انتشار دومین شماره میراث علمی اسلام و ایران

به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از مرکز پژوهشی میراث مکتوب، مطالعه تاریخ علوم دوره اسلامی به ویژه تاریخ ریاضیات و نجوم در نیم قرن اخیر عمدتاً به وسیله دانشمندانی از اروپا، اتحاد شوروی پیشین و آمریکا آغاز شده و گسترش یافته است. در غرب پروفسور ادوارد استوارت کندی، در شوروی پیشین باریس روزنفلد و آدلف یوشکیویچ و در ایران ابوالقاسم قربانی پیشگامان این پژوهش بودند. دریغا که اکنون همه آنها چشم از جهان فروبسته‌اند. نام‌های دیگر چون احمد سلیم سعیدان (فلسطین ساکن اردن)، آیدین صاییلی (از ترکیه) و غلامحسین مصاحب از ایران را نیز می‌توان ذکر کرد. در ایران علاوه بر قربانی و مصاحب که کارشان بدیع و اصیل بوده، باید به ترجمه کتاب‌های ارزشمندی از پژوهشگران خارجی به دست مترجمان توانایی چون احمد آرام، احمد بیرشک و پرویز شهریاری اشاره کرد.

اما امروز با چشم‌اندازی تازه در داخل و خارج کشور رو به رو هستیم. فعالیت مراکز پژوهش تاریخ علوم دوره اسلامی در غرب و کشورهای حوزه شوروی پیشین عموما متوقف یا در حال کاهش است و به ندرت رشدی در آن دیده می‌شود. برای بسیاری از پیشگامان این حوزه پژوهش که بر‌شمردیم، جانشین مناسبی پیدا نشده است.

این دوفصلنامه در دومین شماره خود در مقدمه یادداشتی بر سه قضیه مکانیک کوهی و پیامدهای آن را مطرح و سپس مقالاتی با عناوین «الدرة‌المکنوة، رساله‌ای درباره رنگ‌آمیزی شیشه نوشته احمد یوسف‌الحسن و ترجمه حمیدرضا نفیسی، الحشائش، تأثیرگذارترین کتابشناسی دوره اسلامی از شمامه محمدی‌فر، ظهور مدرنیته علمی در ایران تألیف کامران ارجمند و ترجمه افسانه منفرد، حساب هوایی اثر صالح ذکری به ترجمه غلامحسین صدری افشار و میراث ریاضی مصر باستان نوشته لامپکین ترجمه بهناز فتاحی آورده است.

معرفی و نقد کتاب و نشریات شماره دوم میراث علمی اسلام و ایران است که در آن آثاری چون «نتیجة‌الدوله به سه رساله در اختراعات صنعتی به قلم محمدجواد ناطق، کوکب بخت و کار سخت منجمان، شرح ثمره بطلیموس نوشته غلامحسین صدری افشار ، معرفی و نقد تصحیح و ترجمه کتاب النجاره اثر گرگ دیونگ ترجمه پویان رضوانی، انتشارات «میراث مکتوب» در حوزۀ تاریخ علم اثر فاطمه شاملو و مجسطی و نشریه بین المللی تاریخ نظریات علمی ترجمه زینب سوادی» درج شده است.

«معرفی نسخه های خطی زیج اشرفی نوشته سجاد نیک‌فهم خوب‌روان» بخش معرفی نسخ خطی را به خود اختصاص داده است.

یادنامه‌ها عنوان دیگر فهرست این نشریه است و شامل «زندگینامه علمی استاد دکتر محمود حسابی به کوشش محمدتقی توسلی، شکوه ریاضت درنگی بر زندگی و کارنامه استاد عبدالحسین مصحفی نوشته جعفر ربانی، غروب خورشید اثر زینب کریمیان و نگاهی بر زندگی زنده یاد خورشید فیض الله یویچ عبدالله زاده تاریخ نگار اهل تاجیکستان» می شود.

اما بخش پایانی این فصلنامه به رسائل اختصاص دارد که در این بخش مقاله‌ای از دکتر محمد باقری با عنوان تعریف اصلاحات نجومی در زیج جامع کوشیار به چاپ رسیده است.

دوفصلنامه میراث علمی اسلام و ایران به صاحب‌امتیازی مرکز پژوهشی میراث مکتوب، مدیرمسئولی دکتر اکبر ایرانی و سردبیری دکتر محمد باقری در 193 صفحه منتشر شده است.

مدیریت داخلی این دوفصلنامه را نیز یونس مهدوی بر عهده دارد./992/د102/ق