کفویت در ازدواج در قلمرو فقه اسلامی و حقوق ایران

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، کتاب کفویت در ازدواج در قلمرو فقه اسلامی و حقوق ایران، به بررسی مفهوم و دامنه هم شأنی با محوریت فقه اسلامی و قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران پرداخته است.

محتوای این کتاب، در چهار بخش به همراه یک خاتمه ارائه شده است.
بخش نخست، طی دوفصل، به بیان کلیاتی درباره موضوع تحقیق پرداخته است، که شامل تعریف کفویت و نیز کاربردهای آن در فقه اسلامی و حقوق موضوعه می شود. هم چنین جایگاه اصلی این بحث را در فقه، معرفی کرده است.

بخش دوم، به تبیین خاستگاه کفائت در فقه امامیه اختصاص یافته، که حاوی دو فصل است: در فصل نخست، کفائت در باب قصاص به عنوان شرط جواز قصاص آمده و در فصل دوم، موضوع بحث در باب نکاح ارزیابی می شود. در اولین گفتار این فصل شرایط مطرح در تحقق یا لزوم عقد نکاح بررسی شده، که عبارت اند از: اسلام، ایمان و قدرت زوح بر پرداخت نفقه. درباره شرط (ایمان) به تفصیل بیشتری بحث گردیده و معنای ایمان در حوزه تفسیری، روایی و نیز حوزه فقهی، توضیح داده شده و دیدگاه فقها درباره نوع شرطیت ایمان، ارائه برخی از ادله آنان، نقد و بررسی شده است؛ هم چنین از نکاح ناصبی، سخن به میان آمده است. تأثیر این معنا از کفائت، در احکام فقهی و قانونی، توضیح داده شده و مؤلفه های تأثیرگذار در انتخاب همسر مناسب، بررسی و اولویت دو خصلت در این باره، یاد آوری شده است. گفتار سوم این فصل نیز درباره هم کفوی به عنوان سقوط ولایت ولی است، که در آن به ارزیابی نحوه ولایت بر دختر باکره پرداخته شده و مسئله (عضل ولی) و دامنه اختیارات او، به تناسب موضوع نوشتار، توضیح داده شده است.

بخش سوم، به هم کفوی از منظر اهل سنت اختصاص یافته است؛ بدین منظور، در فصل اول آن، جایگاه فقهی کفویت و در فصل دوم، که در دو گفتار مطرح شده، معانی کفائت در فقه اهل سنت، بررسی شده است.

در گفتار دوم ـ که مربوط به کفویت در نکاح می باشد ـ منظور اهل سنت از قید (اسلام) و نیز زوایای مختلف کفائت به عنوان شرط تناسب و همتایی زوجین، توضیح داده شده است؛ آن گاه به بررسی عناصر معتبر در کفویت از دیدگاه مذاهب اربعه توجه داده است.

فصل سوم این بخش، به نگاه تطبیقی بر آرای امامیه و اهل سنت، پیرامون کفائت در نکاح، معطوف شده است.

بخش چهارم، در ارتباط با کفویت در حقوق ایران می باشد و در آن، به مناسبت بررسی ریشه های احکام قانونی در حقوق مدنی، در مورد راز نیاز به همسر گزینی، بحث شده است. هم چنین کفائت اقتصادی و مصادیق تصریح شده نفقه در قانون، بررسی شده و نیز سایر جنبه های کفویت، که مد نظر قانون گذار قرار نگرفته، از نظر گذشته است. همچنین نحوه تأثیر ولی در ازدواج با دختر باکره از نگاه قانون، ارزیابی شده است.

در خاتمه، به دلیل ارتباط تنگاتنگ فقه و حقوق با اخلاق، و تجلی آن در سه ماده متوالی قانون مدنی، به بررسی مفاد سه ماده 1103، 1104 و 1105 قانون مدنی می پردازد که نتیجه آن، ارائه پیشنهاد هایی است که به قانون گذار می شود.

در بخشی از این کتاب می خوانید: «هم کفو بودن در نظام خانواده، عنوانی نو بنیاد در عرصه تحولات اجتماعی نیست. سابقه توجه به آن، به اولین تشکل اختیاری خانواده باز می گردد و طول عمر آن با حیات مدنی انسان ها قرین است. زندگی انسان ها به طور عرف و معمول، به مسئله کفویت پیوند خورده و حدود و قیود و مصادیق کفائت در طول تاریخ حیات بشری، تابعی از نوع نگرش ها به انسان، اهداف و حقیقت وجودی او از یک سو و برخاسته از گوناگونی محیط زندگی و تفاوت در آداب و رسوم ها از سوی دیگر است.»

کتاب کفویت در ازدواج در قلمرو فقه اسلامی و حقوق ایران به قلم علی هدایتی در سال 1389 با شمارگان 1500 نسخه در 264 صفحه و با قیمت 4500 تومان به همت مؤسسه بوستان کتاب منتشر شده است./913/ن601/ع