آیتالله خامنهای حتی پیش از انقلاب، چند دهه جلوتر از زمانه میاندیشید
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، حجتالاسلام والمسلمین سید علیاکبر اجاقنژاد، تولیت آستان مقدس مسجد جمکران، با بازخوانی خاطرهای مستند از سال ۱۳۵۵ به تبیین ابعاد شخصیتی، علمی و اجتماعی رهبر معظم انقلاب اسلامی در دوران پیش از پیروزی انقلاب پرداخت و تأکید کرد: برخی شخصیتها پیش از آنکه تاریخ به آنها برسد، خود تاریخساز میشوند.
وی با اشاره به فضای خفقانآلود سالهای پایانی رژیم پهلوی اظهار داشت: سال ۱۳۵۵، یکی از مقاطع حساس و پرالتهاب تاریخ معاصر حوزههای علمیه است. در همان ایام، مرحوم آیتالله مشکینی پس از پایان دوران تبعیدشان در کاشمر، آزاد شدند؛ اما آزادی ایشان تنها در ظاهر بود، چراکه ساواک اجازه بازگشت ایشان به قم را نمیداد و همچنان تحت مراقبت شدید قرار داشتند.
تولیت آستان مقدس مسجد جمکران ادامه داد: رژیم پهلوی برای کنترل بیشتر، آیتالله مشکینی را به مشهد منتقل کرد و محل اقامت ایشان خانهای مخروبه در انتهای کوچهای باریک و کمرفتوآمد بود؛ خانهای با دری چوبی و شرایطی نامناسب که عملاً برای منزویکردن و به حاشیهراندن ایشان انتخاب شده بود. این اقدام بخشی از سیاست شناختهشده ساواک بود که میکوشید بزرگان حوزه را از بدنه اجتماعی و طلاب جدا کند.
وی با اشاره به نقشآفرینی آیتالله خامنهای در همان مقطع تصریح کرد: در همان سالها، حضرت آیتالله خامنهای در مشهد به تدریس اشتغال داشتند و درسهای مهمی همچون مکاسب و کفایه را ارائه میکردند. ما که در آن زمان در قم مشغول تحصیل مقدمات و سطوح بودیم، با شنیدن توصیفهای فراوان از شخصیت علمی، فکری و شیوه تدریس ایشان، به مشهد سفر میکردیم تا از این درسها بهرهمند شویم.
حجتالاسلام والمسلمین اجاقنژاد افزود: یکی از نکات مهمی که هرگز از ذهن من پاک نمیشود، توجه عمیق و هوشمندانه آیتالله خامنهای به مسائل اجتماعی و سیاسی در دل درس و بحث علمی است. روزی ایشان در خلال درس، به وضعیت آیتالله مشکینی اشاره کردند و با صراحت فرمودند که یکی از بزرگان حوزه قم را در کوچهای تنگ و دورافتاده تحت نظر قرار دادهاند تا به تدریج به فراموشی سپرده شود.
وی ادامه داد: آیتالله خامنهای در همان جلسه خطاب به طلاب تأکید کردند: «نگذارید این کوچه خلوت بماند؛ نگذارید رژیم احساس کند این افراد بیکس و تنها هستند.» این جمله کوتاه، اما عمیق، بلافاصله تبدیل به یک حرکت اجتماعی شد. طلاب با هدایت و تدبیر ایشان، رفتوآمد خود را به آن کوچه افزایش دادند و کمکم فضای امنیتیِ مورد نظر ساواک به فضایی پرتحرک و زنده تبدیل شد.
تولیت آستان مقدس مسجد جمکران با بیان اینکه این اقدام، نمونهای روشن از پیوند علم، بصیرت و کنش اجتماعی است، گفت: نتیجه این حضور معنادار آن بود که رژیم ناچار شد در تصمیم خود تجدیدنظر کند و در نهایت اجازه بازگشت آیتالله مشکینی به قم را بدهد؛ البته با شروطی همچون عدم جلوس و جلوگیری از شکلگیری تجمع، که خود نشاندهنده هراس رژیم از نفوذ اجتماعی علما بود.
وی با اشاره به خاطرهای دستاول و بلاواسطه خاطرنشان کرد: در همان روزها، بنده شخصاً در منزل آیتالله مشکینی حضور داشتم. جمعی از اعضای جامعه مدرسین نیز آمده بودند و ایشان این ماجرا را برای حاضران نقل کردند. این روایت را نه از واسطه، بلکه مستقیم از خود ایشان شنیدم.
حجتالاسلام والمسلمین اجاقنژاد افزود: آیتالله مشکینی در آن جمع، بدون هیچگونه تعارف یا استفاده از القاب رسمی، درباره آیتالله خامنهای جملهای گفتند که عمق آن امروز بیش از گذشته قابل درک است. ایشان فرمودند: «اگر آقای خامنهای با زمانه خود مسابقه بدهد، صد سال از زمان جلوتر است؛ اما اگر من بخواهم با زمانه مسابقه بدهم، پنجاه سال از آن عقب هستم.»
وی تأکید کرد: این سخن مربوط به سال ۱۳۵۵ است؛ یعنی حدود دو سال پیش از پیروزی انقلاب اسلامی. در آن زمان، آیتالله خامنهای بیش از سیوچند سال نداشتند؛ جوانی فاضل، اهل درس، اهل فکر و در عین حال دارای نگاهی تمدنی و آیندهنگر.
تولیت آستان مقدس مسجد جمکران در ادامه به تأثیرگذاری سخنرانیهای رهبر معظم انقلاب در آن سالها اشاره کرد و گفت: ما نوارهای سخنرانی ایشان را که اغلب حدود بیست دقیقه بود و در مسجد کرامت مشهد ایراد میشد، به قم میآوردیم و در محافل طلبگی پخش میکردیم. با وجود آنهمه استاد برجسته و فضای علمی غنی در قم، حوزه از این سخنرانیهای کوتاه اما عمیق بینیاز نبود و تأثیر آنها بهوضوح در ذهن و روح طلاب دیده میشد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: مرور این خاطرات نشان میدهد که رهبری انقلاب اسلامی، محصول یک اتفاق یا یک مقطع خاص نبود، بلکه ریشه در سالها مجاهدت علمی، بصیرت اجتماعی و شجاعت در تصمیمگیری داشت. شناخت این سیره، بهویژه برای نسل جوان حوزه و دانشگاه، ضرورتی انکارناپذیر است.