مطالبههای بر زمین مانده
بازار داغ سامانههای اینترنتی و مشکلات طلاب
سامانههای اینترنتی با توجه به گسترش شهرها، طولانی شد مسیرها و مشکلاتی مانند آلودگی هوا و ترافیک راه حل مناسبی برای انجام کارهای اداری ساده است. حوزه علمیه و موسسات وابسته به آن نیز چندسالی است با راهاندازی انواع سامانهها سعی در ارائه خدمات بهتر و سریعتر به طلاب حوزههای علمیه دارند که از جمله آنها میتوان به سامانه سمتای دفتر تبلیغات، مرکز خدمات حوزه علمیه، صندوق قرض الحسنه دفتر تبلیغات اسلامی، معاونت آموزش حوزه. به تازگی هم معاونت امور طلاب و دانش آموختگان حوزههای علمیه سامانه نجما را راه اندازی کرده تا طلاب صدور کارت الکترونیکی هوشمند، ثبت نام در فعالیتهای تربیت بدنی، ثبت نام حج عمره و عتبات عالیات، مدیریت اعتبارات مالی (جهت فروش برخی خدمات) و سیستم اسکان در مدارس را از این سیستم پیگیری کنند.
نکتهای که نباید فراموش کرد این که سامانه های اینترنتی بین بدنه طلاب و مسؤولان اجرایی ایجاد فاصله میکند و این نگرانی وجود خواهد داشت که پس از گذشت چندی دیگر مشکلات جدی و واقعی طلاب به مسؤولان منتقل نشود همچنان که هم اکنون نیز باید گفت همه مشکلات طلاب با ایجاد سامانه و سایت برطرف نمیشود. تقویت هویت طلبگی، حفظ و تقویت جایگاه طلاب در جامعه، مشکلات جدی مثل مسکن، معیشت، زندگی در غربت، مسایل مربوط به خانوادههای طلاب از جمله این مشکلات است.
حضور فقه شیعی در فضای مجازی
امروز دیگر کاربرد وسیع سایتهای اینترنتی و ضرورت حضور فعال در آن بر کسی پوشیده نیست. اگر برای تولید علم و تحقق نهضت نرمافزاری مثلث سه گانه ارتباط عالم با منبع علمی، ارتباط شاگرد با استاد و ارتباط استاد با استاد را لازم بدانیم فضای مجازی میتواند در هر سه بخش کمک شایانی به این امر کند.
افزون بر این که بسیاری از عالما و اساتید حوزههای علمیه سایتهای اینترنتی با محتواهای گوناگون دارند که خود این مساله نیازمند آسیبشناسی و بررسی جدی است، برخی موسسات سایتهایی را راهاندازی کردهاند که میتواند در راستای تولید علم گامهای موثری باشد از جمله پایگاه ویکی فقه که از زمان تاسیسس تاکنون بیش از هفت هزار مقاله علمی را در خود جای داده است.
اقدامات دیرهنگام اما امیداوارکننده
ضرورت ترویج وقف این سال ها و روزها به عنوان یک مسأله فرهنگی ـ دینی در رسانه های کشور پرداخته می شود این هفته نیز در مشهد مقدس شاهد راه اندازی سامانه پیام کوتاه احکام شرعی وقف بودیم در مراسم راه اندازی این سامانه نماینده ولی فقیه در سازمان اوقاف ابراز امیدواری کرد که در آینده نزدیک شاهد راه اندازی سامانه پیامک احکام زیارت، احکام بقاع متبرکه و مسائل اخلاقی باشیم. البته مسأله وقف دارای مباحث فراوان اقتصادی و دینی است که آیت الله شبستری نیز این هفته درباره مال الاجاره های موقوفات و همچنین افسانه ماندن احیای برخی موقوفات در کشور گلایه کرد. در هر حال هم گلایه های بزرگان و کارشناسان و هم فعالیت های ارزنده متولیان وقف نشانگر حرکت روبه رشد در عرصه احیای این سنت حسنه است.
هشدار مبلغان؛ پایتخت معنوی کشور بدون طعم معنویت هرگز
«زائران حرم رضوی باید از همان ابتدای ورود به مشهد مقدس، طعم پایتخت معنوی بودن این شهر را بچشند و همه شئون فرهنگ رضوی را لمس کنند.» این قسمتی از سخنان مسؤول امور مبلغان سازمان تبلیغات خراسان رضوی است که در گفت و گو با رسا مطرح شد. نمی خواهیم بگوییم جایگاه مشهد الرضا چیست که سخنان نورانی امام راحل درباره این شهر و صحن و سرای مقدس نشانگر پایتخت معنوی بودن ایران اسلامی است. آنچه که حجت الاسلام بخشی مطرح کرده است جایگاه زائران ثامن الحجج(ع) است، متأسفانه آن گونه که باید مسائل معنوی و فرهنگی در این شهر پی گیری نمی شود. در هر صورت تأمین نیازهای دینی مجاوران و زائران امام هشتم از ارکان تحقق پایتخت معنوی کشور است که حرکت نهادهای دولتی و همچنین دغدغه حوزه علمیه خراسان باید زائر را مشتاق معنویت مدام به زادگاه خویش برساند آن وقت است که آثار و برکات معنوی مشهد الرضا بر گستره ایران اسلامی سایه می افکند.
مطالبههای بر زمین مانده؛ از کرسی آزاد اندیشی دانشگاه تا کرسی آزاد فقهی حوزه
چند سال پیش بود که رهبر معظم انقلاب در دیدار با دانشگاهیان، از ضرورت برپایی کرسی های آزاد اندیشی در دانشگاه ها به عنوان یکی از مراکز مهم علمی کشور سخن گفتند. جلساتی که این فرصت را برای اندیشمندان مهیا می کرد تا نظرات و آرای خود در زمینه های مختلف را در فضایی علمی و به دور از تبلیغات، در کفه ترازوی نقد و نظر بگذارند تا عیار آن عیان شود و عده ای به واسطه پراکندن گرد و غبار سکه تقلبی اندیشه خود را به جای اصل به دانشجویان و جامعه عرضه نکنند. اما در حوزه های علمیه به دلیل ساختار علمی و سنتی فضا برای عرضه و نقد افکار و اندیشه ها بیشتر مهیا و امری مرسوم است. به همین دلیل مطالبه مقام معظم رهبری از حوزه های علمیه رنگ دیگری داشته و ایشان بر ضرورت برپایی کرسی های آزاد فقهی و برگزاری دروس خارج استدلالی قوی در زمینه فقه حکومتی تاکید کرده اند. امری که به نظر می رسد یکی از حلقه های مفقوده فقه امروز حوزه های علمیه باشد، توجه بیشتر به فقه فردی به جای فقه اجتماعی و حکومتی مطالبات حضرت آیت الله خامنه ای از حوزه و دانشگاه اگر چه با پاسخ هایی کوچک در مراکزی محدود روبرو شده است اما هنوز در هیچیک از این دو مرکز علمی کشور به یک روال و روند تبدیل نشده است. امری که به نظر می رسد در صورت اهمال در اجرای آن، حوزه و دانشگاه در آینده ای نه چندان دور باید نقطه اصلی ضعف خود را در آن جستجو نمایند.
هشتم شوال، غمی دیرین بر قلب محبان اهل بیت (ع)
محبت اهل بیت (ع) حلقه اتصال و مرکز اتحاد شیعه و اهل تسنن است اما با در طول تاریخ همیشه گروه هایی که حیات خود را در تفرقه امت اسلام دیده اند، برای تبدیل این نقطه اتحاد به محلی برای تفرقه تلاش نموده اند. وهابیت را می توان آخرین تلاش ها از این دست قلمداد کرد. فرقه ای که با تولدی شبهه ناک به لکه ننگ بر دامن امت اسلامی تبدیل شده است. هشتم شوال یادآور کینه ای دیرین و حماقتی جاهلی از این فرقه است. روزی که بارگاه ساده و مظلومانه ائمه بقیع توسط این فرقه تخریب شد. امسال نیز به سنت سال های گذشته سالروز این واقعه اسفناک درحوزه علمیه و محافل مذهبی با برگزاری محافل اندوه برگزار گردید. حضرت آیت الله صافی گلپایگانی با صدور پیامی پیشنهاد نامگذاری این روز به روز بقیع را ارائه داد و حضرت آیت الله مکارم شیرازی خواستار فریاد دنیای اسلام علیه وهابیت شد. همچنین حضرت آیت الله نوری همدانی نیز در پیام خود تخریب قبور ائمه بقیع را موجب جریحه دار شدن قلوب صدها میلیون محب اهل بیت (ع) در سراسر جهان دانست. این روزها زائران شیعه و سنی ائمه بقیع با کینه به رفتارهای خشن اقلیت وهابی نگاه می کنند و بغض های خود را در گلو می شکنند تا روزی نه چندان دور که این آتشفشان خشم طغیان کرده و بیت الله الحرام و حرم شریف نبوی و بقیع را از سلطه غاصبانه وهابیت نجات دهد.
نمایش چهره ائمه، آری یا نه!
مختارنامه اگر چه سریالی پرمخاطب و روایتی جالب از حوادث پس از حادثه کربلا بود، اما در کنار همه اخبار ریز و درشت همراه خود، یک حاشیه بزرگ نیز داشت، موافقت ها و مخالفت ها با نمایش چهره ائمه علیهم السلام و خصوصا اباالفضل العباس(ع) در این سریال. این موضع گیری ها البته با برخورد تند حضرت آیت الله وحید خراسانی به اوج رسید و در نهایت چهره قمربنی هاشم در این سریال نمایش داده نشد. اما بحث جواز یا عدم جواز نمایش چهره انبیا و اولیای الهی همچنان در محافل مذهبی و هنری باقی ماند. همین دغدغه بود که مجید مجیدی کارگردان متعهد کشور را که در حال تدارک ساخت فیلمی از زندگی پیامبر اعظم (ص) است را به دیدار حضرت آیت الله جوادی آملی کشاند. این استاد دروس خارج حوزه و مفسر قرآن کریم در سخنانی شرط جواز نمایش چهره اولیای الهی را عبور از بازی و سرگرمی به هنر دانست و بر تاثیر تعهدات مذهبی بازیگران این نقش ها در نمایش بدون اشکال این شخصیت های بزرگوار تاکید کرد. حضرت آیت الله جوادی آملی همچنین به نمایش چهره اولیای الهی با حفظ این شرایط در برخی برنامه های نمایشی در کشور نیز اشاراتی داشتند. اما با این وجود به نظر نمی رسد این بحث با توجه به حساسیت های موجود بر روی آن، امری باشد که به راحتی قابل حل باشد.
چشم ها در انتظار سید گمشده
امام موسی صدر یا به قول لبنانی ها «السید المغیب» (سید گمشده) امروز علاوه بر ایران سوژه بسیاری از رسانه های کشور لبنان نیز است. چه آنکه شاید بتوان گفت صدر را لبنانی ها بهتر از ایرانی ها می شناسند و حتی بیشتر از ایرانی ها دوست می دارند، چرا که فقدانش را به مانند برادری بزرگتر و رهبری برای اصلاح و حرکت به سمت وحدت بیشتر از ایرانی ها درک کرده اند. پس شاید جای تعجب نباشد که بسیاری از شخصیت های لبنانی نیز این روزها که زمزمه های اخباری از سید گمشده به گوش می رسد به اظهار نظر در این باره می پردازند. شیخ نبیل قاووق، نایب رییس شورای اجرایی حزب الله لبنان، با بیان اینکه حزب الله و ملت مقاومت دلتنگ امام موسی صدر است، تاکید کرد: جنایت ربودن امام موسی صدر، بی حرمتی به همه ارزش های اخلاقی و انسانی است. همین طور است اظهارات شیخ حسن عبدالله مفتی صور و جبل عامل: امام موسی صدر در فکر و منش و گفتار خویش مانند طبیب حاذقی بود که درد لبنان و منطقه عربی را به خوبی تشخیص داده بود و راه درمان آن را مبارزه با رژیم صهیونیستی و دفاع از قضیه فلسطین می دانست.
مرجعیت آگاه پدر امت
مرجعیت آگاه و بیدار شیعه همیشه در طول تاریخ به عنوان پدر امت اسلامی در عرصه های خطر و نیاز به حمایت از مردم پرداخته و در این راه هیچ گاه گرفتار خمود و سستی و تسلیم در مقابل دشمنان نشده است. در هفته گذشته تماس حضرت آیت الله سید علی سیستانی مرجع اعلای شیعیان عراق با آیت الله شیخ عیسی قاسم رهبر شیعیان بحرین و کسب اطلاع از وضعیت مردم بحرین و همچنین حمایت از آیت الله قاسم در همین زمینه قابل ارزیابی است. در همین هفته نیز حضرت آیت الله نوری همدانی نیز با ارسال نامه ای به سران بحرین، نسبت به جنایات صورت گرفته در این کشور هشدار داد./ع