ما پیرامون خود میبینیم، سایههای ماست؛ یعنی از لحاظ وجودی، وجودی ظلی دارند و با ما کموزیاد میشوند.
وی افزود: یکی از عناصری که در محیط طبیعی خودمان میسازیم و برای ما روشنتر است، فناوری است. فناوری از این جهت با طبیعت تفاوتی ندارد؛ لایه اوزون که سوراخ شده، حاصل عملکرد ماست و گوشیای که در دستمان ساخته شده نیز محصول فناوری ماست.
عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) با بیان اینکه فناوری ارتباط عمیقی با تمدن پیدا میکند، ادامه داد: هر تمدنی فناوری خودش را دارد و هر طبیعتی، تمدن خودش را. اگر اینگونه نگاه کنیم، اتفاقاتی که در محیط زیست و فناوری ما رخ میدهد، دارای یک الگوست و به سمتی حرکت میکند که حتماً باید در نسبت با تمدن دیده شود.
لزوم توجه فقه به وضعیت تمدنی
همایون در ادامه با تأکید بر ضرورت توجه فقه به اقتضائات تمدنی گفت: امروز باید پرسید که سادهزیستی برای مسئولان دولت واجب است یا مستحب؟ اشرافیت برای آنها حرام است یا مکروه؟
عضو هیئت علمی دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع) افزود: اگر کسی موبایل را دزدی نکرده باشد، از نظر عادی اشکالی ندارد که از آن استفاده کند؛ اما کدام فقه باید بیاید و بگوید این مسئله حرام است و کدام فقه باید بگوید این فرد به خاطر اینکه مسئول است و به سمت اشرافیگری رفته، مرتکب یک امر حرام شده است؟ دلیلش این است که باید با نگاه تمدنی به مسئله توجه کنیم.
تمدن و نسبت آن با انبیای اولوالعزم
همایون در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مطالعه تاریخ از منظر تمدنی اظهار کرد: اگر تاریخ را از جهت مواد تمدنی بررسی کنیم و آن را بر دوران انبیای اولوالعزم منطبق کنیم، به نظر میرسد یک فرمول قابل مشاهده است؛ یک پیامبر اولوالعزم یک دوره جدید و گشایش ایجاد میکند و تلاشهایی برای تشکیل حکومت صورت میگیرد.
وی ادامه داد: در انتهای آن دوره، پیش از آنکه کار به پیامبر اولوالعزم بعدی برسد، حکومتی در حد یک ظرف شگفتانگیز از تلاشهای آن پیامبر شکل میگیرد؛ اما بعد که آن حکومت شکل گرفت، یک طاغوت میآید و آن حکومت را ـ چون دیگر ملموس شده و تمدن به وجود آمده است ـ به ظاهر ساقط میکند.
عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) با اشاره به نمونههای تاریخی افزود: دستکم در مورد تمدن غرب، از لحاظ تاریخی برای ما روشن است. تمدن خودمان همان چیزی بود که بنیامیه و بنیعباس آن را تخریب کردند؛ پس از آن حمله ترکان، حمله مغول و سپس حوادث و جنگهای مختلف بر آن وارد شد و جنگهای صلیبی ۲۰۰ ساله نیز این تمدن را بیش از پیش تخریب کرد.
وی خاطرنشان کرد: این تمدن آنقدر تخریب شد و متمرکز شد تا در روم شرقی و قسطنطنیه قرار گرفت. قسطنطنیه فتح شد و به ظاهر، مسلمانها اینها را جمع کردند و اروپا به تمدن تبدیل شد.
فناوری؛ ابزاری که ممکن است جای انسان را بگیرد
همایون در پایان با تأکید بر ضرورت بازنگری در تلقی ما از فناوری گفت: تصور ما از تکنولوژی باید خیلی قویتر شود. این فناوریهایی که ما درست کردهایم، همه دارد جای ما مینشیند؛ اما قدرت خودمان را کامل از ما میگیرد.
وی تأکید کرد: بنابراین فناوری را نمیتوان صرفاً مجموعهای از ابزارها دانست، بلکه باید آن را در نسبت با انسان، طبیعت و تمدن مورد توجه قرار داد؛ چراکه تحولات فناوری، هم بر محیط پیرامون ما و هم بر ساختار تمدنی ما اثر میگذارد.