اسلامیسازی علوم انسانی هنوز به حل مسائل جامعه نرسیده است
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، حجتالاسلام و المسلمین سیدمحمدحسین هاشمیان، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) و رئیس میز اسلامیسازی علوم انسانی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه در هماندیشی علمی «از نظریه تا گفتمان؛ یک گام عملی برای علوم انسانی ـ اسلامی» که به مناسبت سالگرد ارتحال علامه مصباح یزدی(ره) در دانشگاه باقرالعلوم(ع) برگزار شد با تأکید بر ضرورت عبور از سطح نظری در جریان اسلامیسازی علوم انسانی، گفت: طرح مسئلهمحوری هشداری جدی به ماست که نشان میدهد این جریان همچنان در مبنا و مبانی دستوپا میزند و کمتر توانسته است در خدمت جامعه و حل مسائل واقعی و مورد نیاز روز قرار گیرد.
رئیس میز اسلامیسازی علوم انسانی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، نخستین گام در این مسیر را «ثبت و ساماندهی دانش تولیدشده» دانست و تصریح کرد: ما هم در انتقال و ترجمه آثار جریانساز علوم انسانی غرب متناسب با چارچوب فکری خود و هم در تولید آثار بومی موفق عمل نکردهایم. برای نمونه، متفکری مانند هابرماس در ایران بسیار شناختهشدهتر از فلاسفه غربی دارای رویکردهای دینی است که این خود نشاندهنده ضعف در سیاستگذاری علمی و ترجمه هدفمند است.
وی با انتقاد از نبود ارتباط مؤثر میان مراکز علمی، اظهار کرد: ما دانشگاهها و پژوهشگاههای متعددی داریم، اما حتی گاهی از آثار یکدیگر مطلع نیستند؛ چه رسد به تعامل علمی میان نهادهای علمی مختلف در شهرهای گوناگون.
حجت الاسلام و المسلمین هاشمیان عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) همچنین به آشفتگی در ترجمه آثار به زبانهای عربی و انگلیسی اشاره کرد و گفت: نبود نظم و برنامه در این حوزه موجب شده است نهادهای علمیای که ایجاد شدهاند، به باروری و اثربخشی لازم دست پیدا نکنند.
وی گام دوم را «نشر و تبادل دانش» عنوان کرد و افزود: ساختار نشریات علمی ـ پژوهشی ما بهگونهای است که کمتر مورد رجوع جدی قرار میگیرد. باید از خود بپرسیم چقدر آثار یکدیگر را میخوانیم، چقدر کرسیهای نظریهپردازی، آزاداندیشی و گفتوگوی علمی برگزار میشود و این فعالیتها چه میزان اثرگذار است.
رئیس میز اسلامیسازی علوم انسانی دفتر تبلیغات اسلامی، با اشاره به تجربه غرب در این زمینه، خاطرنشان کرد: تجربه کشورهای غربی در ساماندهی شبکههای علمی قابل استفاده است و میتوان از آن برای تقویت ارتباطات علمی و گفتمانسازی بهره برد.
وی مرحله سوم را «تبدیل دانش» دانست و گفت: این مرحله نیازمند توسعه دانشهای میانرشتهای است؛ دانشهایی که بتوانند از مجموعه رشتههای علمی عصارهگیری کنند و این امر بدون گفتوگوی جدی میانرشتهای امکانپذیر نیست.
حجت الاسلام و المسلمین هاشمیان در ادامه با اشاره به ضرورت کاربست علوم انسانی اسلامی، تصریح کرد: در حوزههایی مانند اقتصاد اسلامی و بانکداری، تلاشهایی صورت گرفته است، اما تا زمانی که نهادهایی همچون وزارت اقتصاد و بانک مرکزی زمینه اجرای این نظریهها را فراهم نکنند، کاربست واقعی تحقق نخواهد یافت.
وی بر لزوم ارتباط مؤثر میان نهاد علم و نهاد اجرا تأکید کرد و گفت: جای ما در نهادهای اجرایی و حتی نهادهای واسطه خالی است. با وجود اشتیاق و انگیزهای که از سوی جامعه علمی وجود دارد، متأسفانه از طرف این نهادها استقبال و همراهی لازم دیده نمیشود.
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) و رئیس میز اسلامیسازی علوم انسانی دفتر تبلیغات اسلامی در پایان اظهار کرد: در ایام بررسی و تدوین بودجه، بارها تأکید میشود که پژوهشگاهها و پژوهشکدهها به نقد بودجه بپردازند، اما عملاً صدایی از کسی شنیده نمیشود و این نشان میدهد که دغدغه پژوهش و نقشآفرینی علمی در تصمیمسازیها آنچنان که باید، جدی گرفته نشده اس