بن بست ایجاد شده در شناخت نظریه فقهی شکسته شود

به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از روابط عمومی مرکز تحقیقات اسلامی مجلس، حجت الاسلام والمسلمین احمد مبلغی در نشست تخصصی همایش بین المللی "نظریه و نظام فقهی" در موضوعی تحت عنوان " فقه، فقیه و نظریه فقهی" در کشور عمان خاطرنشان کرد: ما می توانیم دو گرایش را در تعریف نظریه فقهی تصور کنیم که یک گرایش بر صرف "اعتبارات و احکام شارع" تمرکز می کند و در چارچوب آن نظریه ای را بنا می سازد.

وی ضمن بیان این که نظریه فقهی بر اساس این گرایش، عبارت است از تلاش برای بازسازی احکام و ارایه آنها به صورت منظومه ای، گفت: این گرایش را بسیاری از عالمان، و در صدر آنها شخصیت معروف، مصطفی زرقا ارایه داده است. تعریف ایشان از نظریه فقهی متمرکز بر احکام شرعی است و معتقد است که در زیر پوست فقه، مجموعه هایی از احکام نهفته هستند که اینها با نظریه های فقهی واقعیت آنها کشف، سازمان دهی و ارایه می گردد.

رییس پژوهشگاه مطالعات تقریبی یادآورشد: بر اساس دیدگاه ایشان، مجموعه های احکام - که کشف و بازسازی می شوند- نظام های حقوقی را تشکیل می دهند.

حجت الاسلام والمسلمین مبلغی گفت: گرایش دوم در تعریف نظریه فقهی این است که برای نظریه پردازی باید میان سه حوزه، مرتب رفت و برگشت داشت تا نظریه شکل گیرد.

وی گفت: این سه حوزه عبارتند از: معتبرات شارع ( یعنی احکام شرعی)، ملحوظات شارع که در مرحله قبل از احکام، جای گرفته اند و سوم، آن دسته از مفاهیم "مسائل نهفته در زندگی بشر" هستند که برخوردار از ربط و ارتباط با دو مقوله یاد شده می باشند.

وی گفت: در نتیجه این رفت و برگشت، نقطه ای که نظریه آن را متحول می کند، احکام است نه ملحوظات ما قبل حکم، و نه مفاهیم زندگی، البته نظریه که شکل گرفت در صورت فعال شدن بر زندگی تاثیر می گزارد.

حجت الاسلام و المسلمین مبلغی ادامه داد: تحولی که در احکام رخ می دهد، عبارت است از سازماندهی احکام با نگاهی تکمیلی و تعمیقی، و رویکردی در جهت بازتولید یک مجموعه و منظومه.

وی گفت: قرار دادن وصف " فقهی" از همین جا نشات می گیرد که این احکام هستند که عمل سازماندهی نسبت به آن ها انجام می گیرد و نه ملحوظات ما قبل حکم و نه مفاهیم زندگی.

این شخصیت حوزوی که در همایش بین المللی نظریه و نظام فقهی در کشور عمان حضور یافته است، تصریح کرد: این عمق دهی در نگاه به حکم، امری است که از پرداختن به ملحوظات شارع در مرحله پیشین، و برآمدن از آن (ملحوظات) به سوی معتبرات شارع حاصل می گردد.

حجت الاسلام والمسلمین مبلغی ضمن بیان این که مجموعه حکم، در این صورت است که به صورت دقیق و آنچنان که هست، شناخته خواهد شد، گفت: اگر غیر از این باشد ما با نقص و فقر ادبیات و فقر نگاه های نظم بخش مواجه خواهیم شد و نظریه فقهی کاری بیش از یک درجازدن نخواهد بود و مفاهیم اسلامی خارج از احکام در دست نیز کشف نشده باقی می مانند.

وی گفت: به نظر می رسد تنها با این نگاه است که می توان بن بستی که در شناخت نظریه فقهی بروز پیدا کرده را شکست و آن را وارد مرحله جدیدی کرد.

وی همچنین گفت: به زودی این مقاله را با تفصیلات آن در یکی از نشریات علمی قم ارائه خواهم کرد.

حجت الاسلام والمسلمین مبلغی در این همایش علاوه بر سخنرانی در مراسم افتتاحیه و جلسات تخصصی، مصاحبه های متعددی را با رسانه ها، جراید نشریات کشورهای مصر، عمان و لبنان ارایه داد.

دیدار و تبادل نظر با برخی چهره ها و شخصیت های برجسته جهان اسلام، گفت و مصاحبه با نشریات، جراید و مطبوعات کشورهای اسلامی از دیگر فعالیت های حجت الاسلام والمسلمین دکتر احمد مبلغی در این سفر علمی بود.

حجت الاسلام والمسلمین مبلغی تاکنون در بیش از 25 همایش بین المللی در کشورهای مختلف جهان حضور پیدا کرد.

حوزه جایگاه فکری و داده ها و داشته های خود را به منصه ظهور برساند

 حجت الاسلام والمسلمین احمد مبلغی در حاشیه همایش بین المللی" نظام و نظریه پردازی فقهی" در گفت و گویی با اشاره به رسالت حوزه های علمیه خاطرنشان کرد: حوزه علمیه متضمن یک نگاه و روش بسیار فنی در پرداختن به مباحث فقهی است و باید این فرصت را در یک فضای تعاملی و کنشگرانه فکری در خدمت اسلام قرار دهد.

وی با اشاره به غنای فقه شیعه برای نظریه پردازی فقهی اظهار داشت: اصول فقه شیعه، متضمن رویکرد های فلسفی عمیق است، ولی متاسفانه گاهی این فرصت در جهان اسلام به هدر می رود، ما باید به جای نشستن در دور و سخن گفتن از راه دور و بازتولید نکات کلی، در گفت وگوها، تفاهم ها و داشتن تعامل های فکری حضوری فعال داشته باشیم.

رییس پژوهشگاه مطالعات تقریبی با اشاره به اینکه حوزه علمیه در یک فضای تعاملی و تبادلی می تواند جایگاه و بروز بسیار خود داشته باشد، گفت: حوزه باید به صورت سخاوتمندانه، از نهر جاری فکری، اصولی و روشی خود برای ارتقای فکری جهان اسلام و خلق مفاهیم و رفع بسیاری از چالش های پیش روی امت اسلام، استفاده کند.

حجت الاسلام والمسلمین مبلغی خاطرنشان کرد: استعدادهای فراوانی در جهان اسلام وجود دارند که خواهان همفکری در یک فضای تبادلی و تعاملی، با حوزه علمیه هستند.

وی ادامه داد: ما هم می توانیم در فضاهای کلی و کلان همراه با سایر بخش های امت اسلامی به اسلام خدمت کنیم.

وی ادامه داد: چند کار لازم است یکی این که استارت های این ارتباط، زده شود، دوم این که خطوط قرمز حوار علمی را رعایت کنیم و به تعبیر دیگر به جای صحبت های یک طرفه، بر تبادل نظر تاکید و تمرکز بورزیم.

رییس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس اظهار داشت: آنقدر مسائل مورد اطلاع جهان اسلام وجود دارد که به هر کدام که ورود پیدا می کنیم این احساس به چشم می خورد که به یک تبادل، همکاری و خلق چارچوب های علمی اعم از چارچوب های نظریه پردازی، نظام سازی و یا مربوط به مسائلی که جهان اسلام با آن مواجه است در مقابل ما مصف کشیده اند.

وی گفت: حالت های شیرین تبادل نظر همه طرف های درگیر در جهان اسلام را در یک وضعیت خوشحال کننده و منتفع قرار می دهد.

حجت الاسلام والمسلمین مبلغی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: امروز موقعیت مناسبی است که علمای مذاهب در تعامل باشند متاسفانه عدم حرکت به سمت تعامل، زمینه دورتر شدن از یکدیگر را فراهم آورده است.

وی با اشاره به سطح همایش بین المللی نظریه و نظام فقهی گفت: همایش در سطح بالایی برگزار شد و متفکران جهان اسلام، حقوقدانان و طیف های مختلف و فقها از کشورهای مختلف اسلامی حضور داشتند.

وی گفت: از 60 مقاله در چهار روز متوالی به صورت متراکم ارایه شد بنابراین ملموس بود که کوشش مضاعفی شده که کنفرانس به صورت منظم برگزار شود.

گفتنی است، همایش بین المللی نظریه و نظام فقهی از روز شنبه هفته جاری در کشور عمان و به مدت چهار روز ادامه داشت. در مراسم افتتاحیه این همایش بین المللی علاوه بر حجت الاسلام والمسلمین احمد مبلغی، شیخ خلیلی مفتی عمان ، دکتر علی جمعه مفتی مصر و وهبه زحیلی از علمای سوریه سخنرانی کردند./917/د102/ع