حقوق طبیعی، قراردادگرایی و حاکمیت

 به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، در کتاب «حقوق طبیعی، قراردادگرایی و حاکمیت» با نگاهی تحلیلی، مقایسه ای و انتقادی به انواع حاکمیت ها، حاکمیت اسلامی، ویژگی ها و امتیازات آن تبیین شده است.

حاکمیت، از عمده ترین عناصر یک جامعه سیاسی است که همه ابعاد زندگی اعضای آن رابطه نزدیک دارد و از اهمیت ویژه ای برخوردار است. حاکمیت، منشأ قانون حاکم بر جامعه است و خود، ثمره بینش ها، ارزش ها، دین و اخلاق جامعه بوده، بر اساس آن ها نمود پیدا می کند. از این رو، هر دین یا مکتبی، متناسب با جهان بینی خود، نوع خاصی از حاکمیت را ایجاد خواهد کرد.

در یک نگاه کلی، حاکمیت های موجود در سطح جهان و در طول تاریخ را می توان بر سه نوع طبیعی، قراردادی و یا دینی تقسیم کردکه از مکتب های حقوق طبیعی یا قراردادگرا و یا ادیان و متناسب با آموزش های آن ها، به شکل خاصی نمود پیدا کرده اند.

اسلام نیز که دین فراگیر و آیین زندگی اجتماعی است، بر نوع خاصی از حاکمیت تأکید می کند که شناخت آن برای مسلمانان ضروری می نماید. در این اثر با نگاهی تحلیلی، مقایسه ای و انتقادی به انواع حاکمیت ها، حاکمیت اسلامی، ویژگی ها و امتیازات آن تبیین دقیق تری شده است.

بعضی از فرضیه ها که در این کتاب مورد استدال قرار گرفته عبارت است از:

1.    انسان ها آزاد آفریده شده و به طور یکسان بنده خدا هستند و هیچ کس، اولاً و بالذات و اصالتا حق ندارد در آزادی دیگران اخلال، و اراده خود را بر آنان تحمیل کند.

2.    صاحب اختیار هر فرد و جامعه، ذاتا و اساسا آفریدگار و خالق آن هاست.

3.    در هر جامعه، وجود تصمیم گیرنده نهایی، به ویژه در موضوعات مهم اجتماعی لازم است.

4.    حاکمیت در جامعه با توجه به باورهای مردم آن شکل می گیرد و در جامعه اسلامی، با توجه به باورهای مردم مسلمان، شکل ویژه خود را دارد و اخلاق و ارزش های اخلاقی در آن بی اثر نیست.

5.    حاکمیت، دارای دو چهره ملی و بین المللی است، گرچه در اصل نمی توانند از هم جدا باشند.

سیر کار در این کتاب این گونه است که پس از کلیات و توضیح اصطلاحات مورد نیاز، به بررسی مکتب ها و دیدگاه خاصی که هر یک درباره حاکیت دارند، پرداخته شده و چند مکتب طبیعت گرا و قراردادگرا بررسی شده است. مؤلف در نهایت، با نیم نگاهی به رابطه دین و سیاست، حاکمیت را از دیدگاه ادیان، به ویژه اسلام و بالاخص، از دید فقهای شیعه، با تأکید بیشتر بر دیدگاهی که توانسته در هدایت انقلاب اسلامی نقش بیشتری داشته باشد، مورد توجه قرار داده است.

این کتاب بعد از مقدمه از سه بخش تشکیل شده است.

«کلیات، مفاهیم و اصطاحات» عنوان بخش اول است که از این پنج فصل تشکیل شده است: «پیدایش واژه حاکمیت»، «واژه حاکمیت در فرهنگ ما»، «تعریف های حاکمیت»، «ابعاد حاکمیت»، «حاکمیت اعتباری  و جهان واقعیت».

«کلیات و مفاهیم»، «تنوع دیدگاه ها و طبیعت گرایان» و «نقد و بررسی قانون و حاکمیت طبیعی»، فصل های سه گانه بخش دوم با نام مکتب حقوق طبیعی و حاکمیت است.

بخش پایانی هم با عنوان «قراردادگرایی و حاکمیت شامل چهار فصل ذیل می شود: «مفاهیم و کلیات در قرارداد گرایی»، «تئوری حاکمیتی توماس هابز»، «جان لاک و حاکمیت» و «روسو و حاکمیت».

کتاب سیری در حاکمیت (1)، حقوق طبیعی، قراردادگرایی و حاکمیت به قلم محمد حسین اسکندری در سال 1391 با شمارگان 2000 نسخه در 272 صفحه با قیمت 4200 تومان به همت پژوهشگاه حوزه و دانشگاه با همکاری سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت) منتشر شده است./913/ن602/ق